Εφιάλτες από το παρελθόν βλέπει η οικονομία

Εναν χρόνο πίσω έφερε ο πόλεμος την ελληνική οικονομία σχεδόν σε κάθε τομέα
της, όπως εκτιμούν εκπρόσωποι της αγοράς και της παραγωγής, αλλά και όπως
προκύπτει από τις εξελίξεις των μακροοικονομικών μεγεθών.

Την ώρα που οι διεθνείς χρηματαγορές δείχνουν να προεξοφλούν τη γρήγορη λήξη
του πολέμου, το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης αντιμετωπίζει με δέος την
επόμενη ημέρα, η οποία είναι σίγουρα χειρότερη από την προηγουμένη. Ενώ δηλαδή
η Ελλάδα το 2002, εφοδιασμένη με το ευρώ, ξεκινούσε μια προσπάθεια να
βελτιώσει τα μεγέθη της οικονομίας της και να αναπτυχθεί γρήγορα για να
προσεγγίσει τους εταίρους της στο ορατό μέλλον, βρίσκεται τώρα να μετρά το
μέγεθος της οπισθοχώρησης. Και αυτό γιατί:

* Στον τομέα του τουρισμού αναμένεται να σημειωθούν απώλειες της τάξεως
του 25%, όπως δηλώνει στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης
Ξενοδόχων.

* Στο μέτωπο των τιμών έχει ήδη σημειωθεί αύξηση περίπου κατά μία
ποσοστιαία μονάδα, καθώς ο πληθωρισμός από 3,4% που ήταν τον Φεβρουάριο του
2002 έφθασε το 4,3% τον Φεβρουάριο του 2003. Ο εκπρόσωπος του ΣΕΒ μάλιστα
εκτιμά ότι η διατήρηση της τιμής του πετρελαίου σε υψηλό επίπεδο θα
μετακυλισθεί στις τιμές των προϊόντων και, επομένως, θα συντηρήσει υψηλά
επίπεδα τιμών. Δεν είναι τυχαίο ότι ο κ. Χριστοδουλάκης μίλησε την Τετάρτη για
«φαύλο κύκλο μισθών – τιμών».

* Η ανάπτυξη της οικονομίας έχασε ένα μέρος από τον δυναμισμό της. Η
πρόεδρος του Πανελληνίου Συνδέσμου Εξαγωγέων προβλέπει νέα υποχώρηση των
εξαγωγών, αλλά και ο πρόεδρος του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Λιανικού Εμπορίου
μιλάει για περιορισμό της καταναλωτικής δαπάνης. Οι εκτιμήσεις των διεθνών
οργανισμών αναφέρουν ότι ο ρυθμός ανάπτυξης, που πέρυσι έφθασε στο 4%, θα
περιοριστεί φέτος στο επίπεδο του 3,6%, αν όχι χαμηλότερα.

* Στη Σοφοκλέους οι τιμές έχουν γυρίσει όχι ένα αλλά έξι χρόνια πίσω.
Σε σύγκριση με τον περασμένο χρόνο, ο Γενικός Δείκτης Τιμών είναι περίπου 900
μονάδες χαμηλότερος, δηλαδή από 2.420 μονάδες που ήταν στις 3 Απριλίου του
2002 έφθασε τις 1.518 μονάδες την ίδια ημέρα φέτος.

* Στον προϋπολογισμό γυρίσαμε περίπου δύο χρόνια πίσω, αφού το έλλειμμα
από 1,1% του ΑΕΠ που ήταν πέρυσι αναμένεται να ξεπεράσει το 1,5% του ΑΕΠ (1,6%
του ΑΕΠ, σύμφωνα με εκτίμηση της Alpha Bank), διαψεύδοντας την πρόβλεψη του
προϋπολογισμού για έλλειμμα 0,9% του ΑΕΠ.

