Πειρατές και λοστρόμοι

Αν έλειπαν οι χαρακτηρισμοί που αντηλλάγησαν χθες στο ακροατήριο μεταξύ
συγγενών θυμάτων και κατηγορουμένων ως θυτών, θα μπορούσε να ισχυρισθεί κανείς
ότι μέσα από την αντιπαράθεσή τους, κατά την εξέταση της υπόθεσης Περατικού,
συνοψίσθηκαν αρκετά καλά τρεις πτυχές που απασχολούν το δικαστήριο από την
αρχή σχεδόν της διαδικασίας. Πρόκειται για τον τρόπο επιλογής των στόχων της
οργάνωσης, τον τρόπο διεξαγωγής της δίκης και, εμμέσως, τη στερεότητα του
αποδεικτικού υλικού.

Η δολοφονία ενός εφοπλιστή επειδή απέκτησε την κυριότητα μιας επιχείρησης που
προηγουμένως ανήκε στο κράτος, δείχνει είτε απόλυτη άγνοια της σύγχρονης
οικονομικής πραγματικότητας, είτε – κατά τη γνώμη μου το πιθανότερο – πλήρη
επικράτηση, από μια χρονική τουλάχιστον στιγμή και πέρα, των χτυπημάτων
εντυπωσιασμού εις βάρος κάθε δυνατότητας λογικής δικαιολόγησής τους. Αν η ίδια
η πολιτική σύλληψη της ιδιωτικοποίησης είναι νοητό να αντιμετωπίζεται με
αισθήματα που κυμαίνονται από την καχυποψία ώς την απαξία – και τέτοια
αισθήματα ασφαλώς δεν αποτελούν αποκλειστικό προνόμιο των κατηγορουμένων -, η
όποια «ευθύνη» για την επικράτησή της δεν μπορεί να χρεωθεί στους
επιχειρηματίες που απλώς έκαναν χρήση μιας θεσμοθετημένης από το κράτος
διαδικασίας.

Αν η υλοποίησή της στη συγκεκριμένη περίπτωση έγινε «σε βάρος του ελληνικού
λαού» (κάτι που πάντως δεν δικαιούνται να κρίνουν όσοι κρύβονται πίσω από τη
σκιά των όπλων τους), αυτό είναι και πάλι κάτι για το οποίο το κράτος, που
παραχωρεί αλλά και οργανώνει τη διαδικασία, είναι αποκλειστικά υπεύθυνο. Η
όποια ευθύνη των επιχειρηματιών αφορά μονάχα τον τρόπο λειτουργίας της
επιχείρησης μετά την εξαγορά και, ιδίως, τη μεταχείριση του προσωπικού, τομείς
στους οποίους δεν προέκυψε κανένα «ενοχοποιητικό» στοιχείο στη συγκεκριμένη
περίπτωση (αλλά και που, αν ανέκυπτε, ως μόνο «πολιτικό» υπεύθυνο πάλι το ίδιο
το κράτος θα υποδείκνυε).

Αν αποφασίζαμε να σκοτώσουμε για κάθε επιχειρηματική δραστηριότητα τα
αποτελέσματα της οποίας θα μας φαίνονταν ανεπαρκή ή άδικα, τότε θα μέναμε
σύντομα χωρίς επιχειρηματίες και, πιθανότατα, με πολύ λιγότερες ελευθερίες.
Ψιλά γράμματα για μια οργάνωση της οποίας τα περισσότερα μέλη δεν ήξεραν καν,
καθ’ ομολογία τους, ποιον θα σκότωναν το πρωί της «επιχείρησης».

Όσον αφορά τη δικαιότητα της δίκης, που πάλι αμφισβητήθηκε από εκείνον που
συνεχίζει να αρνείται οποιαδήποτε ανάμειξη με τα συζητούμενα σε αυτήν
γεγονότα, είναι βέβαια ακόμα άκαιρο να αποφανθούμε οριστικά. Πάντως, κάθε άλλο
παρά την έπληξαν η χθεσινή νέα αυτόβουλη αποκάλυψη της ταυτότητας
«προστατευόμενου» μάρτυρα (και μάλιστα με παραδοχή ότι συνιστούσε λάθος του να
επιλέξει κατ’ αρχήν τη μυστικότητα), όπως και αυτά τα οποία κατέθεσε (η
αναγνώριση των δραστών ούτε «όψιμη» ήταν ούτε, εξόφθαλμα τουλάχιστον,
αναληθοφανής).

Οι δε αιτιάσεις περί «μεθοδεύσεων» στον τρόπο επιλογής των μαρτύρων όχι μόνο
δύσκολα αποδεικνύονται, αλλά και δεν στέκουν λογικά: κλήθηκαν όσοι είχαν σχέση
με τα γεγονότα, έχοντας ήδη ακουσθεί κατά την προδικασία, το δε γεγονός ότι η
πειστικότητα και, άρα η αποδεικτική αξία, των καταθέσεων είναι κάθε άλλο παρά
ομοιόμορφη δείχνει περισσότερο έλλειψη παρά ύπαρξη μεθόδευσης. Εκεί που
πράγματι η δικαστική διαδικασία έδειξε αδικαιολόγητη καχυποψία έναντι των
λειτουργών της ήταν στην ώς τώρα παρακράτηση των πειστηρίων εκτός ακροατηρίου.
Το κενό, έστω και καθυστερημένα, αναπληρώθηκε και μένει να δούμε τις πρακτικές
συνέπειές του. Ο φόβος, πάντως, δείχνει, με κριτήριο τη νευρικότητα των
αντιδράσεων, να έχει αλλάξει στρατόπεδο.

Ο δικηγόρος Κώστας Β. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου.