Όμηροι της κυβερνητικής προπαγάνδας

Παράλληλα με τον πόλεμο, στο πεδίο της μάχης βρίσκεται σε εξέλιξη και ένας
πόλεμος προπαγάνδας, που αποσκοπεί στην προβολή μιας θετικής εικόνας και την
επιρροή της κοινής γνώμης στο εσωτερικό και το εξωτερικό. Σε ό,τι αφορά τις
επίσημες κυβερνήσεις, τόσο η αμερικανική (και η βρετανική) όσο και η ιρακινή,
προσπαθούν να πείσουν για το δίκαιο των θέσεών τους.

Τα ενημερωτικά κανάλια είναι, αναπόφευκτα, όμηροι της πίεσης για άμεση ενημέρωση, μερικές φορές ακόμη και εις βάρος της εγκυρότητας

Οι δηλώσεις αξιωματούχων και τα «στοιχεία» που παρουσιάζουν είναι συχνά
προπαγάνδα, αντιμετωπίζονται με σκεπτικισμό και, τελικά, κρίνονται στην πράξη.

Τι γίνεται, όμως, με τα μέσα ενημέρωσης; Συμμετέχουν στο παιγνίδι της
προπαγάνδας για να βοηθήσουν τις κυβερνήσεις των χωρών τους ή καταλήγουν
ελεύθερα στα δικά τους συμπεράσματα; Στην Αμερική πάντως είναι βέβαιο ότι η
κάλυψη δεν είναι μονολιθική. Περιλαμβάνει θέματα και αναλύσεις τόσο υπέρ όσο
και κατά του πολέμου, αν και μεγαλύτερη έμφαση δίνεται στην προέλαση των
αμερικανικών δυνάμεων και στις προσπάθειες που καταβάλλουν για να μην υπάρξουν
θύματα, παρά στα λάθη που κάνουν και στις απώλειες αμάχων που έχουν
προκαλέσει.

Εφημερίδες: Τα κορυφαία έντυπα και τα ραδιοτηλεοπτικά δίκτυα αφιερώνουν
το μεγαλύτερο μέρος της ενημέρωσης στον πόλεμο. Οι δύο πιο γνωστές για την
εγκυρότητα και επιρροή εφημερίδες βρίσκονται σε αντίθετα στρατόπεδα. Η
«Ουάσιγκτον Ποστ» έχει ταχθεί υπέρ του πολέμου. Οι «Τάιμς» της Νέας Υόρκης
κατά. Πάντως, ο σαφής διαχωρισμός ανάμεσα στην είδηση και την πολιτική στάση
που τηρεί η εφημερίδα έχει ως αποτέλεσμα πολλές από τις ανταποκρίσεις και τα
άρθρα να μη συμβαδίζουν με την εκφρασθείσα θέση της εφημερίδας. Παρότι η
«Ποστ» θεώρησε δικαιολογημένο τον πόλεμο, τις τελευταίες ημέρες οι πολιτικοί,
οι διπλωματικοί και οι στρατιωτικοί συντάκτες τής «Ουάσιγκτον Ποστ»
αμφισβητούν τις απόψεις αξιωματούχων, αποκαλύπτουν στοιχεία που εκθέτουν το
Πεντάγωνο και ασκούν αυστηρή κριτική στην κυβέρνηση Μπους.

Τηλεόραση: Σε ό,τι αφορά την τηλεοπτική κάλυψη και εδώ η παρουσίαση
ποικίλλει. Γι’ αυτούς που θέλουν να έχουν μια πλήρη εικόνα τού τι βλέπει ο
μέσος Αμερικανός, πρέπει να επισημανθεί ότι η κάλυψη από τα τρία ενημερωτικά
δίκτυα – CNN, FOX, MSNBC – μερικά εκ των οποίων προβάλλονται και στην Ελλάδα,
είτε δορυφορικά είτε μέσω των ελληνικών καναλιών, δεν είναι απαραίτητα
αντιπροσωπευτική του αμερικανικού τηλεοπτικού τοπίου. Συγκριτικά αναφέρεται
ότι έχουν το καθένα κατά μέσον όρο γύρω στο ένα με δύο εκατομμύρια τηλεθεατές
(σε καιρό πολέμου ξεπερνούν τα τρία), τη στιγμή που τα τρία εθνικά δίκτυα της
χώρας – ABC, CBS, NBC – παρακολουθούν συνολικά γύρω στα 60 εκατομμύρια
τηλεθεατές.

Τα ενημερωτικά κανάλια είναι, αναπόφευκτα, όμηροι της πίεσης για άμεση
ενημέρωση, μερικές φορές ακόμη και εις βάρος της εγκυρότητας. Αναλώνονται
κυρίως στην προβολή της είδησης και, στην καλύτερη περίπτωση, της αποκάλυψής
της και συχνά γίνονται – κυρίως το υπερσυντηρητικό FOX – όργανα της
κυβερνητικής προπαγάνδας. Αντίθετα, τα μεγάλα εθνικά δίκτυα, έχοντας
μεγαλύτερη άνεση χρόνου, προχωρούν σε προσεκτική ανάλυση και περισσότερο
κριτική προσέγγιση των γεγονότων.