Λεωφορείον «Ο Τρόμος»

Παράξενα ονόματα έχουν οι στάσεις στα δρομολόγια που κάνουν καθημερινά τα
λεωφορεία στο Ισραήλ και στην Παλαιστίνη: ταπείνωση, τρόμος, φόνος. Σε αυτές
τις «στάσεις» κατεβαίνουν υποχρεωτικά οι επιβάτες, είτε αυτοί είναι Ισραηλινοί
είτε Παλαιστίνιοι.

Οι οδηγοί. Αριστερά, Χαΐμ Οχαγιούν, Ισραηλινός: «Βρισκόμαστε και οι δύο πάνω στο ίδιο πλοίο που βυθίζεται». Δεξιά, Μουχαμάντ Τζαζί, Παλαιστίνιος: «Λυπάμαι όταν ξεγυμνώνουν Παλαιστινίους και τους βάζουν να γαβγίζουν»

Το δεκαεπτάχρονο κορίτσι δεν ντρέπεται να δείξει τον φόβο του. Κάθε μέρα, η
Ρεβιτάλ παίρνει το λεωφορείο με τον αριθμό 20 που την πηγαίνει από το σπίτι
στο σχολείο και από το σχολείο στο σπίτι, σε ένα προάστιο της Ιερουσαλήμ. Στον
δρόμο, μια πέτρινη επιγραφή βρίσκεται εκεί από τις 21 Νοεμβρίου, όταν ένας
καμικάζι της Χαμάς είχε σκοτώσει 11 Ισραηλινούς. «Άγγελέ μου, θα μας λείψεις»,
μπορεί να διαβάσει κανείς. «Ο Θεός θα πάρει εκδίκηση για το αίμα σου». Εκείνο
το πρωινό ούτε η Ρεβιτάλ ούτε κανείς από τους συγγενείς της πήραν εκείνο το
λεωφορείο. Είχαν προλάβει να πάρουν το προηγούμενο.

Η Ρεβιτάλ είναι μία από τα δύο εκατομμύρια Ισραηλινούς που ταξιδεύουν κάθε
μέρα με λεωφορείο. Όπως όλοι, έτσι και αυτή έχει τη δική της στρατηγική για να
αποφεύγει τους κινδύνους: εξετάζει εξονυχιστικά με το βλέμμα κάθε νέο επιβάτη,
ψάχνει για ύποπτα φερσίματα. Οι επιβάτες είναι πάνω-κάτω δύο ειδών: εκείνοι
που προτιμούν να κάθονται στα πίσω καθίσματα με την ελπίδα πως ένας βομβιστής
δεν θα φτάσει έως εκεί και οι άλλοι που κάθονται μπροστά. Μπροστά κάθεται και
ο Ελκόμπι Αριέλ, ο φρουρός, με το Ούζι στο χέρι. Μόνο φέτος, περισσότεροι από
40 Ισραηλινοί έχασαν τη ζωή τους από επιθέσεις Παλαιστίνιων βομβιστών σε
λεωφορεία.

Οι ευθύνες

Ο Χαΐμ Οχαγιούν, ο οδηγός, κάνει τη γραμμή 20 εδώ και τριάντα χρόνια. Θυμάται
με νοσταλγία τις ημέρες που δούλευε στην εταιρεία μαζί με Άραβες οδηγούς, που
πήγαινε στους γάμους και τα γλέντια τους, που περπατούσαν στην Παλιά Πόλη
μαζί. «Όλα αυτά πέρασαν πια οριστικά». Γιατί; «Όλα άρχισαν από τους
Παλαιστινίους, όταν είδαν πόσο πολύ προοδεύαμε εμείς και πόσο πίσω είχαν
μείνει αυτοί. Όλα άρχισαν από εκεί, παρόλο που τους δίναμε δουλειά και τους
συμβουλεύαμε». Ύστερα, σαν να σκέφτηκε πως τους είχε ρίξει αρκετές ευθύνες,
πρόσθεσε: «Τους λυπάμαι, όμως. Βρισκόμαστε και εμείς και αυτοί στο ίδιο πλοίο
που βουλιάζει».

Η οδύνη. Οι συγγενείς του 20χρονου Τζαμάλ Ιαμπάρα που σκοτώθηκε στη Ναμπλούς, μόλις ενημερώθηκαν για τον θάνατό του

Στο τελευταίο φυλάκιο πριν από τη Ναμπλούς, ο Μουχάμαντ, ο οδηγός, κόβει
ταχύτητα νευρικά, μόλις βλέπει ολόγυρά του τους Ισραηλινούς στρατιώτες και ένα
μπαρουτοκαπνισμένο αυτοκίνητο εποίκων με ένα πανό που γράφει «Διώξτε τους
Άραβες». Σίγουρα δεν βρίσκεται μεταξύ φίλων. Μόλις ανοίγει την μπροστινή
πόρτα, ο Ισραηλινός στρατιώτης που μπαίνει μέσα προστάζει τους επιβάτες να
κατέβουν μαζί με τις αποσκευές τους. Ένας Παλαιστίνιος φοιτητής πιάνει
βρίζοντας τα δεκανίκια του που στηρίζουν το σπασμένο του πόδι. «Είναι ο έκτος
έλεγχος από τότε που φύγαμε από τη Χεβρώνα», μουρμουρίζει πίσω του ένας γέρος.

