Το 2002 από το Α έως το Ω

Το 2002 άρχισε αισιόδοξα: τα 12 από τα 15 μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης
υιοθέτησαν ένα ενιαίο νόμισμα, το ευρώ. Και τελειώνει επίσης αισιόδοξα, με ένα
«Καλημέρα» σε δέκα γλώσσες, ανάμεσα στις οποίες και τα ελληνικά (αφού στην
ευρωπαϊκή οικογένεια εντάχθηκε και η Κύπρος). Στο μεταξύ, βέβαια, συνέβησαν
συνταρακτικά γεγονότα (όπως κάθε χρόνο). Μεγάλος πόλεμος όμως δεν έγινε. Ούτε
γεννήθηκε ο πρώτος ανθρώπινος κλώνος, όπως προέβλεπαν ορισμένοι. Η γενετική
αυτή επανάσταση έμεινε για του χρόνου.

Ακροδεξιά. Η 21η Απριλίου έγινε από φέτος καταραμένη ημέρα ΚΑΙ για τη
Γαλλία. Ο Λεπέν εκτόπισε τον Ζοσπέν από τη δεύτερη θέση (και τον δεύτερο γύρο)
και ολόκληρη η Ευρώπη άρχισε να μιλά για την άνοδο της Ακροδεξιάς. Στο κλίμα
αυτό συνέβαλε και η εκτίναξη του Ολλανδού λαϊκιστή Πιμ Φορτάουν σε δυσθεώρητα
ύψη δημοτικότητας. Τελικά, ο Λεπέν θα απομονωθεί, ο Φορτάουν θα δολοφονηθεί, ο
Χάιντερ θα υποστεί ταπεινωτική εκλογική ήττα (24/11) και η Δημοκρατία θα
επανέλθει στους κανονικούς της ρυθμούς. Κάτι πήγε να κάνει ο Καρατζαφέρης,
αλλά ήταν καρικατούρα.

Βασιλομήτωρ. Το δημοφιλέστερο μέλος της βασιλικής οικογένειας, η
βασιλομήτωρ Ελισάβετ, άφησε την τελευταία της πνοή – πλήρης ημερών – στις 30
Μαρτίου, σε ηλικία 101 ετών. Στη συνέχεια, η χρονιά πήγε από το κακό στο
χειρότερο για τον οίκο των Ουίνδσορ. Αποκαλύψεις για ομοφυλόφιλους βιαστές και
απατεώνες στο προσωπικό του Μπάκιγχαμ, για σεξουαλικά όργια με εκδιδόμενους
ομοφυλόφιλους στα ανάκτορα και για συγκάλυψη εγκλημάτων από τη βασιλική
οικογένεια, οδήγησαν τον οίκο των Ουίνδσορ στα χειρότερα ποσοστά δημοτικότητας
των τελευταίων 15 ετών.

Γερμανία. Χάρη στη μαχητικότητα που επέδειξε τους τελευταίους μήνες, ο
Γκέρχαρντ Σρέντερ κέρδισε τις εκλογές της 22ας Σεπτεμβρίου και ανανέωσε την
κυβερνητική του συνεργασία με τους Πράσινους. Στη συνέχεια, όμως, δέχθηκε πυρά
απ’ όλες τις πλευρές για την κατάσταση της οικονομίας, κυκλοφόρησαν μάλιστα
φήμες ακόμη και για αντικατάστασή του.

Διεύρυνση. Με δέκα νέες χώρες στους κόλπους της, η Ευρώπη επανασυγκόλλησε
τα κομμάτια της που είχαν χωριστεί από τα ψυχροπολεμικά τείχη: Πολωνία,
Τσεχία, Σλοβακία, Ουγγαρία, Λετονία, Εσθονία, Λιθουανία, Σλοβενία, Μάλτα και
Κύπρος (η Τουρκία θα περιμένει, άγνωστο πόσο). Όλα αυτά με φόντο τον
«συνεκτικό ιστό» του ευρώ, που μέσα σε έναν χρόνο μπορεί και αντικρύζει σαν
ίσος προς ίσο το δολάριο.

Ερντογάν. Όταν το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης σάρωσε στις εκλογές της
3ης Νοεμβρίου (34,1% και απόλυτη πλειοψηφία 362 εδρών), πολλοί φοβήθηκαν
αυτούς τους εξευρωπαϊσμένους ισλαμιστές. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν όμως τα έχει
πάει μέχρι στιγμής καλά, και στις 2 Φεβρουαρίου αναμένεται να εκπληρώσει
επιτέλους το όνειρό του και να γίνει πρωθυπουργός.

