Ένοπλα κινήματα και οργανώσεις (8)

Νομίζω ότι εκτός των παραγόντων αξιολόγησης της δυναμικής των ένοπλων
κινημάτων και οργανώσεων, έχει ενδιαφέρον να ιδωθεί μια ακόμα παράμετρος: Η
σχέση τους με τις κοινωνίες μέσα στις οποίες δρουν ή, ακριβέστερα, η επίδραση
που έχουν στη φυσιογνωμία, τον τύπο βίας, τις δομές, το κοινωνικό πρόταγμα και
τη συνολική συμπεριφορά των ένοπλων οργανώσεων, ο βαθμός οικονομικής και
κοινωνικής ανάπτυξης των χωρών στο εσωτερικό των οποίων αγωνίζονται, οι μορφές
διακυβέρνησης που ισχύουν, οι πολιτικές και πολιτισμικές παραδόσεις που
υπάρχουν σε κάθε κοινωνία κ.λπ. Θεωρώ ότι σε γενικές γραμμές και σε τελική
ανάλυση, κάθε κίνημα, επαναστατικό ή ρεφορμιστικό, ένοπλο ή μη,
αντικατοπτρίζει το σύνολο των χαρακτηριστικών της πολιτικής και κοινωνικής
πραγματικότητας την οποία επιδιώκει να αλλάξει. Παρθενογενέσεις στην κοινωνική
εξέλιξη δεν υπάρχουν. Η έλλειψη δημοκρατικών παραδόσεων σε ένα κράτος
σηματοδοτεί την αντίστοιχη απειρία της κοινωνίας του στη συμμετοχή, τη
συλλογική διεκδίκηση και τον πλουραλιστικό διάλογο, επομένως εν πολλοίς
προσδιορίζει και τα όρια των κινημάτων που δημιουργούνται εναντίον του. Είναι
λοιπόν υποκριτική και κάπως ρατσιστική η απαξίωση αρκετών αριστερών της Δύσης
και του Βορρά απέναντι στον «πρωτογονισμό» ή την «αγριότητα» κινημάτων των
αναπτυσσόμενων χωρών, γιατί αφελώς ή σκοπίμως, παραβλέπουν ότι σε αυτά τα
κινήματα αντανακλώνται η έλλειψη δημοκρατίας, η εκτεταμένη βία, ο γενικευμένος
αυταρχισμός, οι φυλετικές διακρίσεις και η μισαλλοδοξία που αποτελούν κύρια
χαρακτηριστικά των κρατών και των κοινωνιών, που – με ευθύνη της Δύσης και του
Βορρά – υπάρχουν στον λεγόμενο Τρίτο Κόσμο.

Αν δεν εξετάσουμε υπό αυτό το πρίσμα την άνθηση – και συχνά την ευρεία
κοινωνική νομιμοποίηση – ένοπλων εθνικοαπελευθερωτικών κινημάτων, όπως π.χ. το
σταλινοεθνικιστικό ΡΚΚ στο τουρκικό Κουρδιστάν, θα περιοριστούμε σε μια
ελιτίστικη ευρωπαιοκεντρική αντίληψη όχι απλώς του φαινομένου της ένοπλης βίας
– αυτό είναι δευτερεύον – αλλά κυρίως της πραγματικότητας που το γεννά, μαζί
με την εξαθλίωση, τον αναλφαβητισμό, τους διαρκείς εμφυλίους κ.λπ.

Ο Νίκος Γιαννόπουλος είναι μέλος του Δικτύου για τα Πολιτικά και
Κοινωνικά Δικαιώματα.