Διαστάσεις Όχι στη γειτονιά μου

Ένας ξενώνας για αστέγους, στο Παρίσι

Ο όρος Nimby (not in my backyard, όχι στον κήπο μου) γεννήθηκε στις Ηνωμένες
Πολιτείες στα τέλη της δεκαετίας του ’60 ως αντίδραση στις προσπάθειες της
Ουάσιγκτον να επιβάλει εθνοτικές ή κοινωνικές «ποσοστώσεις» σε κάθε πολιτεία.
Η αντίδραση αυτή στη συνέχεια επεκτάθηκε σε πεδία όπως η προστασία των
μεταναστών ή τα μέτρα για το περιβάλλον. Νέα ακρωνύμια εμφανίστηκαν: Lulu
(local unwanted land uses, τοπικά ανεπιθύμητη χρήση γης), Banana (build
absolutely nothing anywhere near anyone, να μην κτιστεί τίποτα, πουθενά, δίπλα
σε οποιονδήποτε) ή Noos (not in our street, όχι στον δικό μας δρόμο). Η λογική
ήταν πάντα η ίδια: η αλληλεγγύη μου απέναντι στους τοξικομανείς, στους
αστέγους ή στους Τσιγγάνους είναι απεριόριστη, αλλά δεν τους θέλω στη γειτονιά
μου. Υποστηρίζω την τόνωση της απασχόλησης, αλλά δεν θέλω δίπλα στο σπίτι μου
ένα εργοστάσιο που μολύνει. Κατανοώ πλήρως την ανάγκη να κατασκευαστούν
σύγχρονες μονάδες επεξεργασίας αποβλήτων, αρκεί να μην είναι κοντά στο εξοχικό
μου.

Το σύνδρομο Nimby, η αντίφαση δηλαδή ανάμεσα στη θεωρητική γενναιοδωρία και
στον ατομικό εγωισμό, εισβάλλει τώρα και στη Γαλλία. Πριν από τέσσερα χρόνια,
μια οργάνωση αλληλεγγύης στους αστέγους αγόρασε ένα χώρο 400 τετραγωνικών
μέτρων στο 13ο διαμέρισμα του Παρισιού για να τον μετατρέψει σε κέντρο
υποδοχής, ένα μέρος όπου οι άστεγοι θα μπορούσαν να κάνουν ένα ντους, να
πλύνουν τα ρούχα τους ή να ακούσουν μια συμβουλή. Αλλά οι κάτοικοι
ξεσηκώθηκαν, και το σχέδιο ματαιώθηκε. «Στις συνελεύσεις που γίνονταν, κανείς
δεν έλεγε “δεν θέλω τους άστεγους στη γειτονιά μου”, όλοι χρησιμοποιούσαν
πολιτικά ευπρεπή γλώσσα, έθεταν ζητήματα ασφαλείας ή μιλούσαν για τους φόβους
των παιδιών τους», θυμάται ο διευθυντής της οργάνωσης, Πατρίκ Ερβέ. «Όταν τα
πνεύματα οξύνονταν, με κατηγορούσαν ότι από την ανθρωπιστική μου δράση έχω
πλουτίσει. Και στο τέλος μ’έπιαναν παράμερα και μου έλεγαν τι αξιέπαινο έργο
επιτελεί η οργάνωση».

Η ευαισθησία του πλούσιου κόσμου απέναντι στους στερημένους ξεχειλίζει. Η
τελευταία πανευρωπαϊκή δημοσκόπηση δείχνει ότι το 35% των Ευρωπαίων ανησυχούν
ιδιαίτερα για τον κοινωνικό αποκλεισμό. Το ποσό που έδωσαν οι Γάλλοι για
φιλανθρωπικούς σκοπούς έφτασε το 2000 το ένα δισεκατομμύριο ευρώ,
παρουσιάζοντας σταθερή ανοδική τάση από το 1995. Όλοι θεωρούμε σκανδαλώδες να
πεθαίνει τον 21ο αιώνα κάποιος στον δρόμο από το κρύο. Μόλις εγκατασταθεί όμως
ένας ξενώνας κοντά στο σπίτι μας, ξυπνούν όλοι οι φόβοι μας και μας
μεταμορφώνουν σε ρατσιστές. «Στην καθημερινή ζωή παρατηρείται μια τοπική
αναδίπλωση απέναντι στην παγκοσμιοποίηση, οι άνθρωποι οχυρώνονται στην οικιακή
και προσωπική τους σφαίρα», παρατηρεί ο κοινωνιολόγος Ζεράρ Μερμέ στη
Λιμπερασιόν. Και οι πολιτικοί δεν επιμένουν ανθρωπιστικά: ανάμεσα στον
ψηφοφόρο και τον μετανάστη, η επιλογή είναι προφανής.