Διαστάσεις Ήττα του πολιτισμού

Περίεργα πράγματα: μόλις εξαφανίστηκε ο Σαντάμ Χουσεΐν, σταμάτησε κάθε
αντίσταση. Και οι χιλιάδες των πιστών του που θα πολεμούσαν μέχρις ενός τους
εισβολείς; Και οι εξόριστοι που επέστρεφαν κατά κύματα για να πολεμήσουν στο
πλευρό του;

Τόνυ Μπλαιρ: «Το Ιράκ στους Ιρακινούς…» Τζωρτζ Μπους: «Ιχ μπιν αϊν Μπαγκντάντερ!» (από την Ιντιπέντεντ)

Η 9η Απριλίου του 2003 θα μείνει ασφαλώς στην Ιστορία. Η αποκαθήλωση του
αγάλματος του Σαντάμ Χουσεΐν θα πάρει μια θέση δίπλα στο γκρέμισμα του Τείχους
του Βερολίνου, όσο κι αν τα δύο γεγονότα – όπως και οι δύο εποχές – ελάχιστη
σχέση έχουν μεταξύ τους. Ύστερα από τόσες δεκαετίες καταπίεσης, πολέμων, βίας,
διαφθοράς και κυρώσεων, οι Ιρακινοί αρχίζουν να αναπνέουν πιο ελεύθερα. Έζησαν
ημέρες φρίκης. Φοβούνται. Δυσπιστούν για τις προθέσεις των «ελευθερωτών» τους.
Επιθυμούν να πάρουν το ταχύτερο οι ίδιοι τις τύχες τους στα χέρια τους. Προς
το παρόν, όμως, ποδοπατούν τα σύμβολα του δυνάστη τους. Και μόνο άνθρωποι που
φορούν παρωπίδες μπορούν να τους κατηγορήσουν ή να τους ειρωνευθούν γι’ αυτό.

Συνιστούν αυτές οι σκηνές θρίαμβο των υποστηρικτών του πολέμου; Όχι. Ο πόλεμος
δεν ήταν, και εξακολουθεί να μην είναι, η κατάλληλη λύση για τα παγκόσμια
προβλήματα. Ο πόλεμος είναι ήττα της διπλωματίας, ήττα της δημοκρατίας, ήττα
του πολιτισμού. Οι τελευταίες εξελίξεις στο Ιράκ δεν δικαιώνουν όμως ούτε
εκείνους που είχαν αρκεστεί στα αντιπολεμικά και αντιαμερικανικά συνθήματα:
στο κάτω κάτω, οι κυρώσεις (του ΟΗΕ!) είχαν τα δέκα τελευταία χρόνια πολύ
περισσότερα θύματα μεταξύ των αμάχων (και κυρίως των παιδιών) απ’ όσα
προκάλεσαν οι βομβαρδισμοί. Η θεαματική κατάρρευση του καθεστώτος και η
έλλειψη πραγματικής αντίστασης από τα επίλεκτα στρατιωτικά του σώματα δείχνουν
ότι είχαν δίκιο όσοι επέμεναν πως, μαζί με την αντίθεση στα γεράκια της
Ουάσιγκτον, έπρεπε να υπάρξει και μια πρωτοβουλία απομόνωσης του Σαντάμ
Χουσεΐν. Στο χθεσινό φύλλο της Ουνιτά, ο διευθυντής της εφημερίδας Φούριο
Κολόμπο μάς υπενθυμίζει ότι ένας απ’ αυτούς ήταν ο Μάρκο Πανέλλα. Ο ηγέτης των
Ριζοσπαστών έλεγε και ξανάλεγε ότι ο δικτάτορας πρέπει να εξοριστεί. Αλλά αυτή
η (ουτοπιστική ενδεχομένως) πρόταση χλευάστηκε, αγνοήθηκε, πνίγηκε ανάμεσα
στις κραυγές των φανατικών απ’ όλες τις πλευρές.

Τώρα που η υπερήφανη Γαλλία προσπαθεί να εξασφαλίσει κομμάτι από την τούρτα
της ανοικοδόμησης (με τον πρόεδρο Σιράκ να πανηγυρίζει για την πτώση του
δικτάτορα και τον υπουργό Εξωτερικών Ντε Βιλπέν να εκφράζει ικανοποίηση για
τον «ζωτικό» ρόλο που αναλαμβάνει ο ΟΗΕ), κάποιοι από τους επιθεωρητές,
μιλώντας ανωνύμως στη γερμανική Die Zeit, υποστηρίζουν πως ο πόλεμος αυτός
μπορούσε τελικά να έχει αποτραπεί. Αρκεί η Γαλλία, η Γερμανία και η Ρωσία να
μην είχαν επιδείξει αυτή την παθητική στάση, που έκανε τον Σαντάμ Χουσεΐν να
πιστέψει ότι μπορούσε να διασπάσει τους συμμάχους και να παρασύρει την
αμερικανική υπερδύναμη σε ένα νέο Βιετνάμ.