ΤΣΑΡΛΣ ΚΑΠΤΣΑΝ Η Ευρώπη αντίβαρο ειρήνης

«Η εποχή της αμερικανικής παντοδυναμίας έχει έρθει στο τέλος της. Αντίβαρο
στην αμερικανική υπεροχή θα αποτελέσει μόνον η Ευρώπη, ως δύναμη ειρήνης. Η
χαλαρότητα της ένωσης μεταξύ των χωρών που αποτελούν την Ε.Ε. διασφαλίζει ότι
δεν θα αναπτύξει φιλοδοξίες υπερδύναμης». Ο Τσαρλς Κάπτσαν, πρώην διευθυντής
Ευρωπαϊκών Υποθέσεων στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας της Αμερικής, μιλάει στα
«ΝΕΑ».

Βόρειο Ιράκ. Κούρδος μαχητής… εμπνέεται στη μάχη κατά των Ιρακινών από τις φωτογραφίες των Μπους και Τσένι που έχει κολλήσει στη ζώνη του

Πιστεύει ότι ο πόλεμος στο Ιράκ είναι άδικος και δεν ήταν αναγκαίος. Θεωρεί
ότι η Αμερική έχει χάσει το ηθικό κύρος και τη διεθνή νομιμότητά της, και ότι
ολοκληρος ο κόσμος στρέφεται πια στην Ευρώπη ως «ηθικό αρχηγό» τής υφηλίου. Η
Αμερική, λέει, θα αντιμετωπίζεται από εδώ και πέρα σαν ένας επικίνδυνος Γολιάθ
που πρέπει να εξημερωθεί.

– Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η ηθική ακτινοβολία της Αμερικής
ήταν έντονη. Τώρα πια υπάρχει περίπτωση να ξανααντιμετωπιστούν
οι ΗΠΑ ως δύναμη ηθικού κύρους, τόσο από την Ευρώπη όσο και από
τον υπόλοιπο κόσμο;

«Μία από τις πιο σοβαρές συνέπειες αυτού του πολέμου και όλης της κατάστασης
που προηγήθηκε αυτού, είναι η απώλεια του ηθικού κύρους της Αμερικής. Αυτή η
απώλεια συνέβη, τόσο επειδή ο πόλεμος κηρύχθηκε χωρίς έγκριση του Συμβουλίου
Ασφαλείας όσο και διότι ήταν άδικος και μη αναγκαίος. Η κυβέρνηση Μπους έχει
καταφέρει κάτι εντυπωσιακό: έχει διακυβεύσει τη διεθνή νομιμότητα της
Αμερικής, και έχει κάνει ανεπανόρθωτη ζημιά στη διεθνή τάξη που στηρίχθηκε και
με τη δική της μέριμνα. Νομίζω ότι ο πόλεμος στο Ιράκ σηματοδοτεί το τέλος
μιας εποχής. Το τέλος της εποχής της αμερικανικής παγκόσμιας παντοδυναμίας,
και την αρχή της Ευρωπαϊκής ανεξαρτητοποίησης».

– Ποιος μπορεί να αντικαταστήσει την Αμερική ως «ηθικός αρχηγός του
ελεύθερου κόσμου»;

«Η Ευρώπη. Ήδη ο κόσμος έχει στραφεί προς την Ε.Ε., η οποία πλέον χαίρει
μεγάλης ηθικής ακτινοβολίας. Δείτε για παράδειγμα αυτό που συνέβη στο
Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Τα μικρά κράτη που ήταν μη μόνιμα μέλη ηρνούντο,
μέχρι την τελευταία στιγμή, να ψηφίσουν το αμερικανικό σχέδιο απόφασης που
έδινε το “πράσινο φως” για επίθεση εναντίον του Ιράκ! Ο κόσμος πια, ούτε
σέβεται ούτε εμπιστεύεται την Αμερική. Και αυτό συμβαίνει επειδή η Αμερική δεν
“παίζει” πλέον βάσει των διεθνών κανόνων που θεσμοθετήθηκαν μετά τον Δεύτερο
Παγκόσμιο Πόλεμο».

– Ύστερα από αυτόν τον πόλεμο στο Ιράκ, σε ποιες αρχές Δικαίου θα
βασίζεται ο κόσμος μας;

«Μας περιμένει ένας πολύ πιο απρόβλεπτος, ασταθής, και εγωιστικός κόσμος, απ’
ό,τι ήταν έως τώρα. Ένας κόσμος, στον οποίο τίποτε απ’ όσα θεωρούσαμε δεδομένα
έως σήμερα δεν θα ισχύει».

