Τα… SΟS των εξετάσεων

Τη λέξη «ψυχραιμία» την έχουν ακούσει δεκάδες φορές οι μαθητές που θα
συμμετάσχουν από σήμερα στις Πανελλήνιες Εξετάσεις. Την άκουγαν στο σχολείο,
παραμονές των εξετάσεων σε φροντιστήρια, θα την ακούν και κατά τη διάρκεια των
εξετάσεων. Και μάλλον δεν έχουν άδικο όσοι τη λένε. Γιατί μαζί με το καλό
διάβασμα είναι από τους πιο καθοριστικούς παράγοντες επιτυχίας.

Η φοιτήτρια, της Ιατρικής Έλση Τρύφου συμβουλεύει «Μοιράστε ίσα τον χρόνο σας»

Πολλές φορές όμως ένας αγώνας κρίνεται στις λεπτομέρειες. Γι’ αυτό σήμερα,
παραμονή των Πανελληνίων, έμπειροι βαθμολογητές αλλά και φοιτητές – που την
περασμένη χρονιά βίωσαν τη δοκιμασία των εξετάσεων – συμβουλεύουν τους μαθητές
τι να προσέξουν – τι να αποφύγουν όταν θα πάρουν την κόλλα στα χέρια τους.

Η προσοχή στην εκφώνηση, ο έλεγχος του γραπτού στο τέλος για να διαπιστώσουν
αν έχουν απαντήσει σε όλα τα ερωτήματα, το ξεκίνημα απ’ τα ερωτήματα που
γνωρίζουν πολύ καλά είναι τα σημεία που υπογραμμίζουν οι… ειδικοί των
εξετάσεων. Και βέβαια δεν παραλείπουν να τονίσουν ότι το ξενύχτι την
προηγούμενη ημέρα αλλά και το πολύ πρωινό ξύπνημα την ημέρα των εξετάσεων
«απαγορεύονται».

Πολύ σημαντικό είναι και το διάστημα της αναμονής που μοιάζει με… αιώνα από
τη στιγμή που οι μαθητές θα μπουν στην αίθουσα μέχρι να πάρουν τα θέματα στα
χέρια τους. «Το διάστημα αυτό είναι περίπου μία ώρα και μάλιστα ιδιαίτερα
στρεσογόνο», λέει ο καθηγητής Φυσικής και βαθμολογητής επί 18 χρόνια, κ.
Αντώνης Παλόγος. «Πρέπει να καταφέρουν να μείνουν ήρεμοι. Να μη σκέφτονται
καθόλου το εξεταζόμενο μάθημα», συμπληρώνει.

Αρκετοί αναφέρονται και στη συγκέντρωση που πρέπει να έχει ο μαθητής στο
γραπτό του την ώρα των εξετάσεων. «Ποτέ δεν πρέπει να κοιτάζουν τους διπλανούς
τους και να σκέφτονται «εγώ δεν γράφω, οι άλλοι γράφουν» ή άλλα παρόμοια. Ούτε
να δίνουν σημασία σε μορφασμούς ενθουσιασμού ή απογοήτευσης. Μπορεί να
επηρεάσουν την ψυχολογία και να τους στοιχίσει», θα πει ο κ. Ιωάννης Μπάστας,
μαθηματικός με εμπειρία βαθμολογητή 15 ετών και συντονιστής βαθμολογητής εδώ
και τρία χρόνια. Μεγάλη σημασία έχει και η σωστή κατανομή του χρόνου της
εξέτασης. Η φοιτήτρια, φέτος, Ιατρικής Έλση Τρύφου, που πέρυσι καρδιοχτυπούσε
στα θρανία των εξετάσεων, συμβουλεύει τους διαγωνιζομένους «να προσπαθούν να
μοιράζουν ίσα τον χρόνο τους».

ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

Προσοχή στα «κλειδιά» της εκφώνησης

Ο καθηγητής Μαθηματικών και συντονιστής βαθμολογητής κ. Ιωάννης Μπάστας
συμβουλεύει:

* Μόλις οι μαθητές πάρουν στα χέρια τους τα θέματα να κάνουν μία
γρήγορη ανάγνωση για να καταλάβουν πού κυμαίνονται. Καλό είναι τότε να αφήσουν
την κόλλα για 3 λεπτά, να ξεκουραστούν και μετά να ξεκινήσουν.

* Το πρόχειρο το χρησιμοποιούμε για γρήγορη βοήθεια. Αν μεταφέρουμε
αναλυτικά πράξεις και αναπτύξουμε εκεί το θέμα, κινδυνεύουμε να χάσουμε
πολύτιμο χρόνο και τελικώς να μην απαντήσουμε ένα άλλο θέμα.

