Ευρώ: Τα συν και πλην ένα χρόνο μετά

Το 2002 οι καταναλωτές γέμισαν τις τσέπες τους με ευρώ. Το ενιαίο ευρωπαϊκό
νόμισμα έκανε την πρεμιέρα του, προκαλώντας τον ενθουσιασμό στις αγορές.
Ύστερα από έναν χρόνο, ο απολογισμός περιλαμβάνει θετικές – και αρνητικές –
αναμνήσεις, οι οποίες έχουν σχέση κυρίως με την άνοδο στις τιμές των αγαθών.

Στις θετικές επιπτώσεις περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η ευκολότερη σύγκριση
των τιμών, η ευκολία και η διαφάνεια στις συναλλαγές, η μείωση των επιτοκίων
στα δάνεια, η ενίσχυση του εισοδήματος, η αύξηση των επενδύσεων και της
απασχόλησης. Αντίθετα, η άνοδος των τιμών των αγαθών, η μείωση των επιτοκίων
καταθέσεων και οι βαριές τσέπες από τα πολλά κέρματα ήταν μερικές από τις
αρνητικές συνέπειες και τις δυσκολίες μετάβασης στο νέο νόμισμα.

Πληθωρισμός

Η αρνητική εξέλιξη που συνδέθηκε με την κυκλοφορία του ευρώ ήταν οι
ανατιμήσεις των αγαθών, κυρίως λόγω των στρογγυλοποιήσεων. Πρόσφατα το ευρώ
κατηγορήθηκε για τη δημιουργία πληθωριστικών πιέσεων από τον πρόεδρο της
Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Στην Ελλάδα μετρήθηκε η επίπτωση του ευρώ στην
αύξηση των τιμών. Υπολογίζεται ότι η κυκλοφορία του ευρώ αύξησε κατά 0,5 της
μονάδας τον πληθωρισμό. Αυτό σημαίνει ότι ο πληθωρισμός τον Νοέμβριο θα ήταν
3,1%, αντί για 3,6% που διαμορφώθηκε. Αξίζει, όμως, να διευκρινιστεί ότι η
επίπτωση του ευρώ στον πληθωρισμό έγινε μία φορά και δεν πρόκειται να
επηρεάσει στο μέλλον τις τιμές.

Επιτόκια

Το ευρώ έκανε πραγματικότητα τη σύγκλιση των ευρωπαϊκών επιτοκίων. Αυτό είχε
ως αποτέλεσμα την κατακόρυφη πτώση των επιτοκίων χορηγήσεων, κάνοντας
φθηνότερα τα δάνεια (καταναλωτικά, στεγαστικά κ.λπ.). Όμως μειώθηκαν σημαντικά
και τα επιτόκια καταθέσεων, χάνοντας οι αποταμιευτές μία σίγουρη πηγή εσόδων:
τους τόκους. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι το επιτόκιο των 10ετών ομολόγων
μειώθηκε το 2002 σε 4,79%, έναντι 5,3% το 2001 και 6,10% το 2000. Το επιτόκιο
ταμιευτηρίου μειώθηκε φέτος σε 1,48%, έναντι 2,4% το 2001 και 5,71% το 2000.
Ταυτόχρονα, το επιτόκιο των στεγαστικών δανείων μειώθηκε στο 5,66% από 9,76%
πριν από δύο χρόνια και έναντι 6,45% το 2001. Επίσης, το επιτόκιο των
καταναλωτικών δανείων μειώθηκε στο 12,49%, έναντι 17% το 2000 και 13,35% το
2001.

Επενδύσεις – ΚΠΣ

Με βάση τις αιτήσεις πληρωμών που έχουν υποβληθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι
εισροές κοινοτικών πόρων ανέρχονται σε 3,2 δισ. ευρώ. Το Γ’ ΚΠΣ έχει, συνεπώς,
μια πολύ θετική πορεία και μια δυναμική που επιτρέπει να τεθούν άμεσοι και
βάσιμα υλοποιήσιμοι στόχοι που θα συμβάλλουν ουσιαστικά στην περιφερειακή
ανάπτυξη, την απασχόληση, την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας και την
ποιότητα ζωής.

Ανταγωνιστικότητα

Η ανταγωνιστικότητα μιας οικονομίας συνδέεται άμεσα με τις εξαγωγές, τον
πληθωρισμό και το εισόδημα. Τα στοιχεία δείχνουν ότι, μέχρι στιγμής, το ευρώ
δεν έχει βοηθήσει αρκετά την ελληνική οικονομία στις εξαγωγές. Από στοιχεία
της Τραπέζας της Ελλάδος προκύπτει ότι στο γ’ τρίμηνο του 2003 οι εξαγωγές
μειώθηκαν με μικρότερο ρυθμό από ό,τι οι εισαγωγές, με αποτέλεσμα να
διευρυνθεί το έλλειμμα του ισοζυγίου. Στο γ’ τρίμηνο του 2002 το έλλειμμα του
εμπορικού ισοζυγίου αυξήθηκε σε 5,5 δισ. ευρώ, έναντι 4,98 δισ. ευρώ. Όμως,
μακροπρόθεσμα η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας θα
συμβάλει στη μείωση του ελλείμματος, στο εμπορικό ισοζύγιο, στη μείωση του
πληθωρισμού και στην αύξηση του κατά κεφαλήν εισοδήματος.

