Ο πλανήτης κάνει… «ρεκτιφιέ»

Ποιος φταίει, τελικά, που η Γη ζεσταίνεται όλο και περισσότερο; Καινούργιες
μελέτες, που έρχονται τώρα από το Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, μας λένε ότι η
σταδιακή αύξηση της θερμοκρασίας δεν είναι τίποτα περισσότερο από ένα
«ρεκτιφιέ» που φροντίζει να κάνει ο ίδιος ο πλανήτης μας στον εαυτό του, ώστε
να έρθει στα… ίσια του.

Η πλειοψηφία των ειδικών θεωρεί ότι η βιομηχανική ρύπανση οδηγεί στην αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη. Μια νέα έρευνα όμως επιστημόνων του Χάρβαρντ το αμφισβητεί

Επιστήμονες που είχαν στραμμένο το ενδιαφέρον τους στη μελέτη του
περιβάλλοντος διαπίστωσαν προς το τέλος του 20ού αιώνα ότι η μέση παγκόσμια
θερμοκρασία του πλανήτη είχε ανέβει τα τελευταία 100 χρόνια κατά περίπου 1
βαθμό Κελσίου. Με βάση τους υπολογισμούς ορισμένων εξ αυτών, στο πρώτο μισό
του 21ου αιώνα η μέση θερμοκρασία πρόκειται να ανέβει ακόμη μισό βαθμό. Το
γεγονός αυτό έδωσε αφορμή προς το τέλος της δεκαετίας του 1980 να αρχίσει μια
μεγάλη συζήτηση για το πού οφείλεται η αύξηση.

Η ρύπανση. Μεγάλη μερίδα των επιστημόνων υποστήριξε ότι, για την
εμφάνιση του ανησυχητικού αυτού φαινομένου, υπόλογη ήταν η ανθρώπινη
δραστηριότητα και πιο συγκεκριμένα η αλόγιστη χρήση των ενεργειακών πόρων και
η εκπομπή στον αέρα κάθε είδους βλαβερών χημικών ενώσεων. Το 1998, επιστήμονες
από τον Τομέα Κλιματικών Ερευνών του Πανεπιστημίου της Ανατολικής Αγγλίας
υποστήριξαν σε μελέτη τους ότι η δεκαετία του 1990 ήταν η θερμότερη περίοδος
των τελευταίων 1.000 χρόνων, ενώ μόλις πέρυσι μια άλλη ομάδα ειδικών, που
εργάζεται στο Πρόγραμμα Κλιματικών Επιπτώσεων του Ηνωμένου Βασιλείου,
ανακοίνωσε ότι οι τιμές της παγκόσμιας θερμοκρασίας είναι οι πιο υψηλές από
τότε που έχουμε καταγεγραμμένα στοιχεία και πως «είμαστε απολύτως πεπεισμένοι
ότι η κλιματική αυτή αλλαγή όχι μόνο προκαλείται από τις ανθρώπινες
δραστηριότητες αλλά εξελίσσεται και με γρήγορους ρυθμούς».

Η ξηρασία. Την περίοδο από τον 9ο μέχρι τον 13ο αιώνα μ.Χ. επικρατούσε περισσότερη ζέστη απ’ όση σήμερα

Τις τελευταίες ημέρες όμως, όπως γράφει η βρετανική εφημερίδα «Daily
Telegraph», μια καινούργια επιστημονική εργασία που έγινε στο Πανεπιστήμιο του
Χάρβαρντ, υποστηρίζει το ακριβώς αντίθετο και τονίζει ότι η αύξηση της
θερμοκρασίας του πλανήτη, την οποία παρατηρούμε σήμερα, δεν είναι πρωτοφανής
τα τελευταία 1.000 χρόνια, ούτε οφείλεται στην εκπομπή θερμοκηπικών αερίων από
τον άνθρωπο. Οι ειδικοί του αμερικανικού Πανεπιστημίου ανέλυσαν 240 μελέτες
κλιματικού περιεχομένου, ενώ έδωσαν ιδιαίτερη έμφαση σε στοιχεία που προέκυψαν
από την επεξεργασία ιστορικών πηγών, παγετώνων, κορμών δέντρων κ.λπ.

Περίοδος Παγετώνων. Το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξαν είναι ότι στη
διάρκεια του Μεσαίωνα, περίπου από τον 9ο αι. μ. Χ μέχρι και τον 14ο αι. μ. Χ
οι παγκόσμιες θερμοκρασίες ήταν αρκετά υψηλότερες απ’ ό,τι σήμερα. Κατά την
άποψή τους μάλιστα, μετά το 1300 επικράτησε μια Μικρή Περίοδος Παγετώνων, κατά
τη διάρκεια της οποίας η Γη άρχισε να κρυώνει απότομα. Πολύ πιο πρόσφατα, από
το 1900 και μετά, σύμφωνα με τα συμπεράσματά τους, ο πλανήτης άρχισε πάλι να
ζεσταίνεται, αλλά απέχει πάρα πολύ ακόμα από το να προσεγγίσει τις παλαιότερες
«μεσαιωνικές» θερμοκρασίες.

