ΧΑΡΟΛΝΤ ΠΙΝΤΕΡ «Μας πολεμά μια αλαζονική δημοκρατία»

«Ακόμα και οι φιλελεύθεροι Αμερικανοί διανοούμενοι φοβούνται. Εξαιτίας του τίτλου, της βίας της γλώσσας», λέει ο Βρετανός θεατρικός συγγραφέας (και ποιητής εσχάτως) Χάρολντ Πίντερ, για τις υπεκφυγές του διευθυντή του «New York Review of Books», ως προς τη δημοσίευση του ποιήματός του «Ευλόγησον Θεέ την Αμερική»

Η ζωή του θεατρικού συγγραφέα – σκηνοθέτη – ηθοποιού – σεναριογράφου και
μάχιμου αντιιμπεριαλιστή μετά την εμφάνιση του καρκίνου είναι «πιο ήσυχη».
Αυτό αφήνει χρόνο για το μέτωπο της πολιτικής. Ο πολίτης Πίντερ στις 15
Φεβρουαρίου βρισκόταν στον εξώστη του Χάιντ Παρκ, μπροστά σε ενάμισι
εκατομμύριο διαδηλωτών της ειρήνης, στη μεγαλύτερη διαδήλωση που έγινε ποτέ
στο Λονδίνο. Κι όταν ο Τόνι Μπλερ εξέφρασε την υποστήριξή του «προς αυτόν τον
άθλιο δεσπότη του εγκληματικού αμερικανικού καθεστώτος», ο Πίντερ έδωσε
συνέντευξη στους «Financial Times» δηλώνοντας: «Πολύ φοβάμαι ότι αν βρισκόμουν
μπροστά στον Μπλερ, θα τον έφτυνα στα μάτια».

Από το Παρίσι δε, όπου βρίσκεται αυτή την εβδομάδα για την κοινή πρεμιέρα του
τελευταίου και του πρώτου θεατρικού του έργου, θα επαναλάβει τον λόγο του:
«Θαυμάζω τη γαλλογερμανική θέση. Για πρώτη φορά εδώ και χρόνια κάποιος κράτησε
το κεφάλι ψηλά απέναντι στις ΗΠΑ».

Τούτη η αναγέννηση του Χάρολντ Πίντερ ξεκίνησε από την ποίηση. Το πρώτο
του ποίημα «Καρκινικά κύτταρα» δημοσιεύτηκε το περασμένο καλοκαίρι στη
βρετανική εφημερίδα «Guardian» με μεγάλα γράμματα και με ανατρεπτική
φωτογραφία. Που έδειχνε τον Χάρολντ Πίντερ, όπως πάντα ντυμένο στα μαύρα, να
αποχωρεί από το Φεστιβάλ του Εδιμβούργου. Από τότε, έχει γράψει έξι ποιήματα,
ένα κάθε μήνα. Και πριν από δύο μήνες, έγραψε το ποίημα «Δημοκρατία».

Ο Πίντερ δεν περίμενε την εκστρατεία κατά του Ιράκ για να καταδικάσει τη
δολοφονική αλαζονεία αυτής της δημοκρατίας «που κάνει πόλεμο εναντίον μας» και
της οποίας τη σύλληψη είχε το Πεντάγωνο. Τον Ιανουάριο, έγραψε ένα άλλο
ποίημα, πιο κλασικό: «Ευλόγησον Θεέ την Αμερική». Όμως η «Δημοκρατία» τον
κάνει ευτυχή. Πολύ περισσότερο, όταν δημοσιεύτηκε στο συντηρητικό βρετανικό
περιοδικό γνώμης «The Spectator». Όμως στις ΗΠΑ, ο Μπομπ Σίλβερς, ο διευθυντής
του «New York Review of Books», υπεξέφυγε. «Λυπάμαι Χάρολντ, δεν μπορώ να το
εκδώσω». Βρώμικοι καιροί, βρώμικος πόλεμος. «Ακόμα και οι φιλελεύθεροι
Αμερικανοί διανοούμενοι φοβούνται. Εξαιτίας του τίτλου, της βίας της γλώσσας».

Όμως διαχωρίζει αυτούς τους στίχους από το θέατρό του. «Τα ποιήματα αυτά
εκφράζουν τον προσωπικό θυμό μου και την απέχθειά μου. Στα θεατρικά μου έργα
δεν αηδιάζω από τους χαρακτήρες, ακόμα και όταν είμαι κριτικός απέναντί τους.
Οφείλω να τρέφω κάποια συμπάθεια γι’ αυτούς, διαφορετικά δεν θα μπορώ να τους
κάνω να μιλήσουν. Τους αγαπώ, με κάνουν να γελώ, παρά το ότι οι περισσότεροι
είναι άξεστοι. Γράφοντας για εκείνους, γράφω επίσης και για μένα».

Οι ανήθικοι της «Επετείου»

Πρόσφατα ο Χάρολντ Πίντερ ανέβασε στο θέατρο «Αλμέιντα» στο Λονδίνο την
«Επέτειο» («Celebration») και «Το δωμάτιο» («La Chambre»). Ανάμεσά τους
μεσολαβεί… απόσταση 42 ετών. Το «Δωμάτιο» μιλάει για τους ξεριζωμένους μετά
τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η «Επέτειος» για τους κατοίκους του Σίτι. Το δίπτυχο
ανέβηκε στα θέατρα όλης της Ευρώπης (σ.σ.: στην Ελλάδα ανέβηκε πέρυσι από τον
Αντώνη Αντύπα στο «Απλό θέατρο»), εκτός της Γαλλίας, όπου τα δύο έργα
εμφανίζονται εκδοτικά στον Gallimard. Τα δύο αδέλφια στην «Επέτειο» θα
μπορούσαν να βρίσκονται στο πλευρό του Μπους. «Η μόνη αναφορά στις
δραστηριότητές τους είναι “σύμβουλοι στρατηγικής”. Ίσως των όπλων. Θα
μπορούσαν να συμμετέχουν στη βρετανική κυβέρνηση ή στην αμερικανική διοίκηση»,
λέει ο Χάρολντ Πίντερ. «Είναι πραγματικοί αλήτες. Είναι άτομα που
χρησιμοποιούν το χριστιανικό λεξιλόγιο, τις δημοκρατικές αξίες και είναι
έτοιμοι να καταστρέψουν τη χώρα στο όνομα της ελευθερίας. Το πιο απογοητευτικό
είναι να τους ακούς να υποστηρίζουν την ηθική, ενώ οι ίδιοι είναι ανήθικοι».