Ένοπλα κινήματα και οργανώσεις (5)

Ολοκληρώνοντας αυτή την ενότητα σχολίων στην οποία προσπάθησα να κάνω μια –
σχηματική προφανώς – παρουσίαση των κύριων μορφών ένοπλης αντικαθεστωτικής
βίας στον 20ό αιώνα, θα αναφερθώ στις βασικές εκδοχές του φαινομένου στις
μέρες μας, στους ιδεολογικούς προσανατολισμούς τους και στο «ειδικό πολιτικό
βάρος» τους.

Κατ’ αρχάς πρέπει να διευκρινιστεί το εξής: Η κατάρρευση της ΕΣΣΔ, η κρίση των
ποικίλων ρευμάτων (ακόμα και εχθρικών απέναντι στο μοντέλο του «υπαρκτού
σοσιαλισμού») της Αριστεράς που προκάλεσε η κατάρρευση, η εμπέδωση της
πολιτικοστρατιωτικής ηγεμονίας των ΗΠΑ και οι πολεμικές εξορμήσεις τους της
τελευταίας δωδεκαετίας, καθώς και η απογείωση της λεηλασίας του πλανήτη στο
πλαίσιο της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης, δρομολογούν εξελίξεις
οικονομικοπολιτικής ρευστότητας και αστάθειας σε διεθνή κλίμακα.

Αυτό το πλαίσιο ευνοεί την άνθηση του αντιαμερικανισμού και, εν γένει, του
αντιδυτικισμού, που στις χώρες της Αφρικής και της Ασίας, λόγω της ήττας του
κοσμικού ριζοσπαστικού εθνικισμού, πριμοδοτεί την ανάπτυξη του ισλαμιστικού
φονταμενταλισμού, συμπεριλαμβανομένων των ένοπλων εκδοχών του. Αντίθετα, στη
Λατινική Αμερική, λόγω της διαφορετικής καπιταλιστικής ανάπτυξης και, κυρίως,
των παραδόσεων του εργατικού κινήματος και της Αριστεράς, παρά την οξύτατη
κρατική καταστολή, διαπιστώνουμε την ύπαρξη μαζικών ένοπλων αριστερών
οργανώσεων και, το σημαντικότερο, την ανάπτυξη ισχυρών αντικαπιταλιστικών
κοινωνικών κινημάτων.

Έτσι η Μέση Ανατολή (με εξαίρεση την Παλαιστίνη, που οι αριστερές οργανώσεις
διατηρούν μια φθίνουσα μεν, αλλά υπολογίσιμη επιρροή), η Αφρική και η Ασία (με
εξαιρέσεις τα αριστερά αντάρτικα στις Φιλιππίνες και το Νεπάλ) είναι οι χώροι
ανάπτυξης της εθνικοθρησκευτικής αντιδυτικής ένοπλης βίας, ενώ η Λατινική
Αμερική παραμένει το εργαστήριο των μαζικών επαναστατικών κινημάτων (Βραζιλία,
Αργεντινή, Εκουαδόρ κ.λπ.) και, αντίστοιχα, ο χώρος δράσης αριστερών ένοπλων
αντάρτικων οργανώσεων, με χαρακτηριστικότερη τις κολομβιανές Fark. Η περίπτωση
των Ζαπατίστας είναι διαφορετική γιατί ο Ezln, αν και στρατός, είναι κυρίως ο
κοινωνικοπολιτικός ιστός ενός μαζικού κινήματος και ελάχιστα ο ένοπλος
βραχίονάς του.

Συμπερασματικά, λοιπόν, η ένοπλη δράση της εποχής μας είναι κυρίως
θρησκευτικού αντιδυτικού προσανατολισμού, άρα υπό μία έννοια
αντιιμπεριαλιστική αλλά ουδόλως αντικαπιταλιστική, τα δε εγχειρήματα μαζικής
επαναστατικής δράσης αναφέρονται πολύ περισσότερο στο Βραζιλιάνικο MST παρά
στην ένοπλη μειοψηφική πάλη.

Ο Νίκος Γιαννόπουλος είναι μέλος του Δικτύου για τα Πολιτικά και
Κοινωνικά Δικαιώματα.