* Διαβάζουμε πολύ καλά τα θέματα και υπογραμμίζουμε με μολύβι στην
εκφώνηση τις λέξεις-«κλειδιά».

* Όχι πισωγύρισμα στα θέματα.

ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

Η… σημασία της καθαρεύουσας

Ο φιλόλογος και βαθμολογητής Ηλίας Λιάσκος

Συμβουλές από τον φιλόλογο και βαθμολογητή κ. Ηλία Λιάσκο

ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ

* Προσοχή ιδιαίτερα στη γλώσσα και το λεξιλόγιο των παλαιότερων
συγγραφέων, του Βιζυηνού και του Παπαδιαμάντη, που χρησιμοποιούν καθαρεύουσα,
αλλά και του Δούκα που έχει πλούσιο λεξιλόγιο, άγνωστο στους νέους.

* Το ΠΑΡΑΛΛΗΛΟ κείμενο τα λέει όλα μόνο του. Όποια ερώτηση και να
ζητηθεί θα έχει σχέση με σύγκριση, αντίθεση, ομοιότητες και διαφορές. Αυτά τα
στοιχεία τα επισημαίνουμε τόσο στη μορφή όσο και στο περιεχόμενο.

* Προσοχή στις αφηγηματικές τεχνικές, την αφηγηματική οπτική, τον
αφηγηματικό χρόνο (αναχρονισμούς, επιταχύνσεις, επιβραδύνσεις), την πλοκή και
τη δράση (σκηνοθεσία, δραματικά απρόοπτα, εγκιβωτισμένη αφήγηση κ.λπ.).

ΠΟΙΗΣΗ

* Απαιτείται πλήρης κατανόηση και ερμηνεία στίχο – στίχο. Έτσι, μπορεί
εύκολα ο μαθητής να απαντήσει σε ερωτήσεις που σχετίζονται με το περιεχόμενο.

ΛΑΤΙΝΙΚΑ

Το «αγκάθι» της γερουνδιακής έλξης

Κατερίνα Στυλοπούλου, φοιτήτρια φέτος, δίνει τις δικές της συμβουλές

Συμβουλές από τον φιλόλογο, βαθμολογητή κ. Χασάπη:

* Προσοχή στους υποθετικούς λόγους. Οι εξεταζόμενοι να διαπιστώνουν
πρώτα αν είναι εξαρτημένοι ή ανεξάρτητοι και μετά να τους χαρακτηρίζουν.

* Να προσέξουν τη γερουνδιακή έλξη. Πρέπει να γνωρίζουν όλους τους
τρόπους μετατροπής.

* Προσοχή επίσης στη μετατροπή της απαγόρευσης.

* Προσοχή στους πλάγιους λόγους, όπου όλα αλλάζουν.

Για τα Λατινικά δίνει συμβουλές, επίσης, και η φοιτήτρια Κατερίνα Στυλοπούλου

* Στη μετάφραση προσοχή σε… κάθε λέξη. Οι μαθητές παρασύρονται,
θεωρώντας ότι είναι εύκολο το μάθημα και έχουν γράψει καλά, αλλά μπορεί να
τους έχει ξεφύγει κάτι.

* Προσεκτικός έλεγχος του γραπτού στο τέλος. Ζητάνε πολλά πράγματα.
Μπορεί να μπερδευτείς ή να ξεχάσεις κάτι. Είναι κρίμα να χαθούν μόρια από
απροσεξία.

ΕΚΦΡΑΣΗ – ΕΚΘΕΣΗ

Αναπτύξτε το θέμα με σαφήνεια

Η φιλόλογος-ιστορικός και συντονίστρια βαθμολογητών κ. Στάικου
συμβουλεύει:

* Ο μαθητής πρέπει να διαβάσει προσεκτικά το κείμενο που θα του δοθεί,
π.χ. άρθρο, δοκίμιο, επιφυλλίδα κ.λπ., για να κατανοήσει και να εντοπίσει τα
βασικά του μέρη και τις βασικές ενότητές του.

* Να επισημάνει τους διάφορους τρόπους με τους οποίους οργανώνεται ο
λόγος, π.χ. με αιτιολόγηση, σύγκριση και αντίθεση, ορισμό, διαίρεση,
παράδειγμα.

* Όσον αφορά την Έκθεση, οι μαθητές πρέπει να λάβουν υπόψη τους το
κείμενο που θα τους δοθεί και να χρησιμοποιήσουν επιχειρήματα και τεκμήρια για
να αναπτύξουν με σαφήνεια, και ενότητα το θέμα που θα τους δοθεί.

