Ο αρχηγός των «γερακιών»

Η ολοκλήρωση της πολεμικής επιχείρησης κατά του Ιράκ σε τόσο σύντομο
χρονικό διάστημα αποτελεί θρίαμβο των «γερακιών» του Πενταγώνου και ειδικότερα
του Ντόναλντ Ράμσφελντ, ο οποίος σε διάστημα δύο ετών πέτυχε να αλλάξει την
αμυντική φιλοσοφία των ΗΠΑ.

Ντόναλντ Ράμσφελντ. Ο πιο σκληρός από τα γεράκια

Έπειτα από δύο νίκες σε ισάριθμους πολέμους (Αφγανιστάν, Ιράκ) έθεσε τις
βάσεις για το «δόγμα Ράμσφελντ», το οποίο θα χαρακτηρίζει την αμερικανική
εξωτερική και αμυντική πολιτική στο βραχυπρόθεσμο μέλλον, με την προοπτική να
εδραιωθεί μακροπρόθεσμα εάν στις εκλογές του 2004 επανεκλεγεί ο Τζορτζ Μπους.
Πρόκειται για ένα στρατηγικό δόγμα, με ανησυχητικές προεκτάσεις, το οποίο
δίνει έμφαση σε μικρά και ευέλικτα στρατιωτικά σχήματα που μεταφέρονται
γρήγορα στο πεδίο των επιχειρήσεων και χρησιμοποιούν υψηλή τεχνολογία, η οποία
επιτρέπει περιορισμό των «παράπλευρων απωλειών» καθιστώντας ευκολότερα
αποδεκτή από την αμερικανική κοινή γνώμη την ανάληψη στρατιωτικής δράσης.

«Πολλές επεμβάσεις». Η φιλοσοφία του «υπουργού των πολέμων» ανοίγει τον
δρόμο για αυξημένη χρήση των αμερικανικών Ενόπλων Δυνάμεων και, αν χρειασθεί,
σε πολλά σημεία του κόσμου ταυτόχρονα. Με άλλα λόγια, «πολλές επεμβάσεις με
λίγες αλλά προηγμένες τεχνολογικά δυνάμεις». Ακόμη και στην περίπτωση που ο
70χρονος επικεφαλής του Πενταγώνου επιλέξει στο τέλος της πρώτης τετραετίας
Μπους να αποσυρθεί από την ενεργό πολιτική λόγω ηλικίας, κάτι αρκετά πιθανό,
θα έχει καταφέρει σε χρόνο ρεκόρ να γκρεμίσει το «δόγμα Πάουελ» που
ανοικοδομήθηκε την τελευταία δεκαπενταετία. Είχε αρχίσει να σχεδιάζεται κατά
τη θητεία του κ. Πάουελ ως συμβούλου Εθνικής Ασφαλείας του Ρέιγκαν και πήρε
την τελική του μορφή όταν ανέλαβε αρχηγός του Μεικτού Επιτελείου των Ενόπλων
Δυνάμεων επί Μπους του πατρός και Κλίντον. Είχε ως βασική αρχή την εξασφάλιση
ευρείας υποστήριξης στο εσωτερικό και το εξωτερικό πριν από την ανάληψη
στρατιωτικής δράσης, η οποία όταν θα σημειωνόταν θα είχε μαζικό χαρακτήρα.
Στον πόλεμο του Κόλπου οι συμμαχικές δυνάμεις έφθασαν το μισό εκατομμύριο
άνδρες, ενώ οι επιχειρήσεις στη Βοσνία το ’95 και στο Κοσσυφοπέδιο το ’99
υλοποιήθηκαν από αέρος χωρίς να σταλούν αμερικανικές χερσαίες δυνάμεις.

Ο Τσέινι μαζί του. Ενισχυμένος από την υποστήριξη του αντιπροέδρου
Τσέινι, και τώρα πλέον της συμβούλου Εθνικής Ασφαλείας Κοντολίζα Ράις, ο
Ντόναλντ Ράμσφελντ προωθεί το δόγμα του που στοχεύει στην αμερικανική
στρατιωτική ηγεμονία και τη δυνατότητα αποστολής σε ελάχιστο χρόνο ικανού
αριθμού δυνάμεων για να πλήξουν κράτη-παρίες που θεωρούνται εχθρικά.

Κόλιν Πάουελ. Έχοντας ζήσει την τραυματική εμπειρία του Πολέμου του Βιετνάμ, ο κ. Πάουελ έβλεπε με δισταγμό τις ξένες επεμβάσεις

Παρά την προτίμηση του Κόλιν Πάουελ στην άσκηση πολιτικών και οικονομικών
πιέσεων για την αλλαγή στάσης άλλων χωρών, ο κ. Ράμσφελντ θεωρεί ότι
χρειάζονται σαφείς απειλές. Προετοιμάζει ήδη το έδαφος για τη Δαμασκό, αν και
το πιθανότερο είναι να επιλεγεί η ανατροπή του καθεστώτος διά πραξικοπήματος
και όχι με πόλεμο.

