Προβληματίζουν τις ΗΠΑ οι Σιίτες

Χτύπησαν ρυθμικά το στήθος τους, χαράκωσαν με σπαθιά το κεφάλι τους,
αυτομαστιγώθηκαν με αλυσίδες, τίμησαν έπειτα από σχεδόν τρεις δεκαετίες τη
μνήμη του μάρτυρά τους, φώναξαν αντιαμερικανικά συνθήματα και έστειλαν ένα
σαφές μήνυμα ότι θα αποτελέσουν τη νέα δύναμη στο μεταπολεμικό Ιράκ,
προκαλώντας ανησυχία στην περιοχή και προβληματισμό στην Ουάσιγκτον.

Στην κορύφωσή του έφθασε χθες το προσκύνημα εκατοντάδων χιλιάδων Σιιτών του
Ιράκ στην Καρμπάλα, την ιερή πόλη όπου βρίσκεται ο τάφος του ιμάμη Χουσεΐν,
γιου του Αλί, εγγονού του Μωάμεθ, ο οποίος δολοφονήθηκε το 680 στη διάρκεια
της μεγάλης μάχης της Καρμπάλα εναντίον του χαλιφάτου των Ομμεϋαδων. Έπειτα
από ημέρες πεζοπορίας, αλλά με τον ενθουσιασμό για την ανατροπή του Σαντάμ και
το τέλος της καταστολής να εκμηδενίζει την κούραση, τα πλήθη των Σιιτών
παραδόθηκαν σε μια θρησκευτική φρενίτιδα – πολλοί από αυτούς ωστόσο συνδύασαν
το θρησκευτικό τελετουργικό με αντιαμερικανικά συνθήματα, μετατρέποντας το
προσκύνημα σε αντιαμερικανική διαδήλωση. «Όχι στην αποικιοκρατία, όχι στην
κατοχή, όχι στον ιμπεριαλισμό», «Όχι σε μια αμερικανική κυβέρνηση, όχι σε μια
στρατιωτική κυβέρνηση, όχι στον Αχμάντ Σαλαμπί», «Ούτε Αμερική, ούτε Ισλάμ,
ναι, ναι, στο Ισλάμ»…

Τραύματα

Εκατοντάδες χιλιάδες χέρια υψώνονταν στον αέρα κι έπειτα χαμήλωναν για να
χτυπήσουν ρυθμικά το στήθος, κατόπιν το κεφάλι. Κάποιοι μαστιγώνονταν στην
πλάτη και άλλοι χαράκωναν το κεφάλι τους με μακριά σπαθιά. «Είναι για εμάς η
απόλυτη τιμή. Αυτοτραυματιζόμαστε για να δείξουμε στον ιμάμη Χουσεΐν ότι τον
αγαπάμε». Ένας άνδρας κρατούσε στα χέρια ένα μωρό με το μέτωπο ματωμένο, ένας
άλλος μετέφερε στους ώμους ένα αγοράκι που χτυπούσε το κεφάλι του με χέρια
γεμάτα αίματα. «Είναι μόνο συμβολικό. Πράγματι, βλέπει κανείς πολύ αίμα, τα
τραύματα όμως είναι επιφανειακά».

Έπειτα από σχεδόν τρεις δεκαετίες καταστολής από το καθεστώς του Σαντάμ, όταν
το ετήσιο προσκύνημα στην Καρμπάλα επιτρεπόταν μεν χωρίς όμως ψαλμούς και
αυτομαστιγώματα, οι Σιίτες του Ιράκ απολαμβάνουν την ελευθερία τους. Αν και
αποτελούν την πλειονότητα στο Ιράκ, περίπου το 60% του πληθυσμού, η φυλή του
Σαντάμ Χουσεΐν – που αποτελείται ως επί το πλείστον από Άραβες σουνίτες –
φρόντιζε επιμελώς να τους κρατά μακριά από την εξουσία. Το προσκύνημα στην
Καρμπάλα ήταν για τους Σιίτες μια ευκαιρία να κάνουν τη φωνή τους – και τις
πολιτικές τους φιλοδοξίες – να ακουστεί. Ο γρήγορος και αποτελεσματικός τρόπος
με τον οποίο διοργανώθηκε από τους κληρικούς δείχνει πως έχουν πολύ μεγαλύτερη
επιρροή και ισχύ από ό,τι πίστευαν κάποιοι – και δη οι Αμερικανοί.