Ζιανγκ Ζεμίν. Στην εξουσία από τα παρασκήνια, αφού το τιμόνι τής πιο
πολυάνθρωπης χώρας του κόσμου ανέλαβε στις 15 Νοεμβρίου ο Χου Τζιντάο. Ο Χου
ανέλαβε αρχηγός του κόμματος, επικεφαλής της «τέταρτης γενιάς» ηγετών της
Κίνας – ύστερα από εκείνες του Μάο Τσετούνγκ, του Ντενγκ Σιαοπίνγκ και του
Ζιάνγκ. Στοίχημά του, να συνεχίσει τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις, χωρίς να
χαλαρώσει την ασφυκτική λαβή του κόμματος στην εξουσία.

Ηνωμένα Έθνη. Στις 8 Νοεμβρίου εγκρίθηκε ομόφωνα από το Συμβούλιο
Ασφαλείας, ύστερα από μακρές διαπραγματεύσεις, το ιστορικό ψήφισμα για το
Ιράκ. Κρίθηκε «ιστορικό», γιατί εξαιτίας αυτού οι ΗΠΑ δεσμεύθηκαν ότι δεν θα
προβούν σε πόλεμο εναντίον του Ιράκ, εάν δεν αποφανθεί πρώτα το Συμβούλιο
Ασφαλείας, βάσει εκθέσεως επιθεωρητών του ΟΗΕ.

Θέατρο. 117 ονόματα. Στη ρωσική τηλεόραση η μουσική είναι πένθιμη, αργή.
Θυμίζει μια άλλη προβολή, δύο χρόνια πριν: Κουρσκ, με 118 νεκρούς. 26
Οκτωβρίου, η ομηρεία περίπου 700 ανθρώπων από 53 Τσετσένους αντάρτες λήγει με
τη χρήση, από τις ρωσικές δυνάμεις, αερίου, που η σύστασή του θα αποκαλυφθεί 4
ημέρες μετά. «Σοβιετικές μέθοδοι», έγραψαν αναλυτές. Αλλά η δημοτικότητα του
Πούτιν έφθασε το 85%.

Ιέρακες. Όταν, στις 29 Ιανουαρίου, o Τζορτζ Μπους πρωτοχρησιμοποίησε
τον όρο «άξονας του κακού», για να περιγράψει το Ιράν, το Ιράκ και τη Βόρεια
Κορέα, ήταν μία νίκη για τους Ντόναλντ Ράμσφελντ, Ντικ Τσέινι, και άλλους
ιέρακες της σημερινής διοίκησης των ΗΠΑ. Έναν χρόνο αργότερα, και οι τρεις
αυτές χώρες φέρονται να αναπτύσσουν όπλα μαζικής καταστροφής. Και οι ιέρακες
επιμένουν για την ανάγκη πολέμου στο Ιράκ.

Καμικάζι. Η μία πλευρά του νομίσματος. Και του αδιεξόδου. Παλαιστίνιοι,
από φέτος και Παλαιστίνιες, να τινάζουν στον αέρα Ισραηλινούς, σε λεωφορεία,
σε εστιατόρια, στον δρόμο. 27 Μαρτίου, Νετάνια, 29 νεκροί. 5 Ιουνίου, Μεγιδό,
17 νεκροί. 20 Νοεμβρίου, Ιερουσαλήμ, 11 νεκροί. Ισραηλινοί να απαντούν,
προκαταβολικά και αναδρομικά, με ανακαταλήψεις, πυραύλους, δολοφονίες. 23
Ιουλίου, Γάζα, 14 νεκροί, μεταξύ των οποίων και εννέα παιδιά. Ο Αραφάτ
απομονωμένος στη Ραμάλα, πέντε μήνες στη σειρά, έξω για λίγο και ξανά μέσα.
Είναι εχθρός της ειρήνης πλέον. Το ανακοίνωσε ο Σαρόν, το προσυπέγραψε ο
Μπους. Η Βηθλεέμ, πολιορκημένη πόλη για δεύτερα Χριστούγεννα. Ο στρατός
φροντίζει να κρατά το πνεύμα της εποχής, και τους μαχητές, έξω από τον Ναό της
Γεννήσεως.

Λούλα. Το όνομά του είναι Λουίς Ινιάσιο ντα Σίλβα, αλλά όλοι τον ξέρουν ως
Λούλα. Ο «άγιος Λούλα», όπως τον αποκάλεσε ο Τύπος, θριάμβευσε στις 27 του
περασμένου Οκτωβρίου με 61,27% στις εκλογές της Βραζιλίας και την Πρωτοχρονιά
θα γίνει ο πρώτος αριστερός πρόεδρος της Βραζιλίας. Βάλτε δίπλα του τον νέο
πρόεδρο του Ισημερινού Λουσίο Γκουτιέρες, τον αμετανόητο Ούγκο Τσάβες της
Βραζιλίας και – φυσικά – τον αγέραστο Φιντέλ Κάστρο, και θα καταλάβετε γιατί η
καινούργια Λατινική Αμερική δεν αρέσει καθόλου, μα καθόλου, στην υπερδύναμη.

