Ευρωπαϊκή ασπίδα στην απειλή του πετρελαίου

Σχέδιο άμυνας των «15» απέναντι στην απειλή του πετρελαίου προωθεί η ελληνική
προεδρία, από κοινού με τα κράτη-μέλη και την επίτροπο Ντε Παλάθιο, ώστε να
διασφαλισθεί η επάρκεια ενέργειας σε περίπτωση πολεμικής σύρραξης. Ταυτόχρονα,
στην εσωτερική αγορά, ο υπουργός Ανάπτυξης, κ. Άκης Τσοχατζόπουλος προωθεί
κανονισμό τήρησης των αποθεμάτων ασφαλείας, σε συνεργασία με τη Ρυθμιστική
Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ) και όλους τους εμπλεκόμενους φορείς.

Προχθές το βράδυ, η τιμή του πετρελαίου Brent έσπασε το φράγμα των 32 δολαρίων
το βαρέλι, φτάνοντας σε τιμή ρεκόρ και δημιουργώντας έντονο προβληματισμό σε
όλες τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Η άνοδος της τιμής του πετρελαίου σημειώθηκε
αμέσως μετά την ομιλία του προέδρου Μπους, ο οποίος τόνισε χαρακτηριστικά ότι
«τα παιχνίδια τελείωσαν».

Στόχος της ελληνικής προεδρίας είναι το σχέδιο να εγκριθεί και να είναι έτοιμο
προς υλοποίηση αμέσως μόλις αυτό κριθεί αναγκαίο, ανάλογα με τις εξελίξεις στο
μέτωπο του Ιράκ και τις τιμές του μαύρου χρυσού. Παράλληλα, έχει τεθεί σε
λειτουργία νέο θεσμικό πλαίσιο για την αγορά πετρελαιοειδών (3054/2002), που
προβλέπει τη λειτουργία Επιτροπής Διαχείρισης Κρίσεων, σύστημα παρακολούθησης
στην αγορά πετρελαιοειδών και Κλιμάκια Ελέγχου, Διακίνησης και Αποθήκευσης
Καυσίμων (ΚΕΔΑΚ).

Μικρές απώλειες

Όπως δηλώνει στην «Οικονομία» ο υπουργός Ανάπτυξης κ. Άκης Τσοχατζόπουλος,
«μια πιθανή κρίση βρίσκει τη χώρα μας με νέο λειτουργικό πλαίσιο στην αγορά
καυσίμων, ώστε να ξεπεραστούν με τις μικρότερες δυνατόν απώλειες για τον
καταναλωτή και την οικονομία τα προβλήματα που ενδεχομένως ανακύψουν. Στην
παρούσα φάση δεν βλέπω περαιτέρω αύξηση της τιμής των καυσίμων. Πιστεύουμε
ότι, όσο δεν υπάρχουν εμπλοκές, οι τιμές των καυσίμων μπορούν και πρέπει να
διαμορφωθούν στα σημερινά επίπεδα».

Οι τρεις άξονες

Το ευρωπαϊκό σχέδιο που προωθεί η ελληνική προεδρία έχει τρεις βασικούς
άξονες.

Συγκεκριμένα:

* Επιδιώκει να εξασφαλίσει τη δέσμευση από τον ΟΠΕΚ και τη Ρωσία ότι,
σε περίπτωση πολέμου και εφόσον κριθεί απαραίτητο, θα αυξήσουν την παραγωγή
τους σε πετρέλαιο, ώστε να μην υπάρξει πρόβλημα εφοδιασμού στην αγορά.

* Σε συνεργασία με τα κράτη-μέλη και την επίτροπο Ντε Παλάθιο προωθεί
πρόταση, η οποία θα δίνει τη δυνατότητα στις εταιρείες πετρελαιοειδών να
μειώσουν τα αποθέματά τους, από τις 90 ημέρες που υποχρεούνται να τα διατηρούν
βάσει της κοινοτικής νομοθεσίας, σε λιγότερες ημέρες (για παράδειγμα, σε 70).
Τα διυλιστήρια, με τον τρόπο αυτό, και αφού το κόστος από την καθημερινή
συντήρηση υψηλών αποθεμάτων μειώνεται, αναλαμβάνουν τη δέσμευση, σε περίπτωση
ανόδου της τιμής του πετρελαίου, να απορροφήσουν τις αυξήσεις.

* Εξετάζεται και το σενάριο οι χώρες-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης να
διοχετεύσουν στην κατανάλωση μέρος από τα αποθέματά τους, προκειμένου να
εξασφαλισθεί η ομαλή τροφοδοσία της αγοράς με φθηνό καύσιμο.

