Η φαιδρά πορτοκαλέα

Γιατί προτιμούν τις ελληνικές τσόντες στις ξένες αγορές; Το φολκλόρ – λίγο
κρασί, λίγη θάλασσα και το αγόρι της ή μάλλον τα αγόρια της – είναι ένας
παράγων, όχι όμως ο καθοριστικός. Όποιος θέλει να πάρει μάτι, δεν χολοσκάει
για τις καρτ ποστάλ. Η γλώσσα, πάλι, ιδιαίτερα ερεθιστική για τους γηγενείς,
πρέπει ν’ αφήνει αδιάφορους τους βαρβάρους. Θα σας πω εγώ λοιπόν γιατί, ως
ειδήμων στο ζήτημα. Διότι οι ελληνικές τσόντες είναι αστείες. Βλέπεις στις
εγγλέζικες, στις γαλλικές ή στις αμερικανικές παραγωγές, ακόμη και στις πιο
«ανωμαλιάρες», τους ηθοποιούς, τρομάρα τους, να ερμηνεύουν σκυθρωπά τον ρόλο,
λες και τους παρακολουθεί κάποιος κυνηγός ταλέντων από το Άκτορς Στούντιο ή
κανένα καλβινιστικό δρεπάνι κρέμεται πάνω από την κεφαλή τους. Οι δικοί μας
καλλιτέχνες δεν κατέχονται από προτεσταντικά συμπλέγματα. Παριστάνουν, λόγου
χάριν, τους υδραυλικούς. Τους ανοίγει την πόρτα μια στρουμπουλή ζωντοχήρα με
μπέιμπι-ντολ. Εκεί που πάνε να πούνε «ήρθαμε για το καζανάκι», πνίγονται στα
γέλια.

Ξέρουν πολύ καλά πως δεν ήρθαν για το καζανάκι. Ξέρουν επίσης ότι κανένας από
τους ξαναμμένους θεατές δεν θα τους εκτιμήσει περισσότερο, εάν τελικά τον
πείσουν πως ήρθαν πράγματι για το καζανάκι. Έχουν αίσθηση του γελοίου οι
Έλληνες. Βιώνουν το γελοίο κάθε μέρα.

Συνυφασμένη με αυτή την αίσθηση είναι και η αντιεξουσιαστική διάθεση. Όχι
μονάχα σήμερα, που είμαστε ξέφραγο αμπέλι, αλλά και σε πιο σκοτεινές εποχές,
με τον χωροφύλακα μπαμπούλα και τον περιπτερά καταδότη. Θυμηθείτε πώς
ξεφτιλίζει ο Βασίλης Αυλωνίτης ως αλλήθωρος αυτόπτης μάρτυρας – μπανιστιρτζής,
κατά βάσιν – κάθε δικαστική αρχή και κάθε έννοια απονομής δικαιοσύνης.
Ανακαλέστε στη μνήμη σας και τον Κώστα Χατζηχρήστο. Τι ξεστόμισε ο αθεόφοβος,
εν έτει 1959, στον «Ηλία του 16ου;». Μασκαρεμένος αστυνόμος περιπολίας –
κλεφτράκος στην πραγματικότητα – προσπαθεί να σώσει από τη στενή το
συνεταιράκι του, τον Θανάση Βέγγο. Όταν ο διοικητής του επιμένει να κλείσουν
τον Βέγγο στο κρατητήριο, ο Χατζηχρήστος τολμάει να του αντιμιλήσει: «Μην
κλείσουμε όλους τους κλέφτες μέσα, κύριε διοικητά. Θα παραλύσει και το
εμπόριο». Επαναλαμβάνω: 1959. Τα ξερονήσια είχαν ακόμη πελατεία.

Προχθές ήταν η σειρά της Γεωργίας Βασιλειάδου να μετενσαρκωθεί σε κομμώτρια
του Ψυχικού και να προσφέρει άφθονο το γέλιο. Μέχρι στιγμής η δίκη της 17
Νοέμβρη δεν έχει δώσει πολλές ευκαιρίες για ιλαρότητα. Χρειαζόταν μια πηγαία
«κομίκα», με την αυθεντικότητα και τον αυθορμητισμό της Ευγενούλας Γεννηματά,
για να συμπαρασύρει τους πάντες – δικαστές, κατηγορουμένους, ακροατήριο – στα
ιαματικά λουτρά της ευθυμίας. Ας μην πολυψειρίσουμε το εκπληκτικό μνημονικό
της Ευγενούλας. Όπως έχει ήδη επισημάνει και ο δικηγόρος Γιάννης Βλάχος, ένας
εκ των συνηγόρων των αδελφών Ξηρού, όσο πιο πολύ απομακρύνονται οι μάρτυρες
από τα γεγονότα τόσο πιο καθαρά θυμούνται τις λεπτομέρειες. «Κι εσάς θα
θυμόμουν, κύριε πρόεδρε», δήλωσε αφοπλιστικά η Ευγενούλα, «εάν ήσασταν κακό
παιδί». Αναρωτιέμαι μερικές φορές πόσα καντάρια συσσωρευμένης κοινωνικής οργής
μπορούν να εξατμίσουν εν ριπή οφθαλμού άνθρωποι σαν τον Αυλωνίτη, τον
Χατζηχρήστο, τη Βασιλειάδου ή τη Γεννηματά. Τυχαία, νομίζετε, τους αφήνει η
εξουσία να ξεσαλώνουν; Αμ’ πώς;

Ο Πέτρος Τατσόπουλος είναι συγγραφέας.