Πλούσια συγκομιδή σταφυλιών στην Αγγλία του 12ου αιώνα. Εκατό χρόνια αργότερα, όλα άλλαξαν όταν επικράτησε δριμύ ψύχος

Οι Αμερικανοί ειδικοί επισημαίνουν εδώ μια βασική λεπτομέρεια. Λένε πως τα
αρχεία με τα θερμοκρασιακά δεδομένα του παρελθόντος, τα οποία πολλές φορές
έχουν χρησιμοποιήσει διάφοροι επιστήμονες για τις μελέτες τους, προέρχονται
από την εποχή που η Γη άρχισε να ζεσταίνεται έχοντας αφήσει πίσω της τη Μικρή
Εποχή των Παγετώνων. Επομένως, δεν είναι «ρεαλιστικά».

Η μελέτη των επιστημόνων του Χάρβαρντ θα δημοσιευτεί τις επόμενες ημέρες στην
αμερικανική επιθεώρηση «Energy and Environment» και έχει ήδη γίνει δεκτή με
σχετικό ενθουσιασμό από μερίδα ειδικών, οι οποίοι δεν δέχονται ότι οι
αυξημένες τιμές της θερμοκρασίας οφείλονται αποκλειστικά στον άνθρωπο. Μέχρι
σήμερα, λένε, η θεωρία ότι η περίοδος του Μεσαίωνα ήταν περισσότερο ζεστή απ’
όσο ο 21ος αιώνας δεν είχε υποστηριχθεί επαρκώς και κάθε απόπειρα διατύπωσης
μιας τέτοιας θέσης δεχόταν συχνά σφοδρές επικρίσεις από εκείνους που τα
φόρτωναν όλα στην ανθρώπινη δραστηριότητα.

Το κλίμα έχει τη δική του Ιστορία…

Αν δεν ξέρεις καλά την Ιστορία, τότε δεν μπορείς να κάνεις καμία σωστή
μελέτη για το πώς θα είναι το κλίμα στο μέλλον. Αυτά λέει ο δρ Φίλιπ Σκοτ που
είναι ομότιμος καθηγητής Βιογεωγραφίας στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου. Ο ίδιος
λέει ότι την περίοδο του Μεσαίωνα υπήρχε περισσότερη ζέστη απ’ όση στην εποχή
μας και όλοι έδειχαν σύμφωνα με τα ιστορικά στοιχεία να περνούν μια χαρά.
Αντιθέτως, όταν το κλίμα άλλαξε μετά το 1300 και άρχισε το δριμύ ψύχος, τότε
παρουσιάστηκαν τεράστια προβλήματα. Παρατηρήθηκαν δεκάδες κρούσματα σιτοδείας
και λιμών, με αποτέλεσμα ολόκληρες οικονομίες να καταρρεύσουν. Ο Άγγλος
επιστήμονας φέρνει ως παράδειγμα την Αγγλία και λέει ότι οι σοδειές εκείνη την
περίοδο καταστράφηκαν και η βιομηχανία κρασιού νεκρώθηκε. «Είναι κανείς να
απορεί γιατί υπάρχει τόσος φόβος για λίγη ζέστη παραπάνω».

Κίνηση… ανασύνταξης

Η ανθρώπινη δραστηριότητα προκαλεί την τρύπα του όζοντος και κατ’ επέκταση την αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη

Την άποψη ότι οι υψηλές θερμοκρασίες οφείλονται σε κάποιο βαθμό σε μια
κίνηση «ανασύνταξης» του ίδιου του πλανήτη μας, φαίνεται να αποδέχεται και η
Διακυβερνητική Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC) που
αποτελεί την επίσημη φωνή των ερευνών που γίνονται για την αύξηση της
παγκόσμιας θερμοκρασίας. Όμως, όσο οι ενδείξεις για την αύξηση της
θερμοκρασίας της Γης πληθαίνουν και αντικατοπτρίζονται σε μια σειρά φυσικών
αλλαγών, οι ακριβείς αιτίες της ζέστης εξακολουθούν να παραμένουν
αδιευκρίνιστες.

Ο Δρ Σάιμον Μπράουν από τη Μετεωρολογική Υπηρεσία στο Μπράκνελ της Αγγλίας
έχει αντίθετη άποψη με τα όσα λένε οι συνάδελφοί του στο Χάρβαρντ και τονίζει
προς την «Daily Telegraph» ότι κάποια από τα στοιχεία που χρησιμοποίησαν στην
έρευνά τους, όπως οι δακτύλιοι στο εσωτερικό των κορμών των δέντρων, δεν είναι
αξιόπιστα. «Οι δακτύλιοι δεν μπορούν να συγκρατήσουν την αύξηση της
θερμοκρασίας των τελευταίων 50 χρόνων», λέει ο Άγγλος ειδικός.

Ενώ σε ό,τι αφορά την IPCC, επισημαίνει ότι η παραδοχή από κάποιους
επιστήμονες της Επιτροπής πως ο Μεσαίωνας ήταν πολύ πιο θερμός από τη σημερινή
εποχή, δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να αποτελέσει έγκυρο εργαλείο εξήγησης
της υπάρχουσας αύξησης της θερμοκρασίας.

Επιμέλεια: Εύη Ελευθεριάδου – Στέφανος Κρίκκης