Η ζούγκλα «έκρυβε» τα πολύτιμα μυστικά των Μάγιας

Ο αρχαιολογικός χώρος του Παλένκε στην επαρχία Τσιάπας κρύβει μερικά από τα εντυπωσιακότερα απομεινάρια της αυτοκρατορίας των Μάγιας

Χαμένο στα βάθη της μεξικανικής ζούγκλας, το Παλένκε κρατά καλά κρυμμένα τα
μυστικά του εδώ και 2.000 χρόνια. Περιτριγυρισμένο από ομίχλη, μαγεία και
απόλυτη ησυχία, είναι μία από τις λιγότερο γνωστές τοποθεσίες της
αυτοκρατορίας των Μάγιας, στο βόρειο τμήμα της επαρχίας Τσιάπας.

Οι ελάχιστες ανασκαφές που έχουν γίνει εκεί – και συνεχίζονται με υπέροχα
ευρήματα – αποκαλύπτουν παλάτια, ναούς, ιερογλυφικά, εκπληκτικής λεπτομέρειας
ζωοφόρους και ανάγλυφα, αγάλματα βασιλιάδων, πολεμιστών και τεράτων,
μαγεύοντας τους λίγους τουρίστες που κάνουν το μακρινό ταξίδι. Οι περισσότεροι
επισκέπτονται τα πιο γνωστά και πολύβουα μνημεία των Μάγιας στη Γουατεμάλα.
Στο Παλένκε, όμως, το μόνο που ακούγεται ανάμεσα στα ερείπια είναι ο ήχος της
ζούγκλας. Κι όποιος φτάσει στην περιοχή χάνεται σε έναν άλλο κόσμο, με τον
χρόνο να έχει σταματήσει πριν από εκατοντάδες χρόνια.

Οι Μάγιας, στο ζενίθ της αυτοκρατορίας τους, από τον τρίτο μέχρι τον
10ο αιώνα ήταν κυρίαρχοι της περιοχής που εκτείνεται από το Νότιο Μεξικό μέχρι
τη Γουατεμάλα και το Μπελίζ και ακόμα πιο πέρα, μέχρι τη Δυτική Ονδούρα και το
Ελ Σαλβαδόρ. Σε όλα αυτά τα μέρη έχουν αφήσει έντονα τα ίχνη της παρουσίας
τους σε χωριά, πόλεις, πανέμορφα αρχιτεκτονικά μνημεία και ερείπια.

Στα παλάτια και τους ναούς του Παλένκε βρέθηκαν γύψινες στήλες που απεικονίζουν σκηνές με βασιλιάδες, υπερφυσικούς ήρωες και τέρατα περασμένων αιώνων

Το μυστήριο του πολιτισμού τους κάνει πολλούς να αναρωτιούνται για την
καταγωγή και τα χαρακτηριστικά τους για περισσότερα από 200 χρόνια. Και ιδίως
για το Παλένκε. Ο πρώτος Ισπανός στρατιωτικός, που το εξερεύνησε το 1784,
νόμιζε ότι ανακάλυψε την Ατλαντίδα και ότι οι αρχιτέκτονές του ήταν από τη
Ρώμη ή την Καρθαγένα. Στα τέλη του ’60 ο Έριχ Φον Ντένικεν, ένας Ελβετός
ξενοδόχος, έπεισε τον κόσμο ότι το Παλένκε χτίστηκε από εξωγήινους πουλώντας
εκατομμύρια αντίτυπα του βιβλίου του «Το άρμα των θεών».

Οι πρώτοι του κάτοικοι ήταν αγρότες κάπου ανάμεσα στο 100 π.Χ. και στο 100
μ.Χ. Αποκρυπτογραφημένα ιερογλυφικά αποκαλύπτουν ότι μία μεγάλη δυναστεία
άνθησε στο Παλένκε το 431 μ.Χ. Αμέσως μετά, οι κάτοικοί του άρχισαν τις
εμπορικές ανταλλαγές με πόλεις σε απόσταση εκατοντάδων χιλιομέτρων. Έφτασαν
στο υψηλότερο σημείο της ισχύος τους και της δημιουργικότητάς τους την εποχή
του βασιλιά Πακάλ, από το 615 μέχρι το 683. Τότε, ήταν η ισχυρότερη πόλη στα
δυτικά της περιοχής των Μάγιας και αυτό φαίνεται σήμερα στα ερείπια των
επιβλητικών παλατιών και ναών.

Ο τάφος του Πακάλ ανακαλύφθηκε πριν από 50 χρόνια βαθιά μέσα στον
υπέροχο Ναό των Επιγραφών, ο οποίος σήμερα παραμένει κλειστός για επισκευές. Η
σαρκοφάγος από πέτρα παρουσιάζει σκηνές με τους θρύλους του Πακάλ, της
μεταμόρφωσής του σε θεό και της καθόδου του στον Άδη, από ένα δέντρο στη
θανάσιμη αγκαλιά ενός ερπετού. Μία δοξασμένη έξοδος έπειτα από 68 χρόνια στον
θρόνο.

Υπερφυσικοί ήρωες, κρυφές αίθουσες

Το αρχαιολογικό σύμπλεγμα του Παλένκε περιλαμβάνει 22 μεγάλες κτιριακές
κατασκευές και συμπλέγματα κτιρίων. Πολλά περισσότερα κρύβονται στη ζούγκλα
περιμένοντας τη σκαπάνη των αρχαιολόγων. Η περιοχή που μπορούν να δουν οι
επισκέπτες εκτείνεται σε δυόμισι τετραγωνικά χιλιόμετρα και απαιτεί ημέρες
εξερεύνησης.

Ένα από τα σπουδαιότερα μνημεία είναι το Παλάτι, απέναντι από τον Ναό των
Επιγραφών στην κεντρική πλατεία της τοποθεσίας. Είναι το μεγαλύτερο σύμπλεγμα
κτιρίων με αυλές, ανάγλυφα υπερφυσικών ηρώων και περίεργων πλασμάτων και
κρυφές αίθουσες που φιλοξενούσαν πολιτικούς αρχηγούς. Κοντά τους βρίσκονται τα
κτίρια που είναι γνωστά ως η Ομάδα των Σταυρών – οι τρεις Ναοί του Ήλιου και
του Σταυρού από την εποχή του γιου και διάδοχου του Πακάλ, Καν Μπαλάμ ΙΙ
(684-702 μ.Χ.).

Την ημέρα της θερινής ισημερίας – 21 Ιουνίου – οι ακτίνες του ήλιου τη στιγμή
της δύσης του φωτίζουν το εσωτερικό ιερό του Ναού του Σταυρού και μία υπέροχη
ανάγλυφη ζωοφόρο που δείχνει την ενθρόνιση του Καν Μπαλάμ. Αυτό ήταν άλλωστε
και ένα από τα εντυπωσιακότερα στοιχεία των Μάγιας. Τα απίστευτης λεπτομέρειας
και ακρίβειας ημερολόγιά τους, που μαζί με τα μυστηριώδη ιερογλυφικά, τη μόνη
γηγενή γλώσσα σε ολόκληρη την αμερικανική ήπειρο, εξακολουθούν να αποτελούν τα
μεγαλύτερα μυστήρια του έξοχου πολιτισμού τους.

Επιμέλεια: Εύη Ελευθεριάδου