Ρόμπες ξεκούμπωτες

Πλανήτης Χόλιγουντ, στρατιωτική δίκη. Ο Τζακ Νίκολσον, θερμοκέφαλος Αμερικανός
στρατηγός, καλείται ως μάρτυρας στο δικαστήριο για τον φόνο πεζοναύτη που
τελούσε υπό τις διαταγές του. Απέναντί του ο Τομ Κρουζ, με μία ψυχολογική
τρίπλα (στεντόρεια φωνή, υγρά μάτια που γουρλώνουν σιγά σιγά), τον καταφέρνει
να ομολογήσει την εμπλοκή του στον φόνο. Τίτλος της ταινίας: «Κώδικας τιμής».

Οι περισσότεροι από μας έχουμε αποθηκευμένο στη μνήμη μας ένα καλό στοκ
εικόνων δικαστηρίου από το σινεμά. Δικαστές που χτυπούν διαρκώς το σφυράκι
τους, εισαγγελείς που αγορεύουν με γυάλινο βλέμμα και υψωμένο δάχτυλο,
ακροατήριο που παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα.

Όμως η πραγματικότητα αποδεικνύεται, ως συνήθως, περισσότερο ευφάνταστη από
την τέχνη. Η αίθουσα του δικαστηρίου, ακόμα και σε μια σημαντική δίκη, δεν
είναι το μπετόν αρμέ της σοβαρότητας. Η πραγματική ζωή προτιμά τις
προσμείξεις. Γάμος χωρίς κλάματα και κηδεία χωρίς γέλια δεν γίνεται. Έτσι,
τουλάχιστον, λένε όσοι ξέρουν και από τα δύο.

Η εύκολη τέχνη προτιμά τα καθαρά σχήματα. Ο κακός οφείλει να είναι πατώκορφα
κακός, η δυστυχία αδιαπραγμάτευτα μαύρη, η δικαστική γλώσσα ξύλινη, η αίθουσα
του δικαστηρίου να κοντανασαίνει και να αγωνιά.

Ο εβδομηντάχρονος παλαιοπώλης Π. Λουδάρος, αυτόπτης μάρτυρας στη δολοφονία του
Τούρκου διπλωμάτη Ο. Σιπαχίογλου, με τη φράση «Αν πω κάτι διαφορετικό τώρα, θα
γίνω ρόμπα», γείωσε την αίθουσα του δικαστηρίου με μια γλώσσα καθημερινή.
Έδωσε αφορμή για γέλια. Τα γλωσσικά αντανακλαστικά του προέδρου που
ανταπάντησε «Ρόμπα ξεκούμπωτη, όπως λένε», πριν προχωρήσει στη σύσταση, «Μήπως
θα έπρεπε να είστε πιο σοβαρός;», κατέδειξαν ότι οι δικαστικές ταινίες
φτιάχνουν μια πλαστική πραγματικότητα. Η πραγματική πραγματικότητα είναι πιο
ευέλικτη, πιο παιχνιδιάρα και, σίγουρα, λιγότερο προβλέψιμη.

Η Σοφία Νικολαΐδου είναι συγγραφέας