Σε μια τέτοια περίπτωση, θα μπορούσαν να προωθηθούν στην ευρεία κατανάλωση
αποθέματα πετρελαίου 20 ημερών από τις στρατηγικές ρεζέρβες κάθε
κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πρόκειται για μια λύση που θα τεθεί σε
εφαρμογή μόνο εφόσον ο πόλεμος διαρκέσει πάνω από έναν μήνα, η τιμή του
πετρελαίου φτάσει τα 40 δολάρια το βαρέλι και όλα τα προηγούμενα μέτρα
αποτύχουν.

Αν κάτι τέτοιο ισχύσει, στην ελληνική αγορά θα διοχετευθούν αμέσως γύρω στους
700.000 μετρικούς τόνους πετρελαίου, που αντιστοιχούν σε αποθέματα 20 ημερών.
Η κοινοτική νομοθεσία ορίζει ότι τα στρατηγικά αποθέματα κάθε χώρας-μέλους θα
πρέπει να είναι τουλάχιστον για 90 ημέρες, ενώ η Ελλάδα τα έχει αυξήσει
πρόσφατα για πάνω από 100 ημέρες.

Έλεγχος τιμών

Ταυτόχρονα με τα παραπάνω μέτρα θα γίνεται καθημερινή παρακολούθηση και
έλεγχος των τιμών σε όλες τις φάσεις της αλυσίδας της αγοράς πετρελαίου. «Από
την 1/1/2003, με τον νέο νόμο 3054/2002, η χώρα έχει θωρακιστεί θεσμικά:
Δυιλιστήρια, εταιρείες πετρελαιοειδών και πρατήρια, υποχρεούνται να
ενημερώνουν καθημερινά το υπουργείο για τις τιμές τους. Ανά πάσα στιγμή, το
υπουργείο θα ξέρει πόσο αγόρασε και πόσο πουλάει ο καθένας», λεει ο κ. Γ.
Αγραφιώτης, γενικός γραμματέας του υπουργείου Ανάπτυξης.

Ήδη, το σχέδιο έχει παρουσιαστεί από τον υπουργό Ανάπτυξης, κ. Άκη
Τσοχατζόπουλο στην κοινοτική επίτροπο Λογιόλα Ντε Παλάθιο, η οποία με τη σειρά
της πραγματοποιεί επαφές στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ώστε το σχέδιο να εγκριθεί
και να είναι έτοιμο προς υλοποίηση, όταν κριθεί απαραίτητο. Το θέμα θα
συζητηθεί και στο άτυπο Συμβούλιο υπουργών Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
στις 22 Φεβρουαρίου, στη Θεσσαλονίκη, ενώ ανάλογα με τις εξελίξεις στο μέτωπο
του Ιράκ, οι σχετικές αποφάσεις σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης μπορεί να ληφθούν
και νωρίτερα.

Εξάρτηση από το πετρέλαιο

Πάντως, η Ελλάδα εξαρτάται ενεργειακά από το πετρέλαιο περισσότερο από κάθε
άλλο κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με αποτέλεσμα να δεχθεί μεγαλύτερες
επιπτώσεις στην οικονομία από τον πόλεμο. Το μερίδιο που έχει το πετρέλαιο στη
συνολική ετήσια κατανάλωση ενέργειας στην Ελλάδα είναι 67,95%, όταν ο μέσος
όρος στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα είναι μόλις 49,4%. Και αυτό, καθώς μεγάλο μέρος
των ενεργειακών αναγκών στην Ευρώπη καλύπτεται από φυσικό αέριο, το οποίο
καλύπτει το 24,2% του μέσου ευρωπαϊκού όρου, όταν στη χώρα μας αναλογεί μόλις
στο 2% της συνολικής ετήσιας κατανάλωσης σε ενέργεια.

Σήμερα, τα στρατηγικά μας αποθέματα ισοδυναμούν με περίπου 3,8 εκατομμύρια
μετρικούς τόνους πετρελαίου, ενώ η ετήσια συνολική κατανάλωση πετρελαίου στην
Ελλάδα φτάνει τους 12,8 εκατομμύρια τόνους.

Ομαλός ο εφοδιασμός

«Τα αποθέματα μπορούν να λειτουργήσουν κατευναστικά στην αγορά, και έπειτα από
πρωτοβουλία με τους κοινοτικούς μας εταίρους», λέει ο κ. Παντελής Κάπρος,
πρόεδρος της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας (ΡΑΕ). Χαρακτηρίζει, πάντως, ως
ακραίο το σενάριο η παγκόσμια αγορά να αντιμετωπίσει σοβαρά προβλήματα
εφοδιασμού σε μαύρο χρυσό. Ο πρόεδρος των ΕΛΠΕ, κ. Γιώργος Μωραΐτης, πιστεύει
ότι υπάρχουν οι προϋποθέσεις που θα μας επιτρέψουν να περάσουμε την όποια
κρίση σχετικά ήρεμα και, φυσικά, εφόσον η σύρραξη είναι περιορισμένης χρονικής διάρκειας.