Εξωγήινοι, ερχόμαστε…

Μέχρι πρόσφατα, αντιμετωπίζαμε το κεφάλαιο «ζωή» με έναν μάλλον συντηρητικό
τρόπο… Όμως τα τελευταία τρία – τέσσερα χρόνια οι βιολόγοι ανακάλυψαν ότι
ζωή στη Γη μπορεί να υπάρξει στα πιο απροσδόκητα σημεία και να έχει την πιο
περίεργη μορφή.

Τα μεγαλύτερα αστεροσκοπεία του κόσμου έχουν στραμμένα τα «αυτιά» τους στο Διάστημα για να συλλάβουν τα πρώτα μηνύματα εξωγήινης ζωής

Μικρόβια βρέθηκαν σε βάθος δύο χιλιομέτρων, μέσα σε βράχους στις παγωμένες
ερήμους της Ανταρκτικής. Όταν αρχίζει η ζωή, οπουδήποτε, φαίνεται αποφασισμένη
για τη συνέχεια… Αν λοιπόν άρχισε η ζωή στον πλανήτη μας, γιατί να μη συνέβη
το ίδιο και σε κάποιον από τους γειτονικούς μας κόσμους στο ηλιακό σύστημα;

Πού είναι οι Αρειανοί; Έχοντας κατά νου ότι ο Άρης αποτελεί μια
μικρότερη, πιο ψυχρή «εκδοχή» της Γης, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι αποτελεί
ένα καλό σημείο για ν’ αρχίσουν από εκεί την έρευνά τους. Πιθανό να είχε
κάποτε πυκνότερη ατμόσφαιρα, που ευνοούσε την εμβρυϊκή ζωή. Και είναι σχεδόν
βέβαιο ότι στο παρελθόν είχε στην επιφάνειά του νερό – ίσως ωκεανούς. Το νερό
είναι το απαραίτητο στοιχείο για ό,τι ζωντανό: χωρίς νερό η ζωή, όπως τη
γνωρίζουμε, δεν μπορεί να ευδοκιμήσει.

Η NASA και Ευρωπαίοι επιστήμονες που ερευνούν το Διάστημα σχεδίασαν ένα
θαρραλέο εγχείρημα μη επανδρωμένων εξερευνητικών αποστολών στον Άρη, προς
αναζήτηση ζωής – αν υπάρχει – ή ακόμη και στοιχείων που θα μπορούσε να
οδηγήσουν στο συμπέρασμα ότι υπήρξε, σε οποιαδήποτε μορφή.

«Εξωγήινοι ωκεανοί». Από την άλλη, οι επιστήμονες στοιχηματίζουν σε ένα
διαφορετικό, πιο σίγουρο στοίχημα για την ανεύρεση ζωής στο ηλιακό σύστημα.
Το… έξυπνο χρήμα βρίσκεται στην Ευρώπη, ένα φεγγάρι που κάνει κύκλους γύρω
από τον τεράστιο πλανήτη Δία. Έχει εκτυφλωτικό λευκό χρώμα και καλύπτεται από
μυστηριώδεις ρωγμές. Η επιφάνειά του, όπως αποκαλύπτουν οι εικόνες τού μη
επανδρωμένου εξερευνητικού οχήματος «Galileo», μοιάζει παγωμένη, όπως η
Αλάσκα. Οι επιστήμονες του «Galileo» προβλέπουν ότι κάτω από τον πάγο, υπάρχει
ένας βαθύς ωκεανός με νερό.

29 νέοι πλανήτες. Πάντως, το Άγιο Δισκοπότηρο αυτής της χιλιετίας δεν
είναι η ανεύρεση των «μικροβίων» αλλά ο εντοπισμός εξωγήινης ζωής. Και κάθε
μέρα η αισιοδοξία ενισχύεται. Αν και δεν αναμένουμε να βρούμε εξωγήινη ζωή σε
κάποιον από τους κόσμους που βρίσκονται σε τροχιά γύρω από τον Ήλιο, υπάρχει
ένας μεγάλος κατάλογος, που ανανεώνεται συνέχεια, με σημεία όπου θα μπορούσε
να ζουν εξωγήινοι. Την τελευταία πενταετία οι αστρονόμοι αφιέρωσαν πολύ χρόνο
στην ανεύρεση πλανητών γύρω από άλλα άστρα. Συνολικά, σήμερα μιλάμε για 29 –
επτά από τους οποίους ανακαλύφθηκαν τις τελευταίες εβδομάδες.