Η αβεβαιότητα «παγώνει» τις επενδύσεις

Ο γενικός διευθυντής και μέλος του Δ.Σ. του ΣΕΒ κ. Γιάννης Δραπανιώτης

Φόβους για ανατιμήσεις στα βιομηχανικά προϊόντα, αλλά και για αναβολή
επενδυτικών σχεδίων εκφράζει ο Σύνδεσμος Ελληνικών Βιομηχανιών, προτείνοντας
παράλληλα μια συγκρατημένη τιμολογιακή αλλά και εισοδηματική πολιτική.

«Αν οι τιμές του πετρελαίου διατηρηθούν σε υψηλά επίπεδα, είναι βέβαιο ότι θα
επηρεάσουν και το κόστος – άρα και τις τιμές – των βιομηχανικών προϊόντων,
αφού η παραγωγή τους απαιτεί σημαντικές εισροές καυσίμων και ενέργειας»,
εκτιμά ο γενικός διευθυντής και μέλος του Δ.Σ. του ΣΕΒ κ. Γιάννης Δραπανιώτης.

Ο κ. Δραπανιώτης επισημαίνει ότι οι ανατιμήσεις θα περιοριστούν σε λογικά
επίπεδα μόνο «αν αποφύγουμε τον φαύλο κύκλο των πληθωριστικών προσδοκιών και
εφόσον αποτραπούν οι εύκολες αλλά ολισθηρές λύσεις των τιμολογιακών αυξήσεων
και εισοδηματικών απαιτήσεων ως ασπίδα έναντι όχι των πραγματικών αυξήσεων,
αλλά κάποιων φόβων για υπέρμετρες αυξήσεις κόστους».

Οι δραματικές αλλαγές που φέρνει ο πόλεμος στο επιχειρηματικό περιβάλλον δεν
μπορεί παρά να επηρεάσουν αρνητικά και τις επενδύσεις, καθώς τα στοιχεία του
κινδύνου και της αβεβαιότητας που ενέχει μια επένδυση ακόμη και σε ομαλές
συνθήκες, τώρα πολλαπλασιάζονται.

Πάντως, για την ελληνική οικονομία υπάρχει, ευτυχώς, η ασπίδα των έργων που
χρηματοδοτούνται από το Γ’ ΚΠΣ, αλλά και αυτών των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004.

Προϋπόθεση για μεγαλύτερη προστασία της ελληνικής βιομηχανίας έναντι των
συνεπειών του πολέμου είναι «να επιταχυνθεί η υλοποίηση των προγραμμάτων του
Γ’ ΚΠΣ και να γίνει αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των πόρων που είναι διαθέσιμοι».

Τουλάχιστον 25% η πτώση στον τουρισμό

Ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Ξενοδόχων κ. Βασίλης Μηναΐδης

Ο μεγάλος χαμένος από τον πόλεμο στο Ιράκ είναι ο ελληνικός τουρισμός. «Ακόμη
και αν οι στρατιωτικές επιχειρήσεις τελειώσουν μέσα στον Απρίλιο, οι απώλειες
θα είναι της τάξεως του 25%», εκτιμά ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης
Ξενοδόχων κ. Βασίλης Μηναΐδης. Για τον τρέχοντα μήνα, η μείωση της τουριστικής
κίνησης θα αγγίξει μέχρι και το 80% και μόνο οι Έλληνες ταξιδιώτες των
πασχαλινών διακοπών και οι μαθητικές εκδρομές μπορούν να περιορίσουν κάπως τις
απώλειες.

Αντίθετα με τους ξενοδόχους, που έχουν ήδη αρχίσει να μετρούν τις απώλειές
τους, οι Έλληνες τουρίστες φαίνεται ότι θα είναι οι μεγάλοι κερδισμένοι αφού
τα ξενοδοχεία, προκειμένου να μη μείνουν άδεια, θα τους περιμένουν για τις
θερινές διακοπές τους με άκρως δελεαστικές τιμές. Άλλωστε, από τις 28 Μαΐου οι
ξενοδόχοι είναι υποχρεωμένοι από τον νόμο να προσλάβουν όλο το εποχικό
προσωπικό που είχαν απασχολήσει την προηγούμενη σεζόν. Πάντως, όπως
επισημαίνει ο κ. Μηναΐδης «δεν είναι μόνο ο πόλεμος που σκιάζει την ελληνική
τουριστική βιομηχανία, αλλά και η οικονομική δυσπραγία σε χώρες όπως η
Γερμανία, που είναι ο σημαντικότερος πελάτης των μεγάλων ξενοδοχειακών μονάδων
της χώρας».

