Φόβους για «κανόνια» φέρνει η κατρακύλα της Σοφοκλέους

Μετά τη χρεοκοπία της Manos και τις πρόσφατες οικονομικές περιπέτειες της
Connection, της Ξιφίας και της Worldwide, εντάθηκαν οι φήμες στην αγορά για το
ενδεχόμενο να υπάρξουν προβληματικές επιχειρήσεις, αλλά και «κανόνια», λόγω
της παρατεταμένης χρηματιστηριακής κρίσης. Επενδυτές, χρηματιστές, τραπεζίτες
και αναλυτές δεν κρύβουν την ανησυχία τους για τον κίνδυνο που προκαλεί η
χρηματιστηριακή καχεξία, ιδιαίτερα εφόσον συνεχιστεί.

Η κρίση στη Σοφοκλέους ανέδειξε οικονομικά προβλήματα στον χώρο των
επιχειρήσεων. Κατ’ αρχήν, η πτώση των τιμών των μετοχών «ροκάνισε» τα κέρδη
πολλών εταιρειών. Δεύτερον, οι επιχειρήσεις οδηγήθηκαν σε αύξηση του
τραπεζικού δανεισμού. Τρίτον, η μείωση των κερδών και – σε αρκετές περιπτώσεις
– οι ζημίες που πραγματοποιήθηκαν «ροκάνισαν» τα ίδια κεφάλαια των
επιχειρήσεων, ενώ η πτώση των τιμών των μετοχών μείωσε την κεφαλαιοποίηση των
εισηγμένων. Σημειώνεται ότι, τόσο τα ίδια κεφάλαια των επιχειρήσεων όσο και η
αξία των μετοχών τους (κεφαλαιοποίηση) αποτελούν τις «εγγυήσεις» για τα δάνεια
που έχουν πάρει. Η πτώση των εγγυήσεων, σε συνδυασμό με τη μείωση των κερδών,
μπορεί να φέρει επιχειρήσεις με μεγάλο δανεισμό σε δύσκολη θέση.

Η δανειακή επιβάρυνση

Τα στοιχεία που προκύπτουν για τη δανειακή επιβάρυνση των εισηγμένων
εταιρειών, αλλά και για τη γενικότερη οικονομική τους κατάσταση, είναι
εντυπωσιακά. Από τις δημοσιευμένες λογιστικές καταστάσεις του εννεαμήνου
Ιανουαρίου – Σεπτεμβρίου 2002 προκύπτει μείωση κερδών κατά 13,2% και μείωση
των ιδίων κεφαλαίων τους κατά 1,4%. Παράλληλα, αυξήθηκε ο συνολικός δανεισμός
τους κατά 8,6%. Μάλιστα, ο βραχυπρόθεσμος δανεισμός τους αυξήθηκε κατά 10,1%.
Σε 10 εισηγμένες, οι συνολικές υποχρεώσεις ήταν μεγαλύτερες από τα ίδια
κεφάλαια περισσότερο από 10 φορές.

Με βάση τις τιμές μετοχών της 21ης Ιανουαρίου 2003, υπήρχαν εννέα εισηγμένες
των οποίων η κεφαλαιοποίηση ήταν τουλάχιστον 10 φορές μικρότερη από τις
υποχρεώσεις τους.

Τα μετοχοδάνεια

Κύκλοι της Τραπέζης της Ελλάδος δήλωναν ότι η απόφασή της για αύξηση των
προβλέψεων από τις τράπεζες είναι ενδεικτική της ανησυχίας της σχετικά με τον
συνολικό δανεισμό των επιχειρήσεων και για τις επισφάλειες των τραπεζών. Οι
φόβοι της Τραπέζης της Ελλάδος στηρίζονται σε εκτιμήσεις σχετικά με τη
μελλοντική εξέλιξη του δανεισμού των επιχειρήσεων και των επισφαλειών των
τραπεζών, σε συνδυασμό με εκτιμήσεις για την πορεία των μακροοικονομικών
μεγεθών. Με πιο απλά λόγια, η Τράπεζα της Ελλάδος θέλησε να «ενισχύσει» τη
φαρέτρα των τραπεζών προετοιμάζοντας το έδαφος για τα χειρότερα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά, το συνολικό ύψος των μετοχοδανείων στο πρώτο
εξάμηνο του 2002 ανήλθε σε 2,33 δισ. ευρώ. Οι καθυστερήσεις άνω των τριών
μηνών για το σύνολο των μετοχοδανείων ανέρχονται σε 59,4 εκατ. ευρώ ή σε
2,54%.