Μπουρντιέ. Ο Γάλλος κοινωνιολόγος Πιερ Μπουρντιέ, από τους
κορυφαίους παγκοσμίως θεωρητικούς του πολιτισμού και της εκπαίδευσης, άφησε
την τελευταία του πνοή στις 23 Ιανουαρίου, σε ηλικία 71 χρόνων. Η φιλοσοφία
έγινε κι αυτή φτωχότερη στις 26 Νοεμβρίου, όταν έφυγε από τη ζωή, σε ηλικία 81
ετών, ο καθηγητής του Χάρβαρντ Τζον Ρολς, από τους σημαντικότερους πολιτικούς
φιλοσόφους του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα και συγγραφέας της «Θεωρίας της
Δικαιοσύνης».

Νόμπελ. Το Νόμπελ Λογοτεχνίας κέρδισε ένας επιζήσας του Άουσβιτς, ο
Εβραίος Ούγγρος μυθιστοριογράφος Ίμρε Κερτές, ο οποίος περιέγραψε στα κείμενά
του τα ναζιστικά στρατόπεδα θανάτου. Με το Νόμπελ Ειρήνης τιμήθηκε ο πρώην
πρόεδρος των ΗΠΑ Τζίμι Κάρτερ.

Ξηρασία. Ο καιρός τρελάθηκε. Πριν από λίγο διάστημα, οι δυτικές
Πολιτείες της Αμερικής, και στη συνέχεια η Αυστραλία, παραδόθηκαν στη δίνη του
πυρός. Τον Αύγουστο, η Πράγα είχε εκκενωθεί εξαιτίας του αντίθετου φαινομένου:
200.000 οι εσωτερικοί «μετανάστες» στην Τσεχία από τις πλημμύρες. Από την
Ισπανία έως την Ουκρανία, ένα απέραντο ποτάμι ολόκληρη η ήπειρος.

Οσάμα Μπιν Λάντεν. «Ζει ο Οσάμα;» αναρωτιέται η διεθνής κοινότητα.
«Ζει, ζει», απαντά ο ίδιος. Μέσα από βιντεοκασέτες, επιστολές σε εφημερίδες,
ανακοινώσεις στο Ίντερνετ, ο Οσάμα δεν χάνει ευκαιρία να προβάλλεται και να
αναλαμβάνει την ευθύνη για διάφορες τρομοκρατικές ενέργειες. Σε βιντεοκασέτα η
οποία πρέπει να γυρίσθηκε μετά την 28η Οκτωβρίου, ο Οσάμα προειδοποίησε τις
ΗΠΑ και τους συμμάχους τους: «Όπως βομβαρδίζετε, θα βομβαρδιστείτε».

Περλ. Η αγωνία διήρκεσε έναν μήνα. Πήρε τέλος στις 21 Φεβρουαρίου, με
μία βιντεοταινία που παραδόθηκε στην αμερικανική πρεσβεία στο Καράτσι. Και
παραχώρησε τη θέση της στη φρίκη. Το μαχαίρι των απαγωγέων έκοβε τον λαιμό του
«ζωντανά», στην οθόνη. Ο Ντάνιελ Περλ, 38 ετών, υπεύθυνος του γραφείου της
Νότιας Ασίας της εφημερίδας «Γουόλ Στριτ Τζέρναλ», δεν έμελλε να δει το πρώτο
του παιδί να γεννιέται. Είχε «σκαλίσει» υπερβολικά τις διεθνείς διασυνδέσεις
των Πακιστανών εξτρεμιστών.

Ρύπανση. Από τον Νοέμβριο, στα ανοιχτά των ισπανικών ακτών, τα πουλιά δεν
πεθαίνουν τραγουδώντας… 15.000 απ’ αυτά καταδικάστηκαν στον θάνατο του
μαύρου χρυσού. Μέχρι το 2006, φοβούνται οι Ισπανοί ειδικοί, μπορεί να ξερνά
αργό πετρέλαιο το δεξαμενόπλοιο «Πρεστίζ», που βυθίστηκε στις 19 Νοεμβρίου στα
ανοιχτά της Γαλικίας, αν δεν ευοδωθούν οι προσπάθειες άντλησης των 60.000
τόνων που παραμένουν στις δεξαμενές του.

