ΓΝΩΜΗ Οι επιλογές του πολέμου

Η Βαγδάτη έπεσε, λοιπόν, στα χέρια των Αμερικανών. Η πολυδιαφημισμένη
αντίσταση της πόλης αποδείχθηκε μικρή. Τα ένοπλα παλικάρια που χόρευαν μπροστά
στους τηλεοπτικούς φακούς κραυγάζοντας «Την ψυχή μας και το αίμα μας θα
δώσουμε, Σαντάμ, για σένα» εξαφανίστηκαν όταν ήρθε η ώρα της κρίσεως.
Καλύτερα, ίσως. Και χωρίς το δικό τους αίμα αυτός ο πόλεμος είχε αρκετούς
νεκρούς. Όχι μόνο, και όχι κυρίως, αμάχους. Αυτών οι φοβερές εικόνες μάς
κατέκλυσαν. Οι νεκροί στρατιώτες πέρασαν σε δεύτερο πλάνο. Όμως, ο
χαρακτηρισμός «σφαγή», ταιριάζει περισσότερο σ’ εκείνους.

Χιλιάδες στρατευμένοι άνδρες, στην ηλικία των είκοσι και των τριάντα, έπεσαν
στα πεδία των μαχών. Πολεμώντας γιατί; Για την πατρίδα τους, για το Ισλάμ, για
τον Σαντάμ; Μία από τις δυστυχίες του πολέμου είναι ότι αυτά τα τρία
ταυτίστηκαν στη συνείδηση πολλών ανθρώπων.

Σκέψεις και επιλογές

Η αλήθεια είναι ότι ποτέ δεν θα μάθουμε τις σκέψεις των Ιρακινών στρατιωτών
λίγο πριν αντικρύσουν τον θάνατο. Στους περισσότερους, άλλωστε, δεν δόθηκε
καμιά επιλογή. Ούτε καν η επιλογή να παραδοθούν, καθώς οι εισβολείς τούς
θέριζαν προληπτικά και οι Φενταγίν τούς πυροβολούσαν πισώπλατα.

Οι αισιόδοξοι οπλοφόροι που βλέπαμε μπροστά στις κάμερες ανήκαν μάλλον στο
ιρακινό παρακράτος (αν η διάκριση κράτους – παρακράτους ίσχυε στο Ιράκ του
Σαντάμ), ή ταυτίζονταν μαζί του εκχωρώντας τη συνείδησή τους χωρίς άλλη
επιλογή. Οι χαφιέδες του Σαντάμ αποδείχθηκαν δεινοί προπαγανδιστές, – αν
κρίνουμε από την ανταπόκριση που βρήκαν στα ελληνικά ηλεκτρονικά ΜΜΕ – αλλά
λιγότερο δεινοί πολεμιστές. Ίσως, καλύτερα. Αν και πολλοί από μας θα
επιθυμούσαν ένα πιο ένδοξο τέλος για τη Βαγδάτη, για να πάρει ένα καλό μάθημα
η Αμερική.

Η βαρβαρότητα

Το «καλό μάθημα» θα στοίχιζε αρκετούς ακόμα νεκρούς. Η αύξηση του αριθμού των
θυμάτων και του μεγέθους των καταστροφών θα δυσχέραινε τη διεθνή θέση των ΗΠΑ.
Τέτοιες ρητές ή, συχνότερα, υπόρρητες σκέψεις είναι μέρος της βαθιάς
ανηθικότητας του πολέμου, η οποία εκπορεύεται, βέβαια, από τους θύτες του.
Όμως, ο πόλεμος τυλίγει κι εμάς μέσα στη βαρβαρότητα, όσο κι αν, έστω από την
ασφάλεια του δικού μας τόπου, υπερασπιζόμαστε τα ανθρώπινα ιδανικά.

Δεν υπάρχουν αγνοί θεατές του πολέμου. Εκόντες άκοντες, όσοι κάναμε τέτοιες
σκέψεις, μπήκαμε στη λογική του πολέμου, αθροίζοντας νεκρούς. Απέναντι στον
πόλεμο υπάρχει η επιλογή της ηθικής στάσης της ειρήνης. Όμως, μέσα στον
πόλεμο, δεν υπάρχει επιλογή που να αφήνει αλώβητη την ηθική.

Ο Αλέξης Καλοκαιρινός είναι επίκουρος καθηγητής στη Φιλοσοφική Σχολή του
Πανεπιστημίου Κρήτης