«Παιδί των ΗΠΑ» ήταν η χούντα

«Μπαμ» αρκούσε να πει ο Τάλμποτ, τότε Αμερικανός πρέσβης στην Αθήνα, και η
χούντα θα κατέρρεε σαν χάρτινος πύργος, με μόνο το φύσημα μιας αναπνοής. Οι
ΗΠΑ όμως στήριζαν τη δικτατορία, θεωρώντας την αναγκαία και «δικό τους παιδί».
Προτιμούσαν τους συνταγματάρχες από μία νίκη της Ένωσης Κέντρου στις εκλογές
του 1967 και εφοβούντο σε σημείο παράνοιας έναν άνθρωπο: τον Ανδρέα
Παπανδρέου.

Οι Αμερικανοί εφοβούντο σε σημείο παράνοιας τον Ανδρέα Παπανδρέου. Ο Ρόμπερτ Κήλυ ήταν ίσως ο μόνος υψηλόβαθμος διπλωμάτης που αντιτάχθηκε στην αμερικανική στήριξη της χούντας

Αυτά προκύπτουν από το βιβλίο-ημερολόγιο «Σημειώσεις ενός Πανεπιστημιακού:
’71-’74» (Εκδόσεις Πατάκη) του καθηγητή Διεθνών Σχέσεων και διευθυντή του
ΕΛΙΑΜΕΠ, Θεόδωρου Κουλουμπή, το οποίο αποτελείται από συνεντεύξεις Ελλήνων και
Αμερικανών πολιτικών προσωπικοτήτων που ο συγγραφέας – τότε καθηγητής στο
American University – πήρε κατά τη διάρκεια της επταετίας.

Ανάμεσα στα πρόσωπα με τα οποία ο Θεόδωρος Κουλουμπής συνομίλησε,
περιλαμβάνονται οι Κωνσταντίνος Καραμανλής, Ανδρέας Παπανδρέου, Παναγιώτης
Κανελλόπουλος, Γεώργιος Μαύρος, Ιωάννης Ζίγδης, Ηλίας Ηλιού, Κωνσταντίνος
Μητσοτάκης, αλλά και υψηλόβαθμοι Αμερικανοί. Ένας από αυτούς ήταν και ο
Ρόμπερτ Κήλυ, Αμερικανός διπλωμάτης, ο οποίος υπηρέτησε την περίοδο 1966-1970
στην αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα.

Ο πανικόβλητος Κόλλιας

25η Απριλίου, 1967. Τέσσερις ημέρες μετά το πραξικόπημα και οι Αμερικανοί
ελέγχουν απόλυτα τη δικτατορία στην Ελλάδα. Ο Φ. Τάλμποτ – πρέσβης των ΗΠΑ
στην Αθήνα – συναντάται με τον Κωνσταντίνο Κόλλια (τον νέο πρωθυπουργο). Ο
Κήλυ ήταν παρών και κρατούσε σημειώσεις. «Παρατήρησε ότι ο Κόλλιας ήταν
τρομοκρατημένος, τα χέρια του έτρεμαν και το πρόσωπό του ίδρωνε. Το πρόβλημά
του ήταν ο “ψίθυρος” ότι ο Έκτος Στόλος των ΗΠΑ έπλεε προς Αθήνα και
ετοιμαζόταν να αποβιβάσει στρατό και να ανιπαρατεθεί με τους συνταγματάρχες. Ο
Τάλμποτ αρνήθηκε τη φήμη… Ο Κήλυ συμπέρανε ότι αρκούσε ο Τάλμποτ να πει
“μπαμ” και η χούντα θα κατέρρεε σαν χάρτινος πύργος, με μόνο το φύσημα μιας
αναπνοής».

Το πράσινο φως

Όπως σημειώνει ο Κουλουμπής, μετά την άφιξή του στην αμερικανική πρεσβεία στην
Αθήνα, «ο Κήλυ διαπίστωσε ότι οι εκθέσεις της πρεσβείας στη διάρκεια εκείνης
της περιόδου εστίαζαν κατά τρόπο παρανοϊκό σε έναν άνθρωπο: τον Ανδρέα
Παπανδρέου. Έτσι, όπως κατέληξε ο Κήλυ, οι ΗΠΑ, όπως σε μεγάλο βαθμό, και οι
Έλληνες συντηρητικοί του κατεστημένου, ήταν απρόθυμες να αποδεχθούν μια νίκη
της Ένωσης Κέντρου στις εκλογές του 1967. Οι ΗΠΑ γνώριζαν για ένα σχεδιαζόμενο
πραξικόπημα στρατηγών και δεν έκαναν τίποτα για να το αποτρέψουν. Πιθανώς το
“πράσινο φως” δόθηκε όταν ο Τζων Ντέυ και ένας άλλος επίσημος αποχώρησαν από
την ομιλία του Ανδρέα στην Ένωση Ξένων Ανταποκριτών, την 1η Μαρτίου 1967»…

«Όλα μια χαρά»

Ο ίδιος ο Κήλυ δεν ήθελε να πιστέψει ότι οι ΗΠΑ είχαν πάρει την απόφαση να
στηρίξουν τη χούντα. Στις 20 Απριλίου 1967, γράφει ένα υπόμνημα στην Κέυ
Μπράκεν, επιχειρηματολογώντας εναντίον του πραξικοπήματος που τελικά, όπως
σημειώνει, θα μπορούσε να θέσει τις ΗΠΑ μπροστά σε μια νέα κατάσταση τύπου
«Δομινικανής Δημοκρατίας», ή ακόμα και «Βιετνάμ». Το πραξικόπημα έγινε εκείνη
τη νύχτα…

Την επόμενη ημέρα, 21η Απριλίου του 1967, επιβεβαιώνονται τα χειρότερα. Ο Κήλυ
θυμάται το νούμερο δύο της πρεσβείας, Άνσουτζ να λέει στην υπεύθυνη του
πολιτικού, Κέυ Μπράκεν, με όψη που λαμποκοπούσε, «Όλα εξελίχθηκαν μια χαρά.
Αυτό είναι το δικό μου πραξικόπημα».

Α. Παπανδρέου: Η Ελλάδα βρίσκεται υπό αμερικανική κατοχή

Χειμαρρώδης και άκρως μαχητικός εναντίον της δικτατορίας εμφανίζεται ο
Ανδρέας Παπανδρέου, μέσα από τα όσα καταγράφει ο Θ. Κουλουμπής, ο οποίος, το
Σάββατο, 11 Μαΐου του 1974, μαζί με άλλους Έλληνες που ζούσαν τότε στην
Αμερική, συνάντησαν τον Ανδρέα Παπανδρέου στη Νέα Υόρκη, και δείπνησαν μαζί
του.

Ο Κουλουμπής σημειώνει ορισμένα από τα όσα λέει ο Παπανδρέου για τη χούντα που
ακόμα βασανίζει την Ελλάδα. «Η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει απλώς πρόβλημα χούντας
ή δικτατορίας. Επομένως, ο αγώνας δεν είναι απλώς αντιχουντικός ή
αντιδικτατορικός. Η Ελλάδα βρίσκεται υπό αμερικανική κατοχή. Οι Αμερκανοί
χρησιμοποιούν τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις, εκπαιδευμένες από το ΝΑΤΟ,
καθοδηγούμενες από αξιωματικούς που έχουν υποστεί πλύση εγκεφάλου. Επομένως, ο
ελληνικός αγώνας είναι εθνικοαπελευθερωτικός, εναντίον των ιμπεριαλιστικών,
μιλιταριστικών και μονοπωλιακών – καπιταλιστικών Ηνωμένων Πολιτειών».