Ανησυχία

Θρησκευτική φρενίτιδα. Στην κορύφωσή του έφτασε χθες το προσκύνημα των χιλιάδων Σιιτών

Παρ’ όλο λοιπόν που τόσο ο Αμερικανός προσωρινός κυβερνήτης του Ιράκ όσο και ο
Αμερικανός πρόεδρος δήλωσαν ενθουσιασμένοι με τις ελεύθερες θρησκευτικές
εκδηλώσεις στην Καρμπάλα – «μου έφτιαξαν την ημέρα» δήλωσε χαρακτηριστικά ο
Μπους – η αμερικανική κυβέρνηση ανησυχεί, σύμφωνα με την «Washington Post»,
για τις δραστηριότητες των Σιιτών, «καθώς είχε υποτιμηθεί η δύναμη που θα
αποκτούσαν μετά την ανατροπή του Σαντάμ Χουσεΐν». Κύριος φόβος της Ουάσιγκτον
είναι πως το Ιράν προσπαθεί να εγκαθιδρύσει στο Ιράκ ένα ισλαμικό καθεστώς.

«Καταστήσαμε σαφές προς το Ιράν ότι θα εναντιωθούμε σε οποιαδήποτε έξωθεν
ανάμειξη στην πορεία του Ιράκ προς τη Δημοκρατία», δήλωσε χθες ο εκπρόσωπος
του Λευκού Οίκου, Άρι Φλάισερ. «Η διείσδυση πρακτόρων για την αποσταθεροποίηση
του σιιτικού πληθυσμού εμπίπτει σαφώς σε αυτή την κατηγορία». Χθεσινό
δημοσίευμα των «New York Times» ήθελε «πράκτορες» που έχουν εκπαιδευτεί στο
Ιράν να έχουν διεισδύσει στο Ιράκ με αφορμή το προσκύνημα στην Καρμπάλα για να
ενισχύσουν τους φιλο-ιρανούς Σιίτες ηγέτες και να εγκαθιδρύσουν ισλαμικό
καθεστώς.

ΠΙΕΡ – ΖΑΝ ΛΟΥΙΖΑΡ

«Η εξέγερση των επαιτών»

Ως «το σημαντικότερο γεγονός μετά το τέλος του πολέμου» χαρακτηρίζει
την ταχεία αφύπνιση της σιιτικής κοινότητας του Ιράκ – το προσκύνημα και τις
ταυτόχρονες διαδηλώσεις εκατοντάδων χιλιάδων σιιτών στην Καρμπάλα – ο Πιερ –
Ζαν Λουιζάρ, ειδικός του γαλλικού Εθνικού Κέντρου Επιστημονικής Έρευνας (CNRS)
και συγγραφέας του βιβλίου «Το Ιρακινό Ζήτημα». «Οι σιίτες» λέει στη «Figaro»,
«δείχνουν πως δεν θα αρκεστούν στην εγκαθίδρυση μιας νέας ισορροπίας μέσα σε
ένα σύστημα κυριαρχούμενο από τις ελίτ των Αράβων σουνιτών». Παρ’ όλα αυτά, ο
Λουιζάρ θεωρεί ότι – προς το παρόν – δεν υπάρχει μεγάλος κίνδυνος να καταλήξει
αυτό το κίνημα σε μια επανάσταση ιρανικού τύπου.

«Οι διαδηλώσεις των Ιρακινών σιιτών είναι σήμερα περισσότερο κοινοτικές παρά
επαναστατικές. Θυμίζουν περισσότερο το Κίνημα των Αποκλήρων στους κόλπους της
σιιτικής κοινότητας του Λιβάνου τη δεκαετία του 1960, πίσω από τον ιμάμη Μούσα
Σαντρ, παρά την επανάσταση Χομεϊνί. Παρ’ όλο που κάποιες πλευρές, όπως η ηθική
τάξη, μπορεί να θυμίζουν την ιρανική επανάσταση, το ιρακινό κίνημα δεν
απευθύνεται παρά μόνο στους σιίτες και δεν αποτελεί φορέα μηνύματος προς όλους
τους Ιρακινούς. Θα έλεγα ότι βρισκόμαστε μπροστά σε έναν “σιιτισμό της
ανέχειας”, μια “εξέγερση των επαιτών”, που διεκδικεί όμως περισσότερο μια θέση
μέσα στην κοινωνία έπειτα από δεκαετίες καταστολής, παρά έναν πολιτικό ρόλο.
Ωστόσο, όσο περισσότερος χρόνος περνά χωρίς σαφή αμερικανική πολιτική στο Ιράκ
τόσο μεγαλώνει ο κίνδυνος μιας ιρακινής πατριωτικής αντίδρασης».