Αν υπάρχει εξωγήινη ζωή σε κάποιον από αυτούς τους νέους κόσμους, πώς μπορούμε
να αποκτήσουμε επαφή; Οι αποστάσεις μεταξύ των άστρων είναι πολύ μεγάλες για
εμάς, στην παρούσα φάση της ανάπτυξής μας. Τα ταχύτερα διαστημικά οχήματα – τα
«Voyager» – που ταξιδεύουν 20 φορές ταχύτερα από μία σφαίρα φορητού πυροβόλου
όπλου θα χρειάζονταν 40.000 χρόνια για να φτάσουν στα πιο κοντινά άστρα.

ΕΤ, παρακαλούμε, τηλεφώνησε στη Γη. Όμως, σε κάποια χρονική στιγμή της
εξέλιξής τους, οι εξωγήινοι σίγουρα επικοινωνούν με μακρινά σημεία ακριβώς
όπως εμείς: με ραδιοκύματα. Είναι φτηνά και γρήγορα – ταξιδεύουν 300.000
χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο. Τα τελευταία 40 χρόνια μερικοί αστρονόμοι
προσπαθούν να «πιάσουν» το ασύλληπτο σήμα του ΕΤ χρησιμοποιώντας πολύ μεγάλα
ραδιοτηλεσκόπια. Με έξυπνους ηλεκτρονικούς ανιχνευτές μπορούμε ενδεχομένως να
συντονιστούμε σε δεκάδες εκατομμύρια «εξωγήινους ραδιοσταθμούς» ταυτόχρονα. Το
όνομα του παιχνιδιού είναι SETI (Έρευνα για Εξωγήινες Πληροφορίες).

Όμως η κλήση δεν έγινε ποτέ – αν και κάποιες στιγμές, ιδιαίτερα φορτισμένες,
έμοιαζε σαν να έχουμε παρέμβαση. Κάποιοι αστρονόμοι σκέπτονται σήμερα το
ενδεχόμενο εξελιγμένοι πολιτισμοί να χρησιμοποιούν ακτίνες λέιζερ για τις
επικοινωνίες τους και αναζητούν στον ουρανό ύποπτες λάμψεις.

Φίλος ή εχθρός; Υπάρχουν και κάποιοι επιστήμονες όμως που κρίνουν ότι
οι αστρονόμοι δεν θα πρέπει να «παίζουν» καθόλου SETI. Η επαφή με εξωγήινα
όντα, υποστηρίζουν, θα ήταν απόλυτα επικίνδυνη για μας. Ανθρωπολόγοι φοβούνται
ότι όντα ισχυρότατης νοημοσύνης – αν μπορούν να κάνουν διαστρικά ταξίδια – θα
μπορούσαν να έρθουν στη Γη και να εξαφανίσουν τους ανθρώπους, στηριζόμενοι στη
θεωρία που θέλει τα ζωντανά πλάσματα να αφανίζουν τους αντιπάλους τους.

Πιστεύω ακράδαντα όμως πως ο διάλογος με ένα πιο εξελιγμένο μυαλό θα μας
βοηθούσε. Θα μαθαίναμε από τα λάθη τους και θα κερδίζαμε από την εξελιγμένη
γνώση τους. Ασφαλώς, τίποτα από αυτά δεν θα μας σταματούσε από το να είμαστε
άνθρωποι, αν και θα μας άλλαζε με τρόπους που ακόμη δεν γνωρίζουμε.

Πήραν τα σήματα. Για εκείνους που ζητούν από τους αστρονόμους να
εγκαταλείψουν την έρευνα, σε περίπτωση που κατορθώσουμε να έρθουμε σε επαφή,
μπορώ να πω μόνο ένα πράγμα: είναι πολύ αργά. Τα τελευταία 70 χρόνια τα ισχυρά
σήματα που δημιουργούνται από τους ραδιοφωνικούς και τηλεοπτικούς πομπούς
διαφεύγουν από τον πλανήτη μας με ταχύτητα φωτός. Έχουν ήδη φτάσει σε
εκατοντάδες από τα πιο κοντινά άστρα. Αν «αυτοί» βρίσκονται κάπου εκεί,
γνωρίζουν ήδη ότι εμείς είμαστε εδώ.

Η Heather Couper είναι βραβευμένη παραγωγός θεμάτων επιστημονικού
ενδιαφέροντος και συγγραφέας.