Zητούνται νέες ιδέες για την ευρωπαϊκή οικονομία

Ολη η Ευρώπη περιμένει με αγωνία την απόφαση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής
Τράπεζας, την ερχόμενη εβδομάδα, σχετικά με τα επιτόκια. Θα προχωρήσει, άραγε,
σε μια νέα μείωση των επιτοκίων, τώρα που ακόμη και το Διεθνές Νομισματικό
Ταμείο χτυπά το καμπανάκι για τον κίνδυνο αποπληθωρισμού στη Γερμανία;

Ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας κ. Λουκάς Παπαδήμος άφησε να
εννοηθεί, την περασμένη εβδομάδα, ότι αυτό είναι το πιο πιθανό, αφού προέβλεψε
υποχώρηση του πληθωρισμού στην ευρωζώνη και κυρίως στη Γερμανία. Από την άλλη,
ο Γερμανός οικονομολόγος της EKT κ. Ότμαρ Ίσινγκ διέψευσε ότι υπάρχει φόβος
αποπληθωρισμού στη Γερμανία, αποδυναμώνοντας τα επιχειρήματα υπέρ μιας
νομισματικής χαλάρωσης.

Βεβαίως, οι περισσότεροι αναλυτές συμφωνούν ότι αυτό που χρειάζεται η
ευρωπαϊκή οικονομία για να βαδίσει τον δρόμο της ανάκαμψης είναι κάτι πολύ πιο
σύνθετο από μια απλή μείωση των επιτοκίων του ευρώ. Αν αρκούσε ένα ψαλίδισμα
στα ευρωεπιτόκια για να αναστηθεί η οικονομία της Ευρώπης, λένε, θα είχε φανεί
στις δύο προηγούμενες μειώσεις που έγιναν τον περασμένο χρόνο. Τα αποτελέσματα
αυτών των δύο μειώσεων, όμως, εξουδετερώθηκαν σε πολύ σύντομο χρονικό
διάστημα.

Μονόδρομος

Αυτή τη στιγμή, πάντως, με το ευρώ να συμμετέχει σε ένα ξέφρενο ράλι που
αποδυναμώνει όλο και περισσότερο τις ευρωπαϊκές εξαγωγές, η μείωση των
επιτοκίων είναι σχεδόν μονόδρομος για την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Κι αυτό
γιατί πρέπει επειγόντως να στείλει το σήμα ότι δεν στέκεται αδιάφορη στο
πρόβλημα των ευρωπαϊκών οικονομιών – και κυρίως της γερμανικής – που
βυθίζονται στη στασιμότητα και, σιγά-σιγά, στην ύφεση. Πρέπει να στείλει το
σήμα ότι ενδιαφέρεται, ότι συμμερίζεται την αγωνία των Ευρωπαίων πολιτών και
των κυβερνήσεών τους, με τις οποίες πρέπει να είναι σύμμαχος και όχι
αντίπαλος, όπως συχνά εμφανίζεται. Πρέπει να δείξει ότι είναι έτοιμη να
χρησιμοποιήσει το οπλοστάσιό της για να ξεφύγει η ευρωπαϊκή οικονομία από τον
μεγαλύτερο κίνδυνο που φαίνεται να διατρέχει αυτή τη στιγμή και που δεν είναι
ο πληθωρισμός, αλλά οι χαμηλοί ρυθμοί ανάπτυξης.

Με φρέσκια ματιά

Μαζί με τα επιτόκια, όμως, η Ευρώπη χρειάζεται, λένε οι αναλυτές, να ξαναδεί
όλο το πλέγμα των πολιτικών της, να εξετάσει με μια φρέσκια ματιά αυτά που
μέχρι χθες βρίσκονταν εκτός του πεδίου των ενδιαφερόντων της. H ελληνική
προεδρία, ο ίδιος ο υπουργός Οικονομίας κ. Νίκος Χριστοδουλάκης, είχε, για
παράδειγμα, μιλήσει για την ανάγκη να αποκτήσει η Ευρώπη μια δική της
αναπτυξιακή δυναμική και είχε προτείνει την αναβίωση της ιδέας των
διευρωπαϊκών δικτύων υποδομών. Μια ιδέα που έμεινε χωρίς συνέχεια, όπως
φαίνεται, μέχρι στιγμής.

