Οutlook-Ηellas: το μεγάλο «μπαρμπούτι»

Διάβασα πρόσφατη συνέντευξη του κ. Χρήστου Ιωακειμίδη, διοργανωτή της διεθνούς
έκθεσης Outlook και ομολογώ πως με ενόχλησαν αρκετά από τα λόγια του, όπως:
«… στο Outlook, τα περισσότερα έργα είναι νέες παραγωγές. Δείχνουμε
εμπιστοσύνη στους καλλιτέχνες και αυτό είναι μεγάλο “μπαρμπούτι”». Από την
άλλη μεριά, «στο Outlook θέλουμε να ξαναμιλήσει η τέχνη ύστερα από πολύ καιρό
σιωπής…». Με παραγωγές και «μπαρμπούτι» και πότε σταμάτησε να μιλά η τέχνη;
Η τέχνη δεν έχει ανάγκη από διαφήμιση και ρωτώ σε τι διαφέρουν οι οργανωμένες
εκθέσεις του διεθνούς εμπορίου τέχνης, με αρωγούς τα κράτη, από τον
στρατευμένο σοσιαλιστικό ρεαλισμό και από τη σύγχρονη με αυτόν αμερικανική
προπαγάνδα για την ελευθερία του καλλιτέχνη;

Επίσης, είπε: «… Άνοιξαν πολλές γκαλερί σε μια νέα περιοχή του Ψυρή, το
Κολωνάκι τέλειωσε και το κύκλωμα κάποιων Κυριών που νόμιζε ότι μπορεί να
ελέγχει τις εξελίξεις στην τέχνη αποδυναμώθηκε». Δηλαδή, στην παλιά γειτονιά
του Ψυρή ανανεώθηκε η τέχνη; Αλλά και πόσο προσβλητική φράση για τις Κυρίες
που, πράγματι σε καιρούς ανύποπτους, στήριξαν την ελληνική τέχνη.

«… Η κατάσταση του εικαστικού γίγνεσθαι στη χώρα μας επαρχιακή και
τοπικιστική. Και επειδή σκέπτομαι δυνατά, διαφωνώ με τη συμμετοχή της Μ.
Παπαδημητρίου και του Θ. Τότσικα». Υπάρχουν και άλλοι άξιοι καλλιτέχνες που
δεν είναι «επαρχιώτες», «τοπικιστές», «εθνικιστές», όπως ο Γυπαράκης, ο
Χανδρής.

Στα μεγάλα μουσεία ξεχωρίζουμε τη φλαμανδική, την ισπανική, την ιταλική τέχνη
– αυτές δεν ήταν παγκόσμιες και ταυτόχρονα εθνικές και ξεχωριστές και
πρωτότυπες και ας μην υπάγονταν σε καμιά θεωρία ή κίνημα; Τοπικιστής είναι
εκείνος που δεν εμπνέεται από την παράδοσή του και προσφεύγει σε δάνεια
«εξωτερικού» για να αποδείξει, μάταια, την ευρωπαϊκή του συγγένεια. Το
παραμικρό δεν είναι παγκόσμιο αν δεν προέρχεται από έναν τόπο ψυχής και
παράδοσης.

«… Να μπει η Ελλάδα με τη διοργάνωση αυτή για πρώτη φορά στον παγκόσμιο
χάρτη». Νομίζω πως εδώ υπάρχει ένα μεγάλο λάθος, καθώς στο παρελθόν και
μάλιστα πρόσφατα βραβεύτηκαν Έλληνες καλλιτέχνες από τη μεγάλη Ευρώπη. «… Οι
καλλιτέχνες να δουν από κοντά το περιβάλλον και να οραματιστούν το έργο τους
μέσα σε αυτό».

Αναρωτιέμαι αν ο καλλιτέχνης «οραματίζεται» παγκόσμιο έργο βλέποντας τον χώρο.
Ρωτώ: Αφού τα έργα είναι παραγγελιές, και χρηματοδοτημένα από το Outlook, θα
ανήκουν στον Έλληνα φορολογούμενο ή οι καλλιτέχνες θα τα πωλήσουν, μετά το
τέλος της έκθεσης, στα παγκοσμιοποιημένα κέντρα διακίνησης έργων τέχνης, όμοια
διακίνησης ναρκωτικών;

Τα «ο κόσμος είναι ένα χωριό» είναι η νέα θεολογία που οι αμόρφωτοι και
επηρμένοι δοξάζουν. «Η Αθήνα δεν είναι ένα “φορεμένο ρούχο”, όπως το Βερολίνο,
το Λονδίνο, το Άμστερνταμ ή το Παρίσι. Υπάρχει κάτι στον αέρα. Το καινούργιο
είναι εδώ». Επαρχιώτης είναι εκείνος που εκστασιάζεται από την άναρχη δόμηση
των Αθηνών και από τις ασχεδίαστες πολυκατοικίες μέχρι τα ερζάτς «νεωτερικά»
αρχιτεκτονήματα που σχεδιάστηκαν εν ονόματι της αρχιτεκτονικής και μόνο.
Αντίθετα, αναφέρω τους Κωνσταντινίδη, Ζενέτο, Πικιώνη, Gaudi, LeCorbusier,
Gropius. Επαρχιώτης είναι εκείνος που εκστασιάζεται από τις ανακαλύψεις της
τεχνολογίας και σκυθρωπάζει με την ανάδυση και φανέρωση του πνεύματος. Εδώ θα
αναφέρω το κείμενο του Ζ. Λορεντζάτου «Το χαμένο κέντρο» και του Χάιντεγκερ «Η
προέλευση του έργου τέχνης».

Το να επιδιώκουμε συμμετοχή στην παγκόσμια αγορά είναι σαν να κυνηγάμε ένα
μελλοντικό όνειρο χωρίς να υπάρχει αυτό το μέλλον. Υπάρχουν αξίες που, όσο
παλιές και αν φαντάζουν στους θιασώτες της «τρέχουσας αισθητικής κατάστασης»,
οφείλουν να τις σέβονται αντάμα με τους αφηνιασμένους για καταξίωση στην
εξωτερική αγορά των εμπόρων.

Εύχομαι στον κ. Ιωακειμίδη το Outlook να μην αποτελέσει ένα πανηγύρι με απούσα
την τέχνη και να μην επικυρώνει την απουσία του ανθρώπου διαμέσου της
«παγκοσμιοποιημένης τέχνης». Να μην παρελάσουν ιδέες ενδεδυμένες με
πλουσιοπάροχα ρούχα τρέχουσας αισθητικής.

Όσα λεωφορεία και αν διατεθούν στις «μάζες» για να έρθουν σε «αληθινή επαφή»
με την «αληθινή τέχνη», ένα είναι το ζητούμενο: θα προλάβουν να διαβάσουν την
«αληθινή ιστορία» της τρέχουσας εποχής της τέχνης; Αμφιβάλλω, καθώς οι
αληθινές ρήξεις συμβαίνουν ύστερα από πολυετή ζύμωση με το ζωτικό παρελθόν.

Ο Σ. Β. Σκοπελίτης είναι φωτογράφος