Σαν Τζουλιάνο. «Η μοίρα σάς έκλεψε από εμάς υπερβολικά πρόωρα. Τώρα
λοιπόν, το μόνο που ζητάμε, είναι να σας φροντίζει ο Θεός». Τελευταία ημέρα
του Οκτωβρίου, 5,4 Ρίχτερ στην καρδιά του Σαν Τζουλιάνο, στην Ιταλία. 26
άγγελοι, 3-10 ετών, έχασαν τη ζωή τους, όταν κατέρρευσε το σχολείο τους. «Η
τσιμεντένια στέγη ήταν υπερβολικά βαριά για τους τοίχους, πολύ λίγο το
σίδερο…», κουβέντιαζαν οι διασώστες.

Τρομοκρατία. Παρ’ ότι αποδυναμώθηκε αισθητά το 2002, η Άλ Κάιντα
συνέχισε τη φονική της πορεία. Ανέλαβε την ευθύνη, μεταξύ άλλων, για την
πολύνεκρη επίθεση στο Μπαλί της Ινδονησίας, στις 12 Οκτωβρίου, που είχε ως
αποτέλεσμα τον θάνατο 190 ανθρώπων, καθώς επίσης για την επίθεση εναντίον δύο
πλοίων στην Υεμένη, και για διπλή τρομοκρατική επίθεση στη Κένυα, κατά την
οποία έχασαν τη ζωή τους 15 άνθρωποι.

Υπερδύναμη. Στις εκλογές της 7ης Νοεμβρίου για την ανανέωση του Κογκρέσου,
ο Μπους απέσπασε τη νομιμότητα που του είχαν αμφισβητήσει στις αμφιλεγόμενες
προεδρικές εκλογές: κέρδισε και τη Βουλή και τη Γερουσία. Οι Αμερικανοί
υπερψήφισαν τον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας. Και βύθισαν σε κρίση τους
Δημοκρατικούς. Τον προηγούμενο μήνα, ένας εγχώριος τρομοκράτης σκόρπιζε στη
χώρα τον πανικό. Μέχρι να συλληφθεί, τον Οκτώβριο, ο «ελεύθερος σκοπευτής»
είχε προλάβει να σκοτώσει δέκα ανύποπτους πολίτες.

Φούσκα. Προσαγωγή και ανάκριση υπόπτων, τον Ιούνιο, για την απάτη της
Ένρον. Η επιχείρηση παρουσίαζε ανύπαρκτα κέρδη, που «φούσκωναν» την τιμή της
μετοχής της στο χρηματιστήριο. Το ίδιο έκαναν τουλάχιστον άλλες δέκα μεγάλες
επιχειρήσεις, που οι μετοχές τους αποδείχθηκαν «φούσκες». Συνέβαλαν στη
σημερινή κρίση στη Γουόλ Στριτ, όπου ο δείκτης Ντάου Τζόουνς έχει χάσει 1.500
μονάδες από τον Ιανουάριο.

Χάγη. Τρίτη, 12/2/2002. Αρχίζει η δίκη του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς.
Εγκλήματα πολέμου, εγκλήματα εναντίον της ανθρωπότητας, γενοκτονία. Στο
Κόσοβο, στην Κροατία, στη Βοσνία. Πίσω τους, 150.000 νεκροί ζητούν δικαίωση.

Ψωμί. Αγαθό εν ανεπαρκεία για τουλάχιστον 38 εκατομμύρια ανθρώπους που
λιμοκτονούν στην Αφρική, σύμφωνα με έκθεση του ΟΗΕ, τον Δεκέμβριο. Στις χώρες
υψηλού κινδύνου η Αιθιοπία, η Ερυθραία, το Σουδάν, άλλες επτά στα νότια της
μαύρης ηπείρου και τρεις στην περιοχή των Μεγάλων Λιμνών. Τα αίτια: οι
πόλεμοι, η υπανάπτυξη, η διαφθορά και το AIDS.

Ωραίες. 200 νεκροί, 1.200 τραυματίες, 12.000 άστεγοι. Μέσα σε τέσσερις
ημέρες, 20 έως 23 Νοεμβρίου. Επειδή ο προφήτης Μωάμεθ θα είχε, λέει, επιλέξει
μία από τις «ωραίες» του κόσμου ως σύζυγο. Άρον, άρον μετακόμισαν τα
καλλιστεία στο Λονδίνο. Η 32χρονη Αμίνα Λαουάλ, όμως, έμεινε πίσω στη Νιγηρία,
να αγωνιά αν τελικά θα την λιθοβολήσουν για μοιχεία.