Σε κάθε περίπτωση, η φετινή τουριστική περίοδος θα είναι από τις χειρότερες
των τελευταίων τριάντα ετών, έπειτα από αυτές του 1974 (τουρκική εισβολή στην
Κύπρο) και του 1991 (Πόλεμος του Κόλπου).

Μείωση των εξαγωγών και απώλειες θέσεων εργασίας

Η πρόεδρος του Πανελλήνιου Συνδέσμου Εξαγωγέων κ. Χριστίνα Σακελλαρίδη

Η «ασπίδα» του Γ’ ΚΠΣ δεν φαίνεται να αρκεί για την προστασία των θέσεων
εργασίας, πολύ δε περισσότερο για τη δημιουργία νέων, ιδιαίτερα σε όσες από
τις ελληνικές επιχειρήσεις – που δεν είναι και λίγες – εξάγουν μεγάλο μέρος
των προϊόντων τους και κυρίως σε αγορές της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η πρόεδρος του Πανελλήνιου Συνδέσμου Εξαγωγέων κ. Χριστίνα Σακελλαρίδη,
υποστηρίζει ότι «η πολεμική σύγκρουση και τα επακόλουθά της θα έχουν δυσμενείς
επιπτώσεις για τις ελληνικές εξαγωγές, όχι μόνο προς τις χώρες της περιοχής
αλλά και προς ολόκληρο τον κόσμο».

Ήδη, οι ελληνικές εξαγωγές εμφανίζουν σοβαρό έλλειμμα ανταγωνιστικότητας και
είναι μειωμένες κατά 1% στο ενδεκάμηνο του 2002, σε σύγκριση με την αντίστοιχη
περίοδο του 2001.

Μάλιστα, το ποσοστό αυτής της μείωσης στις «σίγουρες και πλούσιες» αγορές της
Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι ακόμη μεγαλύτερο και οι εξαγωγές διασώζονται μόνο χάρη
στις καλές επιδόσεις τους στις αγορές τρίτων χωρών, οι οποίες, όμως, είναι
ασταθείς. Σε κάθε περίπτωση, η φθίνουσα πορεία των ελληνικών εξαγωγών, η οποία
μπορεί να επιταχυνθεί λόγω του πολέμου, «θα προκαλέσει αλυσιδωτές αρνητικές
αντιδράσεις στην ελληνική οικονομία, με πιθανή μείωση της παραγωγής και
απώλεια θέσεων εργασίας».

Επισημαίνεται ότι ιδιαίτερα έντονες θα είναι οι επιπτώσεις του πολέμου για τις
ελληνικές εξαγωγές που κατευθύνονται προς τις χώρες οι οποίες συνορεύουν με
την περιοχή των συγκρούσεων.

Οι ελληνικές εξαγωγές προς την περιοχή έφτασαν το 2000 στα 678 εκατ. δολάρια
και, αν προστεθούν η Κύπρος και η Τουρκία, σε 1.769 εκατ. δολάρια ή 6% και 16%
των ελληνικών εξαγωγών, αντίστοιχα.

Έτσι κι αλλιώς «ο πόλεμος στο Ιράκ βρήκε την παγκόσμια οικονομία πολύ
εξασθενημένη και οι συνέπειες της σύγκρουσης δεν θα είναι τοπικές αλλά
παγκόσμιες», διευκρινίζει η κ. Σακελλαρίδη, γεγονός που σημαίνει ότι και οι
ελληνικές εξαγωγές θα πληρώσουν, όπως όλοι, το σχετικό τίμημα.