Είναι Χριστούγεννα στη Δυτική Όχθη, αλλά δεν περισσεύει το χριστουγεννιάτικο
πνεύμα. Η οδός 60 διασχίζει κάθετα τη Δυτική Όχθη από τη Χεβρώνα μέχρι την
Τζενίν. Κατασκευάστηκε για να συνδέσει την Ιερουσαλήμ με τους βόρειους
εβραϊκούς οικισμούς. Οι έποικοι ταξιδεύουν ελεύθερα, αλλά τα παλαιστινιακά
αυτοκίνητα γίνονται «φύλλο και φτερό». Ο Μουχάμαντ, ο οδηγός του
παλαιστινιακού λεωφορείου, δεν κρύβει τη χαρά του που άνοιξε πάλι η γραμμή.
Ήταν δυο χρόνια άνεργος. Τώρα δεν χρειάζεται πια να δανείζεται για να ταΐσει
την οικογένειά του. Εκφράζει τη συμπάθειά του για τους Ισραηλινούς συναδέλφους
του που η ζωή τους κινδυνεύει καθημερινά από τους βομβιστές. «Δυο χρόνια οι
Ισραηλινοί είχαν κάνει τη Ναμπλούς μια μεγάλη φυλακή, όπου οι στρατιώτες τους
μπορούσαν να σκοτώνουν όποιον ήθελαν», λέει ο Μουχάμαντ. «Οι έποικοι μπορούν
να πυροβολούν αυτό το λεωφορείο χωρίς ποτέ κανένας Ισραηλινός αστυνομικός να
σηκώσει ούτε δαχτυλάκι. Λυπάμαι πολύ να βλέπω Ισραηλινούς να σκοτώνονται, μα
λυπάμαι και όταν η γυναίκα του ξαδέλφου μου δεν μπορεί να πάει στο νοσοκομείο
να γεννήσει ή όταν Ισραηλινοί στρατιώτες ξεγυμνώνουν Παλαιστίνιους στα φυλάκια
και τους βάζουν να γαβγίζουν. Αν μας δώσουν την ελευθερία μας, θα τους
αφήσουμε να ζήσουν εν ειρήνη».

Η προειδοποίηση

Οι Ισραηλινοί έχουν χαλαρώσει τους περιορισμούς στην κυκλοφορία των
Παλαιστινίων στη Δυτική Όχθη, αλλά άρματα μάχης, συρματοπλέγματα και μπλόκα
εξακολουθούν να κρατούν τα λεωφορεία έξω από τις μεγάλες πόλεις. Οι ισραηλινές
αρχές λένε ότι τα μέτρα ασφαλείας θα διατηρηθούν ώσπου να σταματήσει η βία. Η
προειδοποίηση του Ισραηλινού διοικητή της Ναμπλούς είναι σαφής: «Θα υποφέρουν
ώσπου να καταλάβουν».

Τους χρησιμοποιούν ως ασπίδες

Στην τακτική των «ανθρώπινων ασπίδων» επιστρέφουν οι Ισραηλινοί στον
πόλεμό τους κατά των Παλαιστινίων. Η ισραηλινή οργάνωση για τα ανθρώπινα
δικαιώματα «B’Tselem» καταγγέλλει επεισόδιο που συνέβη στις αρχές του μήνα στη
Χεβρώνα, όταν Ισραηλινοί στρατιώτες συνέλαβαν πέντε νεαρούς Παλαιστίνιους και
αφού τους ξυλοκόπησαν, τους χρησιμοποίησαν ως ανθρώπινες ασπίδες μπροστά από
άλλους Παλαιστινίους που πετούσαν πέτρες. Η ίδια οργάνωση κατήγγειλε χθες ότι
τέσσερις Ισραηλινοί στρατιώτες μπήκαν σε κουρείο στη Χεβρώνα και ξύρισαν τα
κεφάλια δύο νεαρών Παλαιστινίων, τους οποίους βρήκαν εκεί σε ώρα που
απαγορευόταν η κυκλοφορία. Ένας Παλαιστίνιος σκοτώθηκε χθες στην Τζενίν από
Ισραηλινούς στρατιώτες, οι οποίοι άνοιξαν πυρ εναντίον του όταν το αυτοκίνητο
που οδηγούσε συγκρούστηκε με το τζιπ τους. Ένας άλλος Παλαιστίνιος σκοτώθηκε
στη Ναμπλούς, όταν Ισραηλινοί στρατιώτες άνοιξαν πυρ για να διαλύσουν
διαδηλωτές που πετούσαν πέτρες εναντίον τους στο κέντρο της πόλης. Νωρίτερα,
Ισραηλινοί στρατιώτες είχαν σκοτώσει έναν ένοπλο Παλαιστίνιο, ο οποίος είχε
εισέλθει στο Ισραήλ από τη Λωρίδα της Γάζας.

© The Times, 2002