Πολλά κέρματα

Είναι γεγονός ότι κατά την κυκλοφορία του ευρώ, πέραν από τις
στρογγυλοποιήσεις, παρατηρήθηκαν διάφορες τεχνικές δυσκολίες κατά τις
συναλλαγές, οι οποίες συνδέονται κυρίως με τον κακό σχεδιασμό των κερμάτων και
των χαρτονομισμάτων.

Χρηματιστήριο

Η διευκόλυνση των συναλλαγών και η εκμηδένιση του κόστους μεταφοράς κεφαλαίων
ανέδειξε την ελληνική αγορά και τις ελληνικές επιχειρήσεις στην ευρωπαϊκή
αγορά. Με τον τρόπο αυτό όμως, η ελληνική αγορά, οι ελληνικές επιχειρήσεις και
γενικότερα η ελληνική οικονομία έγιναν πιο ευάλωτες στις διεθνείς εξελίξεις
(διεθνοποίηση). Ταυτόχρονα, οι ελληνικές επιχειρήσεις και η ελληνική οικονομία
εκτέθηκαν στον διεθνή ανταγωνισμό.

Έτσι, η Σοφοκλέους δέχθηκε τις συνέπειες της διεθνούς ύφεσης, ενώ οι ελληνικές
εισηγμένες προσπαθούσαν να ανταγωνιστούν τις μεγάλες εταιρείες των αντίστοιχων
κλάδων στην Ευρώπη.

ΕΙΣΟΔΗΜΑ

Σε ανοδική τροχιά, αλλά με μεγάλες διαφορές

Ο Έλληνας καταναλωτής μπορεί να μάθει ότι το εισόδημά του είναι
μικρότερο από εκείνο του Ευρωπαίου. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι οι μηνιαίες
αποδοχές ενός δημοσίου υπαλλήλου στην Ελλάδα ανέρχονται σε 990 ευρώ, ενώ στη
Γερμανία σε 2.540 ευρώ. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, πριν από 10 χρόνια η
Ελλάδα βρισκόταν στο 60% του μέσου όρου του βιοτικού επιπέδου της Ευρωπαϊκής
Ένωσης. Σήμερα η χώρα βαδίζει στο 71%, με συνεχή ανοδική τάση. Εκτιμάται ότι
το 2006 το ποσοστό αυτό θα ξεπερνά το 80%, ενώ στο τέλος της δεκαετίας
αναμένεται να ξεπεράσει το 90%. Το εν λόγω ποσοστό δείχνει τη σύγκλιση του
κατά κεφαλήν εισοδήματος με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (σε όρους ισοδύναμης
αγοραστικής δύναμης).

Ανατιμήσεις πάνω από 10%

Οι ανατιμήσεις, που ξεπερνούν το 10% από την αρχή του χρόνου σε βασικά
είδη διατροφής, δεν οφείλονται μόνο στο ευρώ. Για παράδειγμα, οι καιρικές
συνθήκες αύξησαν τις τιμές των οπωρολαχανικών κατά τη διάρκεια του έτους μέχρι
και 50% (ανάλογα με την περίπτωση και την εποχή). Παρ’ όλα αυτά, οι τιμές
αρκετών ειδών στην Ελλάδα είναι οι χαμηλότερες στην Ευρώπη.

Για παράδειγμα, η αύξηση στην τιμή της Coca Cola (μπουκάλι 300 ml) από την
αρχή του έτους υπολογίζεται σε 5%. Τη φθηνότερη Coca Cola την αγοράζει ο
καταναλωτής στο Λουξεμβούργο (0,42 ευρώ, έναντι 0,50 στην Ελλάδα και πάνω από
1 ευρώ σε άλλες ευρωπαϊκές αγορές). Στην Ελλάδα, ωστόσο, πωλείται η φθηνότερη
βενζίνη. Επίσης, ο Έλληνας αγοράζει τη φθηνότερη ασπιρίνη (1 ευρώ το κουτί με
20 ταμπλέτες, όταν σε άλλες ευρωπαϊκές αγορές η τιμή είναι πάνω από 2 ευρώ).
Πληρώνει, όμως, το υψηλότερο ενοίκιο για πάρκινγκ (3,5 ευρώ την ώρα, όταν σε
άλλες ευρωπαϊκές χώρες φτάνει μέχρι και 1 ευρώ την ώρα).

Ωστόσο, η έννοια του ακριβού και του φθηνού είναι σχετική, αφού σημασία δεν
έχουν μόνο οι τιμές των προϊόντων αλλά και το εισόδημα των καταναλωτών. Για
παράδειγμα, οι μηνιαίες αποδοχές ενός δημοσίου υπαλλήλου στην Ελλάδα
ανέρχονται σε 990 ευρώ, ενώ στη Γερμανία σε 2.540 ευρώ, στο Λουξεμβούργο σε
2.500 ευρώ, στη Σουηδία σε 2.200 ευρώ και στην Ισπανία σε 1.350 ευρώ.