Ένοπλα κινήματα και οργανώσεις (2)

Θεωρώ ότι το ιστορικο-πολιτικό πλαίσιο καθορίζει εν πολλοίς όχι μόνο την
επιρροή των ένοπλων κινημάτων και οργανώσεων αλλά και την ιδεολογική
φυσιογνωμία τους, καθώς και το είδος της βίας που ασκούν προκειμένου να
επιτύχουν τους στόχους τους. Έτσι, προφανώς ενδεικτικά και σχηματικά λόγω του
περιορισμένου χώρου, έχει ενδιαφέρον να σταθούμε στις εξής ιστορικές περιόδους
και τα αντίστοιχα κινήματα:

1. Στις ένοπλες εξεγέρσεις και επαναστάσεις του Μεσοπολέμου (Οκτωβριανή
Επανάσταση, εξέγερση των Γερμανών Σπαρτακιστών, Ισπανικός Εμφύλιος, Κινέζικη
Επανάσταση – σε όλες τις φάσεις της από το 1925 έως το 1949 κ.λπ.). Πρόκειται
για λαϊκούς ξεσηκωμούς, με πρόταγμα την κοινωνική αλλαγή σε σοσιαλιστική
κατεύθυνση που, είτε συνετρίβησαν είτε επικράτησαν – για να εκφυλιστούν από
εσωτερικά αδιέξοδα στη συνέχεια – χρησιμοποίησαν την απολύτως αναγκαία βία για
να ανατρέψουν την αστική εξουσία. Σε αυτή την κατηγορία εντάσσονται (με κάπως
διαφορετικά χαρακτηριστικά, είναι αλήθεια) το γιουγκοσλαβικό και το ελληνικό
αντάρτικο της περιόδου μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, καθώς και η Κουβανέζικη
Επανάσταση.

2. Στα ένοπλα εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα που αναπτύχθηκαν ενάντια
στα αποικιοκρατικά καθεστώτα της Αφρικής και της Ασίας στις δεκαετίες του ’50
και του ’60 (Αλγερία, Ζιμπάμπουε, Αγκόλα, Αιθιοπία, Κονγκό, Βιετνάμ, Λάος,
Καμπότζη κ.λπ.). Αυτά, με πολύ πιο ασαφές κοινωνικό πρόταγμα και αντιφατική
ιδεολογική φυσιογνωμία από τις κοινωνικές επαναστάσεις του Μεσοπολέμου,
άντλησαν την επιρροή τους και τη συνολική κοινωνική νομιμοποίησή τους κυρίως
από τον απεχθή χαρακτήρα της αποικιοκρατίας και λιγότερο από το δικό τους
πολιτικό σχέδιο. Γι’ αυτό σε πολλές περιπτώσεις, μετά την επικράτησή τους ο
αντιιμπεριαλισμός τους εκφυλίστηκε σε εθνικισμό, οι δε ένοπλες δομές τους
συγκροτήθηκαν σε αυταρχικούς μηχανισμούς καταπίεσης των λαών, για την
απελευθέρωση των οποίων αγωνίστηκαν.

3. Στα αντάρτικα κινήματα της Λατινικής Αμερικής των δεκαετιών του ’60
και του ’70 (και σε ορισμένες περιπτώσεις του ’80), με χαρακτηριστικότερη
περίπτωση τους Σαντινίστας στη Νικαράγουα, αλλά εξαιρετικά ενδιαφέροντα
εγχειρήματα στην Ουρουγουάη, το Περού, το Σαλβαδόρ, τη Γουατεμάλα κ.λπ.
Πρόκειται για μαζικά κινήματα με οργανικούς δεσμούς με την κοινωνία και
νόμιμες οργανώσεις που δρουν εναντίον δικτατορικών ή διεφθαρμένων
«ψευδοκοινοβουλευτικών» καθεστώτων και συχνά αποκτούν τέτοια επιρροή που για
μεγάλα χρονικά διαστήματα βρίσκονται στην ουσία σε εμφύλιο πόλεμο με τις
άρχουσες τάξεις.

Ο Νίκος Γιαννόπουλος είναι μέλος του Δικτύου για τα Πολιτικά και
Κοινωνικά Δικαιώματα.