Δρόμοι

Παρακολουθήσεις…

… τσιλιαδόροι, κρυφές κάμερες. Από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου δεν έχουμε
ακούσει και πολλά για τους κατασκόπους και τον σκοτεινό κόσμο τους. Είναι όμως
ακόμη εκεί έξω, αν ξέρεις πού να κοιτάξεις. Το πρόβλημα με τους κατασκόπους
είναι ότι ποτέ δεν μιλούν δυνατά, λέει ο Μάικλ Μπίνιον στους «Τάιμς».
«Γευμάτιζα κάποτε με κάποιον που επιβεβαίωνε ότι κατείχε υψηλή θέση στις
βρετανικές μυστικές υπηρεσίες. Αν και η φασαρία από τους υπόλοιπους πελάτες
δεν επέτρεπε να ακουστούν όσα συζητούσαμε, ο ίδιος διατηρούσε τον χαμηλό, ήπιο
τόνο στην ομιλία του. Στη Μόσχα, το πρόβλημα ήταν διαφορετικό. Εκεί, εσύ και ο
άλλος που καθόταν απέναντί σου απλώς καταλαβαινόσασταν πολύ καλά. Κάθε
συζήτηση είχε τον υπότιτλο “ξέρω ότι ξέρεις, ξέρω ποιος είσαι. Καθώς μιλώ,
παρακολουθώ και ακούω τις απαντήσεις σου. Και ξέρω ότι ακούς τις δικές μου”».

«Θυμήθηκα…

… τις ημέρες μου στη Μόσχα», συνεχίζει ο Μπίνιον, «με αφορμή την
πολυσυζητημένη σειρά του BBC “Οι κατάσκοποι του Κέιμπριτζ”. Το 1968, το
Βρετανικό Συμβούλιο είχε καλέσει όλους τους δασκάλους και τους μεταπτυχιακούς
φοιτητές να περάσουν προπαρασκευαστικά έναν χρόνο σε ρωσικά Πανεπιστήμια.
Κάποιος πρόσχαρος εκπρόσωπος του κατεστημένου μας πρότεινε μερικές “συμβουλές
ασφαλείας”. Ασφαλώς, είχε πει, οι Ρώσοι είναι φιλικοί, φιλόξενοι. Δεν είναι
όμως όλοι το ίδιο καλοπροαίρετοι. Κάποιοι μπορεί να αναζητήσουν “αδυναμίες”,
οι οποίες θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν εναντίον μας αργότερα – ακόμη και 15
χρόνια μετά, όταν ενδεχομένως να είμαστε βουλευτές, επιχειρηματίες,
παντρεμένοι. Αλκοόλ, ναρκωτικά, μαύρη αγορά, σεξ – το κλασικό εκβιαστικό
κοκτέιλ. Μη μιλάτε πολύ. Μην ξενοκοιμάστε. Μην αλλάζετε χρήματα, μην πουλάτε
τα τζιν σας. Και να είστε επιφυλακτικοί με τους φίλους. Είναι πράγματι φίλοι;»

«Εκείνες τις ημέρες…

… στη Ρωσία», θυμάται ο Μπίνιον, «ασφαλώς και υπήρχαν κατάσκοποι. Ένας από
την ομάδα μας παραπλανήθηκε, ενέδωσε, φωτογραφήθηκε… και αναγκάστηκε να
φύγει. Μας παρακολουθούσαν. Διάβαζαν τις επιστολές μας, παγίδευαν τα τηλέφωνά
μας. Έμοιαζε σαν να κατασκόπευαν οι μισοί τούς άλλους μισούς. Κάπως έτσι ήταν
το αστυνομικό κράτος. Ο Μπρέζνιεφ δεν ήταν ο Στάλιν, όμως ο Ψυχρός Πόλεμος
ήταν στο απόγειό του. Κράτησε πάνω από 40 χρόνια. Οι γυναίκες ήταν πάντα το
θανατηφόρο δόλωμα στη πραγματική ζωή, όπως και στις ταινίες του Τζέιμς Μποντ!»

H συγκέντρωση…

… πληροφοριών είναι ζήτημα καλής αξιολόγησης, καλών συμβολαίων και καλών
συνηθειών, καταλήγει ο Μπίνιον. Και η ανία δεν είναι σπάνια: «Ίσως γι’αυτό
ανατρέχουμε ξανά και ξανά στα λίγα γεγονότα αυθεντικής ίντριγκας, όπως το
δίκτυο κατασκοπείας του Κέιμπριτζ. Στις ημέρες μας, οι περισσότερες
πληροφορίες συγκεντρώνονται ηλεκτρονικά. H παρατήρηση μέσω δορυφόρων είναι
τόσο ακριβής που μπορεί να φέρει στο φως σε δευτερόλεπτα κινήσεις,
τοποθετήσεις και στόχους που κάποτε απαιτούσαν μήνες “ανθρώπινης” ενασχόλησης.
Ο κατάσκοπος σήμερα συγκεντρώνεται σε νέες απειλές: στο οργανωμένο έγκλημα, το
λαθρεμπόριο ναρκωτικών, το ξέπλυμα χρημάτων, τα ισλαμιστικά τρομοκρατικά
δίκτυα. Πόρρω απέχει από τους ιδεαλιστές του Κέιμπριτζ που προτίμησαν να
κατασκοπεύουν για τον Στάλιν. H εποχή τους έχει λήξει».

(Ο Ρούσσος Βρανάς λείπει σε άδεια)