Διαστάσεις Το απόλυτο Κακό

Στους «Αδελφούς Καραμάζωφ», ο Ιβάν, αναφερόμενος σε ένα στρατηγό που έριξε
ένα παιδί στα σκυλιά για να το ξεσκίσουν, ρωτά τον Αλιόσα αν ο Θεός θα
μπορούσε ποτέ να συγχωρήσει ένα τέτοιο έγκλημα. Όχι, απαντά εκείνος, ποτέ.

Ο ζητιάνος (σκίτσο από τον «Νιου Γιόρκερ»)

Το απόλυτο Κακό δύσκολα το συναντά κανείς. Ακόμη και ο πιο ειδεχθής δολοφόνος
έχει συνήθως μια δικαιολογία· φταίνε οι γονείς του, η παιδική του ηλικία ή οι
κακές του συναναστροφές, η πράξη του ήταν προϊόν φόβων, ανησυχιών, αντιφάσεων
ή συμπτώσεων, γεγονός που δεν είναι αρκετό βέβαια για να τον αθωώσει, ούτε καν
να στηρίξει ίσως την επιείκεια ενός δικαστηρίου, μπορεί όμως μερικές φορές να
εξηγήσει τα κίνητρα που τον οδήγησαν να διαβεί τον Ρουβίκωνα.

Ο συγγραφέας Κλάουντιο Μάγκρις έπεσε τις προάλλες σε ένα από εκείνα τα σπάνια
παραδείγματα του ανεξήγητου, του αδικαιολόγητου, του απόλυτου Κακού. Πρόκειται
για μια επιστολή που στάλθηκε στις 13 Απριλίου 1942 στον Χίμλερ από τη Νίνι
Ράσερ, σύζυγο του δόκτορα Σίγκμουντ Ράσερ, ο οποίος εφάρμοζε ανατριχιαστικά
πειράματα στους κρατούμενους του Νταχάου: τους υπέβαλλε σε ατμοσφαιρική
συμπίεση και αποσυμπίεση, έπειτα τους κατέψυχε, και, τέλος, προσπαθούσε να
τους «αναστήσει» φέρνοντάς τους σε επαφή με τα γυμνά σώματα κρατουμένων
γυναικών που μετέφεραν για τον σκοπό αυτό από το στρατόπεδο Ράβενσμπρυκ, και
στη συνέχεια θανατώνονταν. Ο Χίμλερ ήταν τόσο ενθουσιασμένος με τον ζήλο του
δόκτορα Ράσερ, ώστε το Πάσχα έστειλε για δώρο στον ίδιο και στην οικογένειά
του ένα κουτί σοκολάτες.

Στην επιστολή της, η κυρία Ράσερ ευχαριστεί τον Χίμλερ για τη γενναιοδωρία του
και διηγείται πόσο πολύ αρέσουν οι σοκολάτες στον σύζυγό της. Θα περίμενε
κανείς να σταματήσει εδώ, κανείς – ούτε καν ο αρχηγός των SS – δεν περίμενε
κάτι περισσότερο. Όμως εκείνη προχωρεί περισσότερο, εκφράζοντας τη χαρά της
για τα πειράματα στα οποία διαπρέπει ο σύζυγός της, χωρίς να σταματά ούτε καν
την εβδομάδα του Πάσχα. Πειράματα, διευκρινίζει, που ο δόκτωρ Ρόμπεργκ θα
εφάρμοζε ασφαλώς με λιγότερο πάθος και περισσότερη φιλευσπλαγχνία.

Ο δόκτωρ Ρόμπεργκ ήταν κι αυτός ναζί, έκανε κι αυτός βασανιστήρια, απλώς
μερικές φορές δίσταζε, δεν ήταν το ίδιο ενθουσιώδης με τον δόκτορα Ράσερ. Πιο
ενθουσιώδης απ’ όλους, από τους γιατρούς, από τους βασανιστές, από τους κάθε
λογής δημίους, από τον ίδιο τον Χίμλερ, ήταν η επιστολογράφος. Τα λόγια της,
γράφει ο Μάγκρις στην Κοριέρε, έρχονται μέσα από την καρδιά της,
απορρέουν από την απόλυτη αγάπη της για το Κακό. Η χαρά για ένα έγκλημα είναι
πολλές φορές χειρότερη κι από τη διάπραξή του.

Το ζεύγος Ράσερ εξοντώθηκε από τους ίδιους τους ναζί, όχι βέβαια λόγω των
εγκλημάτων τους, αλλά επειδή ήταν αναξιόπιστοι και ψεύτες. Μα ευτυχώς σώθηκε
αυτή η επιστολή, για να αποτελέσει το άκρο μιας κλίμακας του Κακού που συνεχώς εμπλουτίζεται.