Οι πληγές της οικονομίας ήταν πάντα ανοιχτές

Το σκηνικό της οικονομίας δονείται, τις τελευταίες ημέρες, από ένα κύμα
πτωχεύσεων – μικρομεσαίων, κυρίως, επιχειρήσεων – που οδηγούν στον δρόμο
εκατοντάδες εργαζομένους. Την ίδια ώρα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χτυπά το
καμπανάκι ότι ύστερα από λίγα χρόνια, εκτός από τη δουλειά μας, θα
κινδυνεύσουμε να χάσουμε και τις συντάξεις μας, αφού θα υπάρχει πρόβλημα
χρηματοδότησής τους.

Και ενώ συμβαίνουν όλα αυτά, κυβέρνηση και επιχειρηματίες ξιφουλκούν για το
ποιος φταίει για τα προβλήματα της οικονομίας και η αντιπολίτευση, βεβαίως,
επιχαίρει, γιατί αποκομίζει κομματικά οφέλη.

Τι συμβαίνει, στ’ αλήθεια; αναρωτιούνται πολλοί πολίτες. Πόσο σοβαρά είναι τα
προβλήματα στην οικονομία; Τι μεσολάβησε και από ‘κεί που ήταν ένα από τα
ισχυρά χαρτιά, με τα οποία εξελέγη αυτή η κυβέρνηση, έχει εξελιχθεί σε απειλή
για τη δημοτικότητά της;

Μόνο κάποια βήματα

H αλήθεια είναι ότι η ελληνική οικονομία ουδέποτε έγινε παράδειγμα προς μίμηση
στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως έγινε, για παράδειγμα, η Ιρλανδία, επειδή ουδέποτε
έλυσε τα σημαντικά διαρθρωτικά της προβλήματα. Έκανε, βεβαίως, κάποια βήματα
δημοσιονομικής εξυγίανσης. Κυρίως μείωσε το δημοσιονομικό της έλλειμμα χάρη
στην πάταξη της φοροδιαφυγής, που ήταν τόσο εκτεταμένη, ώστε αρκούσε ένα
μέτριο αποτέλεσμα για να ισορροπήσει τον προϋπολογισμό. Επίσης, μείωσε τον
διψήφιο πληθωρισμό που κατέτρωγε τα εισοδήματα των εργαζομένων, αλλά και
υπονόμευε την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών προϊόντων. Αυτά τα βήματα ήταν η
βάση για να χτιστεί πάνω τους το οικοδόμημα μιας ισχυρής οικονομίας. Το
οικοδόμημα, όμως, δεν χτίστηκε ποτέ.

Φαινόμενα αυτής της στασιμότητας, της αδυναμίας να χτιστεί το κυρίως
οικοδόμημα της οικονομίας, είναι αυτά που διαπιστώνουμε σήμερα. Και το κυρίως
οικοδόμημα της οικονομίας θα ήταν μια ισχυρή παραγωγική βάση με εξαγωγικό
προσανατολισμό και ένας ανταγωνιστικός τομέας υπηρεσιών. Ή – έστω – ένα από τα
δύο.

Πιο φανερές οι πληγές

H πραγματική οικονομία, αυτή που ζούμε καθημερινώς ως πολίτες, αυτή που
απασχολεί εργαζομένους, παράγει αγαθά και προσφέρει υπηρεσίες, πάσχει από
πολλές πλευρές. Οι πληγές υπήρχαν εδώ και καιρό, αλλά τώρα τελευταία, με την
κρίση στην Ευρώπη, έγιναν πιο φανερές. Έτσι, διαπιστώνουμε:

* Πτώση των εξαγωγών. Οι ελληνικές επιχειρήσεις δεν είναι σε θέση πλέον
να τοποθετήσουν τα προϊόντα τους στις αγορές του εξωτερικού, γιατί δεν είναι
αρκετά ανταγωνιστικά, ιδίως τώρα, με την ύφεση στην Ευρώπη. Αυτό κοστίζει,
τελικά, θέσεις εργασίας στην Ελλάδα.

* Υποχώρηση του ρυθμού ανόδου της βιομηχανικής παραγωγής, δείγμα κι
αυτό της εξασθένησης της ζήτησης για ελληνικά προϊόντα και της μείωσης της
ανταγωνιστικότητάς τους.

* Έξαρση των άτυπων μορφών απασχόλησης, κυρίως με αλλοδαπούς, ώστε να
αποφύγουν οι επιχειρηματίες τις υποχρεώσεις που θέτει ο νόμος ως προς τα
ημερομίσθια, τις ασφαλιστικές εισφορές, τις προσλήψεις και τις απολύσεις.

* Διατήρηση του υψηλού επιπέδου της φοροδιαφυγής, παρά τις υποτιθέμενες
προσπάθειες ελέγχου της. Οι ρυθμίσεις που κάθε τόσο ανακοινώνει το υπουργείο
Οικονομίας και Οικονομικών δεν λύνουν, βεβαίως, παρά μόνο το δικό του
βραχυπρόθεσμο πρόβλημα.

* Διατήρηση των υψηλών ποσοστών αυτοαπασχόλησης και του μεγάλου αριθμού
μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων, που συνθέτουν ένα σκηνικό το οποίο
δύσκολα μπορεί να ελεγχθεί και είναι εξαιρετικά ευάλωτο σε κινδύνους
αποτυχιών.

Στον δημόσιο τομέα

Στην άλλη πλευρά του λόφου, στον δημόσιο τομέα, τα πράγματα δεν είναι πολύ
καλύτερα, επί της ουσίας. Ναι μεν το δημοσιονομικό έλλειμμα είναι υπό σχετικό
έλεγχο, αλλά ταυτόχρονα:

* Το δημόσιο χρέος δεν μειώνεται πραγματικά, αλλά μόνο αναλογικά,
δηλαδή ως ποσοστό του ΑΕΠ και μάλιστα με αργό ρυθμό. Το δημόσιο χρέος, όμως,
είναι μία σοβαρή απειλή για το μέλλον της οικονομίας, η οποία μπορεί να
ακυρώσει κάθε προσπάθεια για άσκηση κοινωνικής πολιτικής στο μέλλον.

* Οι δαπάνες του Δημοσίου, επίσης, δεν μειώνονται και η σύλληψη της
φοροδιαφυγής έχει φθάσει στα όριά της, χωρίς να έχει αγγίξει παρά ένα μέρος
της συνολικής έκτασης του προβλήματος. Έτσι, το δημοσιονομικό έλλειμμα δεν
μειώνεται, όπως θα έπρεπε.

* Δεν έχουν αντιμετωπισθεί οι μακροπρόθεσμες απειλές για τον
προϋπολογισμό, όπως είναι το συνταξιοδοτικό.

* Οι υπηρεσίες που προσφέρει το Δημόσιο εξακολουθούν να είναι
γραφειοκρατικές, αναχρονιστικές και κακής ποιότητας, με αποτέλεσμα να βάζουν
εμπόδια στην ανάπτυξη.

* H διαφθορά εξακολουθεί να χαρακτηρίζει ένα μεγάλο μέρος του δημόσιου
τομέα.

Ένα μικρό θαύμα

Με όλα αυτά, είναι σχεδόν ένα μικρό θαύμα το γεγονός ότι η Ελλάδα εξακολουθεί
να έχει έναν από τους υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης. Ένα θαύμα που εξηγείται,
σε μεγάλο βαθμό, από τα δημόσια έργα των Ολυμπιακών Αγώνων και του Κοινοτικού
Πλαισίου Στήριξης. Αλλά τα θαύματα, ως γνωστόν, δεν κρατούν για πάντα.