Χρηματιστηριακές – ΕΛΔΕ

Ταυτόχρονα, ένδεκα χρηματιστηριακές βρίσκονται κοντά στο «κόκκινο», ενώ σχεδόν
το 70% των 1.100 ΕΛΔΕ παραμένει σε αδράνεια ή έχει κλείσει οριστικά. Οι ζημίες
στις χρηματιστηριακές εταιρείες εκτιμώνται για το 2002 σε περισσότερα από 25
εκατ. ευρώ, ενώ για τις ΕΛΔΕ σε περισσότερα από 70 εκατ. ευρώ. Οι ζημίες και η
μείωση του τζίρου είχαν ως αποτέλεσμα να μειωθεί ο δείκτης κεφαλαιακής
επάρκειας των χρηματιστηριακών εταιρειών. Ο δείκτης αυτός δείχνει αν καλύπτουν
τα ίδια κεφάλαια της εταιρείας τους κινδύνους που έχει αναλάβει από τις
επενδύσεις της. Το κατώτατο όριο του δείκτη είναι το 8%. Σύμφωνα με
πληροφορίες ήδη 11 χρηματιστηριακές εταιρείες παρουσιάζουν δείκτη κεφαλαιακής
επάρκειας που κυμαίνεται μεταξύ 8% και 10%. Οι εταιρείες αυτές βρίσκονται υπό
στενή παρακολούθηση από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, ενώ σχεδόν οι μισές έχουν
ήδη ξεκινήσει τις διαδικασίες για βελτίωση του δείκτη (αύξηση μετοχικού
κεφαλαίου και εγγυητικές επιστολές από τράπεζες).

Τα «κανόνια»

Επιχειρηματίες, τραπεζίτες και στελέχη της αγοράς διαχωρίζουν τη θέση τους
μεταξύ της πιθανότητας όξυνσης των οικονομικών προβλημάτων μιας επιχείρησης
λόγω χρηματιστηριακής κρίσης και «κανονιού» λόγω κακής διαχείρισης. Όπως
υποστηρίζουν, «κανόνι» λόγω κακής διαχείρισης μπορεί να υπάρξει σε κάθε
περίπτωση. Σε ό,τι αφορά την πιθανότητα χρεοκοπίας λόγω παράτασης της
χρηματιστηριακής κρίσης, τα στελέχη της αγοράς τη συνδέουν κυρίως με το
φαινόμενο της υπερχρέωσης.

Στελέχη της Τραπέζης της Ελλάδος παραπέμπουν στην απόφαση για αύξηση των
προβλέψεων από τις τράπεζες, όταν ερωτώνται σχετικά με την ανησυχία τους για
την υπερχρέωση και γενικότερα για αύξηση των επισφαλειών, αλλά και για
χρεοκοπίες. Όμως, δεν παραλείπουν να επισημάνουν ότι μέχρι στιγμής τα δάνεια
εξυπηρετούνται κανονικά (υπάρχει μικρό ποσοστό καθυστέρησης, το οποίο κατά
μέσο όρο για τους τρεις μήνες κυμαίνεται γύρω στο 3%).

Από την πλευρά τους, στελέχη από τις εποπτικές και χρηματιστηριακές αρχές
προτρέπουν τους επενδυτές να μελετήσουν τις δημοσιευμένες λογιστικές
καταστάσεις και να βγάλουν συμπεράσματα σχετικά με την οικονομική υγεία κάθε
επιχείρησης. Υποβαθμίζουν την πιθανότητα χρεοκοπίας, λέγοντας ότι αυτή είναι
σχεδόν μηδαμινή σε περιβάλλον με χαμηλά επιτόκια και με τεράστια ενίσχυση των
κεφαλαίων των επιχειρήσεων κατά τα προηγούμενα χρόνια.

Ο πρόεδρος της Nexus Eurolink ΑΧΕΠΕΥ, καθηγητής κ. Μιχάλης Γκλεζάκος, μιλώντας
στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» ανέφερε ότι πράγματι υπάρχουν στο Χρηματιστήριο υπερχρεωμένες
εταιρείες. Ωστόσο, υποβαθμίζει την πιθανότητα χρεοκοπίας, καθώς τα χαμηλά
επιτόκια αλλά και ο φόβος των τραπεζών να μη «γράψουν» επισφάλειες, οδηγεί –
έστω και την τελευταία στιγμή – σε ρυθμίσεις χρεών, αναδιαρθρώσεις δανείων
κ.λπ.

Ο υπεύθυνος του τμήματος αναλύσεων της Magna Trust ΑΧΕΠΕΥ, κ. Μάνος
Χατζηδάκης, θεωρεί πιθανή την ύπαρξη χρεοκοπίας επιχειρήσεων λόγω της κρίσης
στο Χρηματιστήριο. Όπως επισημαίνει, ιδιαίτερο πρόβλημα μπορεί να
αντιμετωπίσουν οι επιχειρήσεις που έχουν υψηλές βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις,
διότι είναι ευαίσθητες στις μεταβολές των επιτοκίων.

Ωστόσο, η Εθνική Τράπεζα εκτιμά ότι οι ελληνικές εισηγμένες επιχειρήσεις έχουν
τη μικρότερη πιθανότητα χρεοκοπίας σε σχέση με τις ευρωπαϊκές. Αυτό προκύπτει
από την ανάλυση του Δείκτη Εκτίμησης Πιθανότητας Χρεοκοπίας που περιλαμβάνεται
στο Δελτίο Ανάλυσης της Ελληνικής Οικονομίας και των Αγορών Νοεμβρίου 2002,
που εκδίδει η Εθνική Τράπεζα. Η χρηματοοικονομική ευρωστία των ελληνικών
επιχειρήσεων, όπως αντανακλάται από αυτόν τον δείκτη, είναι καλύτερη σε σχέση
με αυτή των επιχειρήσεων της ευρωζώνης, κυρίως λόγω του χαμηλότερου επιπέδου
δανεισμού των ελληνικών επιχειρήσεων.