Από τον ευρω-ενθουσιασμό, στον ευρω-σκεπτικισμό

Η Ευρωπαϊκή Ένωση – παλαιότερα ΕΟΚ – κατείχε πάντα μια σημαντική θέση στις
καρδιές των Ελλήνων. Και οι λόγοι ήταν, σε μεγάλο βαθμό, οικονομικοί. Με άλλα
λόγια, καλή η «κοινή εξωτερική πολιτική», αλλά ακόμη καλύτερα τα κονδύλια του
Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης. Καλή η «ευρωπαϊκή άμυνα και ασφάλεια», αλλά
καλύτερη η ασφάλεια και η άμυνα έναντι των οικονομικών κρίσεων που «προσφέρει»
το ευρώ στα πορτοφόλια των Ελλήνων.

Τελευταία, η σχέση περνά μια μικρή κρίση. Ίσως απλώς να περνά από τη φάση του
ενθουσιασμού σε εκείνη της ωριμότητας. Γεγονός είναι ότι οι έρευνες κοινής
γνώμης, με τελευταία το Ευρωβαρόμετρο του φθινοπώρου, διαπιστώνουν μείωση της
ελληνικής υποστήριξης στο ευρώ, αλλά και στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ερμηνείες γι’ αυτό υπάρχουν πολλές. Η πρώτη σχετίζεται με την ακρίβεια που
έφερε το ευρώ. Ακόμη και αν δεν φταίει το ίδιο το κοινό νόμισμα, αλλά κάποιοι
επιτήδειοι που εκμεταλλεύθηκαν την έλευσή του για να «στρογγυλοποιήσουν» προς
τα πάνω τις τιμές τους, η ακρίβεια έχει προκαλέσει δικαιολογημένη δυσαρέσκεια.

Μια άλλη πιθανή εξήγηση, επίσης οικονομική, είναι οι αλλαγές που ήδη ήρθαν και
αυτές που κυοφορούνται, όσον αφορά την Κοινή Αγροτική Πολιτική. Οι Έλληνες
αγρότες βρέθηκαν απροετοίμαστοι σε ένα νέο περιβάλλον, το οποίο προβλέπει
μείωση της στήριξης των τιμών των αγροτικών προϊόντων, όπως την ήξεραν μέχρι
σήμερα, και μεγαλύτερη έκθεση στον ανταγωνισμό.

Επιπλέον, οι πιέσεις που ασκούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση για την εφαρμογή
διαρθρωτικών αλλαγών, όπως η αναμόρφωση του ασφαλιστικού συστήματος, ίσως να
έχουν ψυχράνει την ατμόσφαιρα στις σχέσεις των δύο πλευρών.

Μεμονωμένες επαγγελματικές ομάδες ενδέχεται να έχουν και πιο συγκεκριμένους
λόγους για να δυσανασχετούν με τις Βρυξέλλες. Η πρόσφατη απόφαση για την
επιστροφή, από την Ολυμπιακή Αεροπορία στο Ελληνικό Δημόσιο, της κρατικής
ενίσχυσης των 194 εκατ. ευρώ, για παράδειγμα, πιθανότατα δεν συνέβαλε στη
συμπάθεια των εργαζομένων στον εθνικό μας αερομεταφορά προς την Ευρωπαϊκή
Επιτροπή.

Αναγνωρίζουν το όφελος

Ωστόσο, ενώ όλα αυτά μπορεί να ισχύουν, η πλειονότητα των Ελλήνων εξακολουθεί
να αντιλαμβάνεται την Ευρωπαϊκή Ένωση ως μια θετική δύναμη και να θεωρεί ότι η
Ελλάδα έχει επωφεληθεί από τη συμμετοχή της σε αυτήν. Και πολύ σωστά. Δεν
χρειάζεται να ψάξει κανείς και πολύ, για να αντιληφθεί το γιατί.

Αρκεί να δει, για παράδειγμα, με πόση λαχτάρα οι 10 υποψήφιες χώρες για ένταξη
θα περιμένουν να ακούσουν σήμερα την απόφαση των Ευρωπαίων ηγετών για την τύχη
τους. Και αυτό, παρά το γεγονός ότι οι χώρες αυτές έχουν μπροστά τους μία
ακόμη σκληρή μάχη, προκειμένου να πετύχουν τον επόμενο στόχο τους, τη
συμμετοχή τους στη ζώνη του ευρώ.

Εξάλλου, η πλειονότητα των Ελλήνων πολιτών δεν μπορεί παρά να αντιλαμβάνεται
ότι, παρά την κατασπατάλησή τους, τα τρία Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης έχουν
συμβάλει σε μεγάλο βαθμό στην ανάπτυξη της χώρας και τη βελτίωση του βιοτικού
επιπέδου των ιδίων.

Και ενώ ανησυχούν για την οικονομία της χώρας τους και των οικογενειών τους,
οι Έλληνες έχουν σαφώς συνείδηση ότι πουθενά δεν θα μπορούσαν να βρουν
καλύτερο καταφύγιο για να προφυλαχθούν από μια πιθανή διεθνή κρίση εκτός από
την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το δίκοπο μαχαίρι

Όμως, το πολύτιμο δώρο της συμμετοχής της Ελλάδας στην Ένωση δεν είναι κάτι
που μένει αναλλοίωτο στον χρόνο. Η ίδια η απόφαση για διεύρυνση της Ευρωπαϊκής
Ένωσης αλλάζει τα δεδομένα, καθώς περισσότερα και φτωχότερα κράτη θα
διεκδικούν πλέον μερίδιο από τον «πλούτο» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα
διαρθρωτικά και το γεωργικό της ταμείο.

Η Ελλάδα βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση, καθώς έχει μπροστά της μερικά ακόμη
χρόνια εξασφαλισμένων εισροών από τα διαρθρωτικά ταμεία, έχει ενταχθεί στην
ευρωζώνη και είναι σαφώς πλουσιότερη από τα περισσότερα νέα μέλη της Ένωσης.

Στο χέρι της είναι – στα χέρια όλων μας – να αξιοποιήσει με θετικό τρόπο τα
πλεονεκτήματά της αυτά, για να συνεχίσει να βελτιώνει το επίπεδο ευημερίας
της, παρά τους νέους κινδύνους.

Στο κάτω-κάτω οι νέες χώρες δεν είναι μόνο «ανταγωνιστές» στη διεκδίκηση πόρων
από τα διαρθρωτικά ταμεία, αλλά και αγορές στις οποίες θεωρητικά θα μπορούσαν
να προωθηθούν με μεγαλύτερη ευκολία τα ελληνικά προϊόντα.

Αν καταφέρει να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων και να εκμεταλλευθεί τις νέες
ευκαιρίες, προβλήματα όπως αυτό της ακρίβειας που έφερε το ευρώ θα φαντάζουν
σε λίγο καιρό ασήμαντα. Αν όχι, τα ίχνη κρίσης στη σχέση των Ελλήνων με την
Ευρωπαϊκή Ένωση, τα οποία εντόπισε το Ευρωβαρόμετρο, θα μονιμοποιηθούν και θα
ενισχυθούν. Και τότε δεν θα έχει πλέον σημασία να αναζητούνται ευθύνες στη μία
ή την άλλη πλευρά.