Ξεκαθάρισμα λογαριασμών

Κούρδοι εναντίον Αράβων στον ιρακινό Βορρά. Κούρδοι εναντίον Κούρδων με
αφορμή την κατάληψη του Κιρκούκ και της Μοσούλης. Σιίτες εναντίον Σιιτών στη
Νατζάφ. Αναδυόμενες εντάσεις που υπονομεύουν τις ελπίδες για σταθερότητα και
εθνική ενότητα στο «απελεύθερο» Ιράκ.

Σερασουάρ, Βόρειο Ιράκ. Ένας μικρός Κούρδος σκαρφαλώνει περιχαρής στο πυροβόλο ενός εγκαταλελειμμένου ιρακινού τεθωρακισμένου

Λεηλασίες, βανδαλισμοί, εκφοβισμός, εκδιώξεις… Πέντε ημέρες μετά την
κατάληψη του Κιρκούκ, τέσσερις ημέρες μετά την κατάληψη της Μοσούλης, οι
Άραβες του ιρακινού Βορρά κατηγορούν τους Κούρδους ότι μετατράπηκαν εν μια
νυκτί από θύματα (του Σαντάμ Χουσεΐν) σε θύτες (αμάχων).

Είκοσι τέσσερις ώρες αφότου έπεσε η Μοσούλη, 15 άνθρωποι είχαν ήδη υποκύψει
στη βία που ξέσπασε ανάμεσα στην κουρδική μειονότητα και στους Άραβες
κατοίκους της. Το σύνηθες σενάριο που θέλει τον όχλο να επιδίδεται σε όργιο
λεηλασιών επαναλήφθηκε με μία επιπλέον διάσταση, το διακοινοτικό ξεκαθάρισμα
λογαριασμών που επέβαλε η εθνοτική ιδιαιτερότητα της πόλης.

Τα ίδια λάθη

Παρόμοια εικόνα και στο Κιρκούκ. Τηρώντας την υπόσχεση που έδωσαν οι ΗΠΑ στην
Τουρκία, προκειμένου να μη στείλει τα στρατεύματά της στο Βόρειο Ιράκ, οι
Κούρδοι Πεσμέργκα έχουν σχεδόν ολοκληρώσει την αποχώρησή τους από την πολιτικά
ευαίσθητη αυτή πόλη. Οι Κούρδοι, ωστόσο, είναι ακόμη παρόντες στο Κιρκούκ όπως
και στα γύρω χωριά. Σύμφωνα με το Παρατηρητήριο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα,
τουλάχιστον 2.000 Άραβες έχουν ήδη υποχρεωθεί από τους Κούρδους να
εγκαταλείψουν τα χωριά τους νότια του Κιρκούκ. «Επαναλαμβάνουμε τα σφάλματα
του Σαντάμ », λέει ο Σεΐχης Αμπντούλ Καρίμ Χατζί, μέλος του Κοινοβουλίου στο
αυτόνομο Κουρδιστάν. «Είμαστε εναντίον, απολύτως εναντίον, όλων αυτών».

Το ιρακινό καθεστώς για πολλά χρόνια χρησιμοποιούσε τον εκτοπισμό ως πολιτικό
εργαλείο. Από τα τέλη της δεκαετίας του ’60, το Μπάαθ μετεγκαθιστούσε μεγάλα
τμήματα του ιρακινού πληθυσμού από μέρος σε μέρος είτε για να καταστείλει
εξεγέρσεις είτε για να μεταστρέψει τη δημογραφική σύνθεση του πληθυσμού κοντά
στις πετρελαιοπηγές υπέρ της κυβερνώσας αραβικής τάξης. Στο Κιρκούκ και τις
γύρω περιοχές, πολλοί Άραβες ζουν σε σπίτια που ανήκαν άλλοτε σε Κούρδους.

Σε πείσμα του βεβαρημένου αυτού παρελθόντος, ο Τζαλάλ Ταλαμπανί, ο γενικός
γραμματέας του PUK, τάσσεται υπέρ ενός ανεκτικού, πολυεθνικού Ιράκ. Οι
εντάσεις, ωστόσο, είναι ορατές ακόμη και μεταξύ των Κούρδων. Ο Μασούντ
Μπαρτζανί, ο ηγέτης του Δημοκρατικού Κόμματος Κουρδιστάν (KDP), κατηγόρησε
χθες λίγο πολύ τον Ταλαμπανί ότι, αφού παραβίασε τη συμφωνία με τους
Αμερικανούς να μην εισέλθουν οι Κούρδοι μαχητές στο Κιρκούκ και στην Μοσούλη,
είναι υπεύθυνος τόσο για το χάος και τις λεηλασίες που επακολούθησαν όσο και
για τον (ορατό ακόμη) κίνδυνο εισβολής της Τουρκίας στο Βόρειο Ιράκ.

Μερικές δεκάδες χιλιόμετρα νοτιότερα, στη Νατζάφ, εντείνεται μέρα με τη μέρα
μια ενδοσιιτική διαμάχη. Την περασμένη Πέμπτη, δολοφονήθηκαν στο Τέμενος του
Ιμάμη Αλί δύο κληρικοί, μεταξύ των οποίων και ο Αμπντούλ Ματζίντ αλ Χόι, ο
οποίος είχε μόλις επιστρέψει από την εξορία. Η δολοφονία αποδόθηκε σε μέλη της
Τζιμάατ-ε-Σαντρ-Τάνι, μιας σκιώδους οργάνωσης με επικεφαλής τον Μοκτάντα
Σαντρ, τον 22χρονο απόγονο μιας δυναστείας Σιιτών.

Οι Σιίτες

Δύο ημέρες αργότερα, ένοπλοι της ίδιας (σύμφωνα με πληροφορίες) οργάνωσης
περικύκλωσαν την κατοικία του ανώτατου πνευματικού ηγέτη των Σιιτών, αγιατολάχ
Αλί Σιστανί, απαιτώντας να εγκαταλείψει το Ιράκ εντός 48 ωρών. Ο Μοχάμεντ
Μπακίρ Μόχρι, στενός συνεργάτης του Σιστανί, δήλωσε χθες ότι η πολιορκία
λύθηκε, ο αγιατολάχ είναι ασφαλής και η πόλη ελέγχεται πλέον από τους ηγέτες
των φυλών της περιοχής. Ο πόλεμος για τον έλεγχο της ιερής αυτής πόλης,
ωστόσο, μοιάζει να έχει μόλις ξεκινήσει.

«Υπάρχουν δυνάμεις μεταξύ των Σιιτών που θα αντιτεθούν με βίαιο τρόπο στην
αμερικανική παρουσία και στους Σιίτες ηγέτες που συνεργάζονται με τους
Αμερικανούς», λέει στους «Financial Times» ο Ζουάν Κόουλ, συγγραφέας του
βιβλίου «Ιερός Τόπος και Ιερός Πόλεμος», που εκδόθηκε πρόσφατα με θέμα τους
Σιίτες του Ιράκ. «Οι αξιωματούχοι του Πενταγώνου νόμιζαν ότι θα ήταν εύκολο να
χειριστούν τους Σιίτες. Όχι δεν είναι». Πόσο μάλλον τους Άραβες, τους
Κούρδους, τους Τουρκομάνους και τις υπόλοιπες εθνότητες του Ιράκ μαζί.