Άλλοι, πάλι, επανέφεραν την παλιά ιδέα να μην υπολογίζονται στα ελλείμματα οι
δαπάνες για επενδύσεις, ώστε να απελευθερωθούν οι κυβερνήσεις, εν μέρει, από
τα «δεσμά» του Συμφώνου Σταθερότητας και να προχωρήσουν σε δαπάνες,
περιορίζοντας όμως αυστηρά τον προορισμό των δαπανών αυτών σε αναπτυξιακούς
σκοπούς.

Άλλοι υποστηρίζουν ότι το «μείγμα» χρειάζεται και μια δόση «απελευθέρωσης» των
αγορών, κατά τα αμερικανικά πρότυπα, που αποδείχθηκαν, όπως λένε, πιο
αποτελεσματικά από τα ευρωπαϊκά.

Ο πρόεδρος της Εμπορικής Τράπεζας κ. Γιάννης Στουρνάρας, ο ίδιος που είχε
διαπραγματευθεί ως μέλος της Νομισματικής Επιτροπής την ένταξη της χώρας στην
Οικονομική και Νομισματική Ένωση, μίλησε την περασμένη εβδομάδα για την ανάγκη
να ξεφύγει η Ευρώπη από δογματικές αντιλήψεις και να να αναλάβει, ίσως,
«εικονοκλαστικές» πρωτοβουλίες.

Λείπουν οι προσωπικότητες

Ίσως ο βασικός λόγος που δεν ακούγονται πολλές νέες ιδέες για να ξεπεράσει τα
προβλήματά της η «γηραιά» ήπειρος και που οι ιθύνοντες της ευρωπαϊκής
οικονομικής πολιτικής έχουν προσκολληθεί σε επιλογές του παρελθόντος, είναι η
απουσία ηγετών, ικανών να αρθρώσουν πειστικές νέες προτάσεις.

Πολλοί θυμούνται με νοσταλγία την εποχή που προσωπικότητες όπως ο Ζακ Ντελόρ,
ο Χέλμουτ Κολ και ο Φρανσουά Μιτεράν τάραζαν τα νερά με κάθε τους δημόσια
δήλωση και οδηγούσαν την Ευρώπη σε δυναμικές πρωτοβουλίες, με κορυφαίες την
καθιέρωση της ενιαίας αγοράς και του ενιαίου νομίσματος.

Όπως κι αν έχει το πράγμα, η Ευρώπη δεν μπορεί να συνεχίσει να παρακολουθεί
αδρανής τις εξελίξεις.

H Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα πιθανώς θα κάνει την αρχή – αν καταφέρει να
ξεπεράσει τις δικές της εσωτερικές αντιπαραθέσεις για το ίδιο ζήτημα – την
ερχόμενη εβδομάδα. Το θέμα είναι, αν θα υπάρξει συνέχεια.

Όσο για την Ελλάδα, βρίσκεται ακόμη, ευτυχώς, μακριά από καταστάσεις όπως η
ύφεση που αντιμετωπίζει η Γερμανία. Φυσικά, μια ανάκαμψη της μεγαλύτερης
οικονομίας της Ευρώπης θα ήταν περισσότερο από ευπρόσδεκτη, αφού θα διευκόλυνε
τις ελληνικές εξαγωγές και την προσέλκυση τουριστών. Αλλά η εξωγενής αυτή
τόνωση της οικονομίας δεν αρκεί. H συνταγή περιέχει πολλά ακόμη φάρμακα.