– Μιλάμε δηλαδή για την κατάλυση όλων των εννοιών του Διαφωτισμού,
που έχουν διαπεράσει τον ιστό του δυτικού πολιτισμού;

«Μπορεί. Αυτό θα εξαρτηθεί από το πόσο βίαιος θα είναι ο αποχωρισμός Αμερικής
– Ευρώπης, ο οποίος θα γίνει εντός της επόμενης δεκααετίας. Εάν είναι βίαιος,
ακόμα και βαθύτερες αξίες μπορεί να ανατραπούν».

– Ο τρόπος συγκρότησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ως σύνολο κρατών-
μελών, που λαμβάνει συμβιβαστικές αποφάσεις μέσω του διαλόγου,
είναι εγγύηση ειρήνης που πιθανόν μια ομοσπονδιακή Ευρώπη δεν θα
ήταν;

«Πιθανότατα! Μια χαλαρή ένωση, που θα έχει όμως συνοχή, νομίζω ότι θα μπορέσει
άνετα, σε λίγα χρόνια, να αποτελέσει έναν από τους βασικούς πόλους εξουσίας
του κόσμου. Αν και θα υστερεί στρατιωτικά σε σχέση με τις ΗΠΑ, η Ευρώπη θα
υπερτερεί οικονομικά και διπλωματικά, και θα έχει και ανώτερο ηθικό κύρος. Και
γι’ αυτό θα μπορέσει να αποτελέσει ειρηνικό αντίβαρο στις ΗΠΑ. Η χαλαρότητα
της ένωσης θα την εμποδίσει από το να αναπτύξει φιλοδοξίες υπερδύναμης».

– Πόσο «Ευρώπη» είναι η Βρετανία; Μπορεί να υπάρξει Ευρωπαϊκή Ένωση
χωρίς τη Βρετανία;

«Νομίζω ότι αυτός ο πόλεμος ήταν το τελευταίο “ζήτω” της Βρετανίας, που, εδώ
και πολλά χρόνια, προσπαθούσε να χτίσει μια γέφυρα μεταξύ της Αμερικής και της
Ευρώπης – μια γέφυρα που καταρρέει αυτήν την ώρα που μιλάμε. Μέσα σε αυτήν τη
δεκαετία, η Βρετανία θα στραφεί πλήρως προς την Ευρώπη και η “ιδιαίτερη σχέση”
της με τις ΗΠΑ θα ανήκει στο παρελθόν».

Φοβάμαι ότι θα ενταθεί η τρομοκρατία

«Οι Αμερικανοί ιθύνοντες επικαλούνται θρησκευτικές απόψεις για να κρύψουν τις
ιμπεριαλιστικές τους βλέψεις», λέει ο Τσαρλς Κάπτσαν.

«Όσον αφορά τον αμερικανικό λαό, η νέα, αλλαγμένη, και πολύ πιο καχύποπτη και
συντηρητική στάση του προς τον κόσμο, οφείλεται κυρίως στην 11η Σεπτεμβρίου.»
Και συνεχίζει:

«Αυτή η υπερφίαλη συμπεριφορά της αμερικανικής ηγεσίας βασίζεται στην
πεποίθηση που έχουν οι περισσότεροι σύμβουλοι του Μπους, ότι όσο πιο ισχυρές
είναι οι ΗΠΑ – και όσο περισσότερο επιβάλλουν τις απόψεις τους με τρόπο
αυταρχικό – τόσο περισσότερο ο υπόλοιπος κόσμος θα συμμορφώνεται. Αλλά,
ακριβώς το αντίθετο συμβαίνει. Χώρες σε ολόκληρο τον κόσμο αποστασιοποιούνται
από τις ΗΠΑ και κάνουν συμμαχίες για να αντισταθούν σε μια απρόβλεπτη Αμερική,
παρ’ ότι γνωρίζουν ότι κατ’ αυτόν τον τρόπο θα επισύρουν την οργή της
Ουάσιγκτον. Ο αντιαμερικανισμός αυξάνεται σε κάθε γωνιά του κόσμου – ακόμα και
σε χώρες που επί δεκαετίες είναι στενές σύμμαχοι των ΗΠΑ. Και η τρομοκρατία,
πολύ φοβάμαι ότι θα αυξηθεί και θα ενταθεί πια».

Ποιος είναι

Ο Τσαρλς Κάπτσαν είναι καθηγητής στο Georgetown University, διευθυντής
Ευρωπαϊκών Υποθέσεων στο Council on Foreign Relations και έχει γράψει πολλά
βιβλία – το πιο πρόσφατο είναι το «The End of the American Era: U.S. Foreign
Policy and the Geopolitics of the Twenty-first Century». Έχει διατελέσει
διευθυντής Ευρωπαϊκών Υποθέσεων του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Μπιλ
Κλίντον.