Ο φιλόλογος και βαθμολογητής κ. Ηλίας Λιάσκος προτείνει:

* Προσέχουμε το επικοινωνιακό πλαίσιο και το είδος του λόγου που
ζητείται. Τι κείμενο μου ζητείται; Για ποιο σκοπό προορίζεται; Είναι επιστολή;
Άρθρο; Δοκίμιο; Εισήγηση; Αναφορά; Καταγγελία; Διαμαρτυρία; Κάθε είδος θέλει
τη δική του γλώσσα.

* Το ζητούμενο κείμενο είναι περιορισμένο. Πρέπει να έχει έκταση
περίπου 500 λέξεων. Γι’ αυτό πρέπει να γνωρίζεις ότι οι 500 λέξεις στο
τετράδιο των εξετάσεων με τα δικά σου γράμματα καταλαμβάνουν μία ή δύο
σελίδες.

* Καλή εκμετάλλευση του χρόνου είναι: Περίληψη περίπου 35 λεπτά,
ασκήσεις 35 λεπτά, παραγωγή του λόγου 110 λεπτά.

Για την Έκθεση προσθέτει η Έλση Τρύφου:

* Ακόμα και αν δεν έχουν όρεξη να γράψουν, να προσπαθήσουν να γράψουν
κάτι. Είναι σίγουρα καλύτερο από το να μη γράψουν τίποτα.

ΙΣΤΟΡΙΑ

Οι «πηγές» κρύβουν θησαυρούς

Γεωργία Στάικου. Φιλόλογος – ιστορικός και συντονίστρια βαθμολογητών

«Το βασικότερο μέλημα του μαθητή είναι να οργανώσει το υλικό του κατά
χώρο-χρόνο-αίτια-αποτελέσματα», λέει η φιλόλογος – ιστορικός κ. Γεωργία
Στάικου και προσθέτει:

* Να προσέξει τι του ζητείται από την ερώτηση και να απαντήσει με
σαφήνεια, χωρίς να περιττολογεί. Αυτό ισχύει κυρίως για τις ερωτήσεις σύντομης
απάντησης.

* Πολύ μεγάλη προσοχή χρειάζεται στις ερωτήσεις που ζητούν
ορισμούς-αίτια.

* Η κριτική και αφαιρετική ικανότητα του μαθητή δοκιμάζεται περισσότερο
στη β’ ομάδα θεμάτων, εκεί που συνδυάζονται οι ιστορικές γνώσεις με τα
παραθέματα. Εκεί, οι μαθητές πρέπει να επισημάνουν και να αναφέρουν τα κύρια
στοιχεία του παραθέματος, όχι νόημα, όχι αναμάσημα του κειμένου, και να τα
συνδυάσουν με βάσει τις ιστορικές τους γνώσεις. Πολλές φορές κρύβονται
ιστορικά γεγονότα μέσα στις πηγές, τα οποία χρειάζεται να εντοπίσει ο μαθητής,
και παραπέμπουν σε διαφορετικές σελίδες του βιβλίου.

ΑΡΧΑΙΑ

Ξεκινήστε με το γνωστό κείμενο

Θεολόγης Χασάπης. Φιλόλογος, βαθμολογητής επί 27 χρόνια και μέλος επιτροπής Εξετάσεων

Ο φιλόλογος κ. Θεολόγης Χασάπης, βαθμολογητής επί 27 χρόνια και μέλος
επιτροπής Εξετάσεων, συνιστά:

* Να προσέχουν όλα τα δεδομένα και όλα τα ζητούμενα. Πολλές φορές τους
ζητείται χρονική αντικατάσταση ενός ρήματος στη μέση φωνή – που στο κείμενο
είναι στην ενεργητική φωνή – αλλά από απροσεξία την κάνουν στην ενεργητική.

* Να προσέχουν τους κοινούς τύπους στη γραμματική.

* Οι συντακτικές παρατηρήσεις να είναι ολοκληρωμένες. Να μη γράφουν
απλώς π.χ. αντικείμενο, αλλά να το χαρακτηρίζουν κιόλας (άμεσο, έμμεσο).

Για το ίδιο μάθημα συμβουλεύει και η φοιτήτρια Νομικής Κατερίνα Στυλοπούλου:

* Να αρχίζουν να γράφουν τις ερωτήσεις του γνωστού κειμένου. Αυτές
είναι που πιάνουν τις πιο πολλές μονάδες. Άλλωστε αυτά είναι που οι μαθητές
ξέρουν και τα έχουν διαβάσει.

* Αν έχουν χρόνο, να κάνουν πρώτα σύνταξη στο άγνωστο και έπειτα
μετάφραση.