Η άμεση κατάρρευση του Σαντάμ Χουσεΐν αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση και σαφή
προειδοποίηση για άλλα αυταρχικά καθεστώτα.

Βαθαίνει το ρήγμα με τον Πάουελ

Έχοντας ζήσει την τραυματική εμπειρία του Πολέμου του Βιετνάμ, ο κ. Πάουελ
έβλεπε με δισταγμό τις ξένες επεμβάσεις. Ήταν σκεπτικός σχετικά με την
ανάπτυξη αμερικανικών δυνάμεων στον Λίβανο το ’83 και στη Σομαλία το ’92, ενώ
είναι γνωστή η σύγκρουσή του με τη Μάντλιν Ολμπράιτ το ’93, όταν η τότε
πρέσβης στα Ηνωμένα Έθνη τον είχε ρωτήσει με προσβλητικό ύφος «τι να την κάνω,
στρατηγέ, την ισχυρότερη πολεμική μηχανή που γνώρισε ποτέ ο πλανήτης, εάν δεν
πρόκειται να τη χρησιμοποιήσω;», για να εισπράξει την αποστομωτική απάντηση
του τότε αρχηγού των ενόπλων δυνάμεων ότι «οι στρατιώτες δεν είναι πιόνια, για
να χρησιμοποιούνται σε κάποιου είδους παγκόσμιο παιγνίδι».

Από την πρώτη ημέρα της κυβέρνησης Μπους οι κ. Ράμσφελντ και Πάουελ βρέθηκαν
αντιμέτωποι σε πολλά θέματα. Η τελευταία τους «μάχη» αφορά τη μορφή που θα
λάβει η διακυβέρνηση του Ιράκ. Ο Ράμσφελντ προωθεί ως ηγέτη της χώρας τον
εξόριστο Άχμετ Σαλάμπι. Ο Πάουελ, με την ενθάρρυνση της CIA, δεν τον
εμπιστεύεται και προτιμά μια ευρεία κυβέρνηση, που θα αποτελείται όχι μόνο από
εξόριστους αλλά και από άτομα από το εσωτερικό της χώρας.

«Προσευχές» των Ευρωπαίων. Αν και ο κ. Πάουελ έχει κερδίσει τον σεβασμό
και την υποστήριξη του υπόλοιπου κόσμου, χάνει τον πόλεμο στο εσωτερικό, που
είναι και ο σημαντικότερος, αφού η τεράστια υπεροπλία της Ουάσιγκτον της
επιτρέπει να αποφασίζει αυτή για το μέλλον του πλανήτη.

Διπλωμάτης ευρωπαϊκής χώρας που αντιτάχθηκε στον πόλεμο τόνισε στα «Νέα», με
κάποια δόση υπερβολής αλλά και αληθείας: «Είναι η φωνή της λογικής. Γι’ αυτό
προσευχόμαστε να παραμείνει στην κυβέρνηση και να συνεχίσει να προσπαθεί για
να… τους συγκρατήσει».

Αναδιάρθρωση του Πενταγώνου. Από την πρώτη στιγμή που ανέλαβε ο
Ράμσφελντ την ηγεσία του υπουργείου Άμυνας, και συνεπικουρούμενος από τους
νεοσυντηρητικούς ιδεολόγους Πολ Γούλφοβιτς και Ρίτσαρντ Περλ, ο κ. Ράμσφελντ
πίεσε τον πρόεδρο Μπους και – κυρίως – τη στρατιωτική ηγεσία για ριζική
αναδιάρθρωση και εκσυγχρονισμό των ενόπλων δυνάμεων. Επέβαλε ως θεωρία, και
τώρα εφήρμοσε στην πράξη, τη σχεδόν καθολική χρήση «έξυπνων» πυραύλων, τον
αυξημένο επιχειρησιακό ρόλο των ειδικών δυνάμεων και υποβάθμισε τον ρόλο των
μαζικών χερσαίων δυνάμεων που κινούνται αργά και μεταφέρουν βαρύ οπλισμό.

Συχνά μάλιστα συγκρούσθηκε με τους στρατιωτικούς, οι περισσότεροι εκ των
οποίων είχαν θητεύσει υπό τον Κόλιν Πάουελ στο παρελθόν. Συνηθισμένοι στις
περισσότερο παραδοσιακές μορφές επιχειρήσεων, έβλεπαν στις προτάσεις και τα
σχέδια του κ. Ράμσφελντ να αμφισβητούνται οι ρόλοι τους. Λίγους μήνες μετά την
άφιξη του κ. Ράμσφελντ στο Πεντάγωνο μερικοί στρατηγοί διέρρεαν στον Τύπο ότι
«είχε κηρύξει πόλεμο σε αυτούς». Έτσι, ήταν ίσως φυσικό που ιδιωτικά το ένα
τρίτο περίπου των στρατηγών αμφισβητούσαν την ορθότητα ενός «προληπτικού
πολέμου» κατά του Ιράκ, για τον οποίο ο Ράμσφελντ επέμενε αρχικά να γίνει με
λιγότερους από 100 χιλιάδες άνδρες.