Κάμψη των πωλήσεων στο λιανικό εμπόριο

Ο πρόεδρος του ΣΕΛΠΕ κ. Αντώνης Μακρής

Σε μπαράζ προσφορών έχει επιδοθεί το τελευταίο διάστημα ο εμπορικός κόσμος.
Στόχος των επιχειρηματιών είναι να αποτρέψουν το αρνητικό κλίμα που επικρατεί
και φαίνεται να επεκτείνεται στην αγορά, μετά και την έναρξη των πολεμικών
επιχειρήσεων στο Ιράκ.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των επιχειρηματιών, από τις αρχές του Μαρτίου
υπάρχει κάμψη των πωλήσεων σε όλους, σχεδόν, τους κλάδους του λιανικού
εμπορίου και, όπως επισημαίνουν, το ενδεχόμενο ενός πολέμου μεγαλύτερης
διάρκειας από ό,τι είχε αρχικά προβλεφθεί, αναμένεται ότι θα δημιουργήσει
σημαντικότερα προβλήματα. «Είναι γεγονός ότι η εικόνα που παρουσιάζει η αγορά
από τις αρχές του Μαρτίου δεν είναι ιδιαίτερα ικανοποιητική.

Οι καταναλωτές δείχνουν αμηχανία – και εξαιτίας του πόλεμου – έχοντας
περιορίσει τις αγορές τους», λέει ο πρόεδρος του Συνδέσμου Επιχειρήσεων
Λιανικού Εμπορίου κ. Αντώνης Μακρής. Όπως επισημαίνει ο κ. Μακρής, αν ο
πόλεμος συνεχιστεί και υπάρξουν επιπτώσεις στο σύνολο της οικονομίας, είναι
δεδομένο ότι θα υπάρξουν δυσμενείς εξελίξεις και για το λιανεμπόριο.
«Προσπαθούμε να είμαστε αισιόδοξοι. Προσπαθούμε να τονώσουμε το αγοραστικό
ενδιαφέρον των πελατών μας και θα έλεγα ότι σήμερα οι καταναλωτές μπορούν να
βρουν εξαιρετικές προσφορές στο σύνολο της αγοράς. Περιμένουμε τις εξελίξεις»,
προσθέτει.

Η συνέχεια των πολεμικών επιχειρήσεων στο Ιράκ, όπως όλοι παραδέχονται, θα
υπονομεύσει την καταναλωτική εμπιστοσύνη, οδηγώντας όσες επιχειρήσεις δεν
μπορέσουν να αντεπεξέλθουν στην κρίση, ακόμα και σε μείωση των θέσεων
εργασίας.

Αν και στην αγορά ειδών διατροφής ο πόλεμος δεν έχει φέρει ακόμα αλλαγές, οι
αλυσίδες σούπερ μάρκετ κρατούν ακόμη στάση αναμονής. «Η καταναλωτική
συμπεριφορά των Ελλήνων δεν άλλαξε. Η έναρξη του πολέμου δεν οδήγησε τους
Έλληνες στα ράφια των σούπερ μάρκετ, τουλάχιστον όχι ακόμα», λέει εκπρόσωπος
μεγάλου ομίλου.

Όμως, δεν είναι λίγοι εκείνοι που πιστεύουν ότι η ενδεχόμενη παράταση του
πολέμου και οι επιπτώσεις του στην ελληνική οικονομία θα οδηγήσουν σε
ανατιμήσεις μιας σειράς καταναλωτικών προϊόντων. Σε ορισμένες αλυσίδες σούπερ
μάρκετ υπάρχει η σκέψη το επόμενο διάστημα, εφόσον κριθεί αναγκαίο, να
προχωρήσουν σε προσφορές και προωθητικές ενέργειες, σε μια προσπάθεια τόνωσης
του καταναλωτικού ενδιαφέροντος.

Ιδιαίτερος προβληματισμός υπάρχει και στις βιομηχανίες τροφίμων που τα
προϊόντα τους θεωρούνται εποχικά (όπως το παγωτό, τα εμφιαλωμένα νερά, η μπίρα
κ.ά. ) και οι πωλήσεις τους εξαρτώνται άμεσα από την αύξηση ή την πτώση της
τουριστικής κίνησης.