Ρaul Samuelson Αβεβαιότητα και ελπίδες στην αυγή του 2003

Ο Paul Samuelson είναι καθηγητής Οικονομίας στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης (ΜΙΤ) και κάτοχος του βραβείου Νόμπελ Οικονομικών

Το τι μέλλει γενέσθαι στην πολιτική αλλά και στην οικονομία, στην αυγή του
νέου έτους, είναι ιδιαίτερα αβέβαιο. Κανείς, πλέον, δεν είναι σε θέση να πει
με σιγουριά, αν θα υπάρξει τελικά ένοπλη σύγκρουση των ΗΠΑ με το Ιράκ και
κανένας δεν γνωρίζει πόση βοήθεια θα έχουν οι Αμερικανοί από τους μεγάλους
συμμάχους τους στην περίπτωση που η σύγκρουση αυτή πραγματοποιηθεί.

Παρόμοιες αβεβαιότητες, όμως, υπάρχουν και όσον αφορά την οικονομία, καθώς οι
προσδοκίες για βελτίωση των συνθηκών συνεχώς διαψεύδονται. Έτσι, η Γουώλ Στρητ
για κάποιες εβδομάδες κινείται ανοδικά και έπειτα ακολουθεί αναστροφή του
καλού κλίματος, η οποία, μάλιστα, για πολλούς είναι απρόβλεπτη.

Οι εξελίξεις συνεχώς τρέχουν. Ξαφνικά, ο πρόεδρος Μπους αποφασίζει να απολύσει
τον υπουργό Οικονομικών Πολ Ο’Νιλ, αλλά και τον κορυφαίο σύμβουλο επί
οικονομικών θεμάτων στον Λευκό Οίκο, Λόρενς Λίντσεϊ. Ο τελευταίος, μάλιστα,
είναι ο άνθρωπος που βοήθησε στη δημιουργία του προγράμματος περικοπής φόρων
προς όφελος των πλουσίων – και ήταν ένας από τους κυριότερους υποστηρικτές
του.

Τι σημαίνει, όμως, αυτό; Μήπως, ότι οι Ρεπουμπλικανοί αλλάζουν την οικονομική
τους πολιτική; Και όμως, συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Ο Ο’Νιλ είχε καταφέρει
να κερδίσει την αντιπάθεια πολλών και ο πρόεδρος Μπους ήθελε στη θέση του
κάποιον που να μπορεί να «πουλήσει» με μεγαλύτερη επιτυχία την οικονομική
πολιτική του Λευκού Οίκου.

Τι φοβάται ο Μπους

Ο πρόεδρος Μπους, από την πλευρά του, έχει καταφέρει να διατηρήσει σε υψηλά
επίπεδα τη δημοτικότητά του, επειδή είναι ηγέτης της χώρας σε μια χρονική
περίοδο που οι ΗΠΑ φοβούνται περισσότερο από οτιδήποτε άλλο την τρομοκρατία.

Όμως, ο πρόεδρος Μπους φοβάται ότι, σε περίπτωση που η ανάπτυξη της οικονομίας
παραμείνει στάσιμη για τα επόμενα δύο χρόνια που μεσολαβούν μέχρι τις
προεδρικές εκλογές στις ΗΠΑ, δεν αποκλείεται οι Ρεπουμπλικανοί να χάσουν
πολλές ψήφους, τις οποίες, βέβαια, θα κερδίσουν οι Δημοκρατικοί. Δηλαδή, ό,τι
ακριβώς συνέβη και στον πατέρα Μπους μετά τον πόλεμο του Κόλπου, το 1992.

Η μέση τάξη στις ΗΠΑ υπέφερε τα πάνδεινα από την κακή συμπεριφορά που είχαν
διευθύνοντες σύμβουλοι μεγάλων επιχειρήσεων ή και ολόκληρες πολυεθνικές. Η
Ένρον, η WorldCom και άλλες μεγάλες, γνωστές εταιρείες παραβίασαν στην πορεία
κάθε κανόνα ηθικής, ενώ η συμπεριφορά ορισμένων ανώτατων στελεχών τους
εμπίπτει ακόμη και στις διατάξεις του Ποινικού Κώδικα. Και όμως, ο πρόεδρος
Μπους έχει διαλέξει ανθρώπους για να κατέχουν θέσεις-κλειδί στην αμερικανική
οικονομία από τον χώρο τέτοιων μεγάλων επιχειρήσεων: τον Γουίλιαμ Ντόναλντσον
που έχει αναλάβει επικεφαλής της αμερικανικής Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, τον
Τζον Σνόου που είναι ο νέος υπουργός Οικονομικών και τον Στίβεν Φρίντμαν που
είναι ο νέος σύμβουλος του Λευκού Οίκου περί οικονομικών θεμάτων.

Πρόκειται για στελέχη της επιχειρηματικής ελίτ των ΗΠΑ, μιας ελίτ, όμως, της
οποίας η φήμη και αξιοπιστία δέχθηκαν ισχυρό πλήγμα από τις ατασθαλίες σε
επιχειρήσεις την περίοδο 1995-2002.

Όλοι αυτοί οι άνθρωποι επελέγησαν να προωθήσουν συγκεκριμένες πολιτικές.
Επομένως, η συμβουλή μου είναι να μη δίνεται τόσο μεγάλη σημασία σε αυτές τις
ανακατατάξεις.

Πραγματικά καλά νέα

Για να ανασάνει η Γουώλ Στρητ, πρέπει να υπάρξουν πραγματικά καλά νέα από το
μέτωπο της απασχόλησης και της παραγωγικότητας. Και ο πρόεδρος της Κεντρικής
Τράπεζας των ΗΠΑ, Άλαν Γκρίνσπαν, το ξέρει αυτό πολύ καλά. Εκείνο που δείχνει
η ιστορία, είναι πως το πιο πιθανό σενάριο για τη συνέχεια είναι να υπάρξει
μικρή οικονομική ανάκαμψη. Και χαίρομαι που ο πρόεδρος Μπους δείχνει να
ανησυχεί σήμερα για την οικονομία περισσότερο από όσο στο παρελθόν. Άλλωστε,
όταν η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται σε περίοδο κρίσης, είναι γνωστό ότι θα
υπάρξουν αύξηση της ανεργίας, χρεοκοπίες, ανησυχία και ανασφάλεια.

Το 2002 ήταν λίγο καλύτερο από το 2001, ενώ το ίδιο καλύτερο αναμένεται να
είναι το 2003 έναντι του 2002. Αυτό μας δείχνει η ιστορία, καθώς η τελευταία
φορά που παρατηρήθηκε συνεχής επιδείνωση της οικονομίας ήταν στη δεκαετία του
’30. Τότε, το 1931, ήταν πολύ χειρότερο από το 1929 και το 1930, το 1932 και
το 1933 ήταν πολύ χειρότερα από το 1931. Αν οι πολύ κακές αυτές ημέρες
επιστρέψουν, δεν θα χάσουν τη δουλειά τους οι πολιτικοί που έχουν δεύτερο ρόλο
στη χάραξη στρατηγικής, αλλά εκείνοι που βρίσκονται στην κορυφή και έχουν την
ευθύνη των αποφάσεων.

© Tribune Media Services International, 2002