ΧΗΜΕΙΑ

Σωστές αριθμητικές πράξεις

Τριαντάφυλλος Γανωτόπουλος. Υπεύθυνος για τη βαθμολόγηση της Χημείας σε βαθμολογικά κέντρα

Προσεκτική ανάγνωση των θεμάτων για την πλήρη κατανόησή τους συστήνει ο
καθηγητής κ. Τριαντάφυλλος Γανωτόπουλος, υπεύθυνος για τη βαθμολόγηση της
Χημείας σε βαθμολογικά κέντρα τα τελευταία 7 χρόνια, ο οποίος προειδοποιεί: «Ο
μαθητής πρέπει να έχει υπόψη του ότι μερικά δεδομένα αναγράφονται στο τέλος».

Ο Κ. Γανωτόπουλος, επίσης, συστήνει στον υποψήφιο:

* Αναλυτική επεξεργασία κάθε θέματος, όχι γρήγορες και επιπόλαιες
απαντήσεις στις ερωτήσεις κλειστού τύπου (πολλαπλής επιλογής κ.λπ.), όπου
συχνά γίνονται λάθη από απροσεξία.

* Σε μία άσκηση ή σε ένα πρόβλημα αξιολογείται όχι μόνο το τελικό
αποτέλεσμα αλλά και η αναλυτική και τεκμηριωμένη παρουσίαση των βημάτων που
ακολούθησε ο μαθητής. Έτσι, δεν είναι δυνατόν να παρουσιάζει λύση χωρίς να
αναγράφει τη χημική εξίσωση που περιγράφει το φαινόμενο, χωρίς να γράφει
μονάδες ή χωρίς να αναφέρει τον νόμο στον οποίο βασίστηκε.

* Μεγάλη προσοχή στην εκτέλεση των αριθμητικών πράξεων.

ΒΙΟΛΟΓΙΑ

Μικρές «παγίδες» στις ερωτήσεις

Αντώνης Καστορίνης. Βιολόγος και βαθμολογητής

Ο βιολόγος και βαθμολογητής κ. Αντώνης Καστορίνης συνιστά:

* Στις ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής ο μαθητής πρέπει να επιλέξει μία
μόνο απάντηση. Ενδεχομένως θα του ζητηθεί να αιτιολογήσει την επιλογή του.

* Προσοχή θα πρέπει επίσης να δοθεί στις ερωτήσεις «σωστού – λάθους». Η
κάθε πρόταση πρέπει να διαβάζεται με μεγάλη προσοχή και θα πρέπει να ληφθεί
υπόψη ότι συχνά ζητείται να διορθωθούν οι λανθασμένες προτάσεις.

* Οι ερωτήσεις ανοικτού τύπου καθώς και τα θέματα 3 και 4 θα πρέπει να
διαβαστούν και να κατανοηθούν πλήρως. Η απάντηση σε αυτά τα θέματα θα πρέπει
να είναι σαφής, ακριβής και με λογική σειρά.

* Προσοχή πρέπει να δοθεί στις συνδυαστικές ερωτήσεις.

ΦΥΣΙΚΗ

Κίνδυνος παρανόησης

Να ξεκινούν πάντα από το πρώτο θέμα, που είναι και το εύκολο, προτρέπει
τους μαθητές ο καθηγητής Φυσικής και βαθμολογητής κ. Αντώνης Παλόγος,
υπενθυμίζοντας μάλιστα ότι στο πρώτο θέμα προβλέπεται εξέταση μόνο της γνώσης
της θεωρίας

Ο κ. Παλόγος συνιστά επίσης στους μαθητές:

* Γρήγορη ανάγνωση μόλις πάρουν τα θέματα, χωρίς να σταθούν στην
ευκολία ή τη δυσκολία του θέματος

* Προσεκτική ανάγνωση των θεμάτων. Μόλις βεβαιωθούν ότι τα κατάλαβαν να
τα διαβάσουν ακόμη δύο φορές. Για έναν διαβασμένο ο μεγαλύτερος κίνδυνος
κρύβεται στην παρανόηση μιας εκφώνησης…

* Όταν τελειώσουν να κάνουν μία αντιστοίχιση ερώτησης και απάντησης.
Δεν διαβάζουν τις απαντήσεις, απλώς βλέπουν μήπως έχουν ξεχάσει να απαντήσουν
κάτι.

* Αν διαπιστώσουν ασάφεια, να μην περιμένουν τη διευκρίνιση – που θα
κάνει το νωρίτερο μισή ώρα να έρθει, αν έρθει – να συνεχίσουν να γράφουν.