Δρόμοι

Τα ερείπια…

… δεν είναι μονάχα απομεινάρια της ζωής που ζήσαμε, αλλά και προαισθήματα
της ζωής που θα ζήσουμε. Μετά την καταστροφή της Νέας Υόρκης, στις 11
Σεπτεμβρίου 2001, όσοι έβγαιναν ζωντανοί μέσα από τα συντρίμμια έλεγαν μέσα
στην πρώτη ταραχή τους πως η έρημη χώρα γύρω τους έμοιαζε με κάτι «σαν την
Πομπηία». Στα αυτιά του περιηγητή ήταν σαν να αντηχούσε η ίδια εκείνη
προαιώνια φράση που αντηχεί κάθε τόσο στα αυτιά του ανθρώπου από τον καιρό της
Νινευΐ και της Βαβυλώνας: «sic transit gloria mundi» («έτσι παρέρχεται η δόξα
του κόσμου»). Είχε έρθει η ώρα της Αμερικής να ζήσει και αυτή με τα ερείπιά
της, μολονότι η αυτοκρατορία της δεν είχε παρέλθει ακόμη.

Τα Άρβηλα…

… μια πόλη που κατοικείται συνεχώς εδώ και 5.000 χρόνια. Το Κιρκούκ, η πόλη
με την κάμινο του προφήτη Δανιήλ. Η Βαβυλώνα, πρωτεύουσα του Ναβουχοδονόσορα
και του Μεγάλου Αλεξάνδρου, περίπου 100 χιλιόμετρα νότια της Βαγδάτης. Το Ουρ,
ίσως η αρχαιότερη πόλη του κόσμου. Η Βασόρα, η πόλη με τον Κήπο της Εδέμ. Η
Βαγδάτη, με ένα από τα σημαντικότερα μουσεία του κόσμου, με το παλάτι των
Αβασσιδών και με το πανεπιστήμιο Μουστανσιρίγια, ίσως το αρχαιότερο
πανεπιστήμιο του κόσμου. Έφοροι αρχαιοτήτων, συλλέκτες, δικηγόροι και
καλλιτέχνες της Αμερικής είχαν ικετέψει την αμερικανική κυβέρνηση να λάβει
αυτούς τους ιστορικούς χώρους υπόψη της στους στρατιωτικούς σχεδιασμούς της.
Γιατί η ιστορία του Ιράκ είναι και δική μας ιστορία. Από τους 100.000
ιστορικούς και αρχαιολογικούς χώρους του Ιράκ, οι περισσότεροι είχαν
βομβαρδιστεί στον πρώτο πόλεμο του Περσικού. Αυτή τη φορά, ίσως η ανάμνηση από
τα ερείπια των δίδυμων πύργων να έφερε πιο κοντά τους κατοίκους της Νέας
Υόρκης με τους κατοίκους της Βαγδάτης.

Σύμβολα…

… της χαμένης ανθρώπινης ελπίδας ή της ηττημένης υλικής ισχύος, τα πέτρινα
θραύσματα προαναγγέλλουν την επόμενη καταστροφή από τον εκδικητή χρόνο.
Μπροστά στις πέτρες του Κολοσσαίου, ο Σατωβριάνδος έβλεπε πως ο άνθρωπος είναι
ο ίδιος «ένα ερείπιο ακόμη πιο ασταθές, που θα πέσει πριν από αυτά τα
απομεινάρια». Ο άνθρωπος πέφτει πρώτος. Πριν καλά καλά σωριαστούν τα φλεγόμενα
ερείπια της Βαγδάτης, ο άνθρωπος ξεπέφτει πρώτος: κλέφτης και λωποδύτης. Η
απόλυτη παράδοση που επιθυμεί κάθε κατακτητής: μετά το σώμα, το πνεύμα.

«Μα όταν…

… από ένα παρελθόν αρχαίο τίποτα δεν διατηρείται, μετά τον θάνατο των
πλασμάτων, μετά την καταστροφή των πραγμάτων, μονάχες τους, πιο εύθραυστες μα
πιο ζωηρές, πιο άυλες, πιο επίμονες, πιο πιστές, η οσμή και η γεύση μένουν
ακόμη περισσότερο καιρό, σαν ψυχές, για να θυμίζουν, να προσμένουν, να
ελπίζουν, πάνω στα ερείπια όλων των άλλων, να κουβαλούν χωρίς να λυγίζουν,
πάνω στη σχεδόν αδιόρατη σταγονίτσα τους, το τεράστιο οικοδόμημα της
ανάμνησης». (Μαρσέλ Προυστ, «Από τη μεριά του Σουάν»).