Στα… αζήτητα της Εντατικής

Δεν πρόλαβε να δει τη σφαίρα – κανείς ποτέ δεν το κατάφερε. Βίωσε μονάχα
τον τρόμο της οριακής εκείνης στιγμής που ένας άνθρωπος ξέρει ότι έζησε όσο
έζησε και τώρα φεύγει. Τον απόλυτο τρόμο. Και το απόλυτο πάγωμα της ζωής…

Ο Ρεζά το φετινό καλοκαίρι. Ούτε μπορούσε να φαντασθεί το «στημένο» ραντεβού που είχε με τη ζωή…

Ο Ρεζά δεν είδε το δικό του βόλι ούτε εκείνα που βρήκαν την Σαντσέκα. Ένιωσε
μονάχα ένα ισχυρό κάψιμο κι έναν γλυκό πόνο κάπου εκεί ψηλά στον αυχένα και
ύστερα ένα μούδιασμα. Η σφαίρα είχε διαπεράσει τον νωτιαίο μυελό, τον είχε
συνθλίψει. Η Σαντσέκα ψυχορραγούσε δίπλα του. Εκτός ελέγχου πάντα ο Φασλή, ο
άνδρας της, αυτήν τη φορά πυροβολούσε την κοιλιά του. Κι ένα παιδί,
μοναχοπαίδι της Σαντσέκα και γιος του Φασλή, ούρλιαζε κι αυτό από πανικό και
πόνο. Ο 12χρονος Άντι που είδε, μέσα σε μια στιγμή, την πιο σκοτεινή και
βάναυση όψη της ζωής. Τραυματισμένος και αυτός στο μπράτσο από σφαίρα που
εξοστρακίστηκε και να μην ξέρει ποιο σώμα να αγκαλιάσει, της μητέρας ή του
πατέρα του…

Παρασκευή 29 Νοεμβρίου, ώρα 7 και κάτι το απόγευμα. Η πρώτη πράξη του δράματος
μόλις είχε παιχθεί στο μικρό διαμέρισμα της οδού Θέμιδος 26 στην Καλλιθέα. Οι
θεατρικές πράξεις που ακολουθούν είναι ακόμα χειρότερες. Η Σαντσέκα πέρασε
ακαριαία στην άλλη όχθη στα 38 της χρόνια. Ο Αλβανός δράστης Φασλή Τσαγκολάρι,
42 χρόνων, μεταφέρθηκε στο ΚΑΤ όπου χειρουργήθηκε και νοσηλεύεται
φρουρούμενος, σε κρίσιμη κατάσταση, στην Εντατική. Ο 32χρονος Ιρακινός Ρεζά
Σαμάντι, αρχικά στον «Ερυθρό Σταυρό» και στις 12.45 τα ξημερώματα στην
Εντατική του «Αγίου Σάββα». Και ο μικρός Άντι στο νοσοκομείο Παίδων «Αγλαΐα
Κυριακού»…

Η μοιραία μέρα. Αυτό το σενάριο που κατέστρεψε τέσσερις ζωές, το έγραψε
ένας άνθρωπος, ο Φασλή που, όπως λέγεται, είχε πάντα μεγάλη οικειότητα με τη
βία. Κάποιοι λένε από πάθος για την Σαντσέκα που τον έδιωξε και ζητούσε
διαζύγιο γιατί δεν άντεχε άλλο το βαρύ του χέρι. Κάποιοι άλλοι για λόγους
«βεντέτας». Όπως και να ‘χει, το αποτέλεσμα είναι το ίδιο. Ο Φασλή αποφάσισε
να «καθαρίσει». Την Σαντσέκα γιατί «τόλμησε» να αγαπήσει έναν Ιρακινό. Και τον
Ρεζά που «τόλμησε» να ερωτευθεί έως θανάτου την Σαντσέκα…

Ήταν μοιραίο το βόλι για τον Ρεζά. «Ένα και καλό», λέει φλεγματικά ο
διευθυντής της Μονάδας Εντατικής του «Αγίου Σάββα» κ. Νίκος Φίλιας. Ένα και η
αίσθηση της κίνησης χάθηκε. Ο Ρεζά είναι πια παραπληγικός. Έχει όλες τις
εγκεφαλικές του λειτουργίες σε πλήρη ανάπτυξη… Αλλά αγνοεί ότι είναι
ανάπηρος από τον αυχένα και κάτω. Αγνοεί ακόμα ότι η Σαντσέκα είναι νεκρή.
Αφού κανείς δεν βρήκε ακόμα το κουράγιο να τον προσγειώσει στη φρικτή
πραγματικότητα της ζωής του…

Ακίνητος, διασωληνωμένος και συνδεδεμένος με τα μηχανήματα στο κρεβάτι νούμερο
5 της Εντατικής, το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να περιστρέφει το βλέμμα
του έως εκεί που το οπτικό του πεδίο του επιτρέπει. Κυρίως στο ταβάνι, λίγο
δεξιά, λίγο πιο αριστερά. Με αυτό το αγωνιώδες υγρό βλέμμα ρωτά και ξαναρωτά
για την Σαντσέκα. «Είναι περίπου όπως εσύ», τον καθησυχάζει η γιατρός Άννα
Ευθυμίου. «Λίγο καλύτερα από σένα», αναγκάζεται να πει σε λίγο βλέποντας την
ανησυχία του να πυκνώνει, το πρόσωπό του να συσπάται και τα δάκρια να
τρέχουν…

Με μια κατάφαση ή μια άρνηση, συνεννοείται με τους γιατρούς και τις
νοσηλεύτριες ο Ρεζά. Αποδέχεται με άνεση τη δική μου παρουσία και απαντά με
νεύματα στις μικρές ερωτήσεις. Έτσι μαθαίνω ότι είναι τρία χρόνια στην Ελλάδα,
πολιτικός πρόσφυγας που δούλευε στη βιοτεχνία μαξιλαριών της κ. Ευανθίας
Γεωργιάδη στην Καλλιθέα απ’ όπου έφευγε μια ώρα νωρίτερα το μεσημέρι για να
μπορεί να πηγαίνει σε σχολείο, να μάθει να μιλά και να γράφει την ελληνική
γλώσσα. «Ένιωθε πολύ έντονα τη μοναξιά του “ξένου” ο Ρεζά στην Ελλάδα και
ήθελε να αποδείξει ότι μπορεί να ενσωματωθεί, ότι αξίζει να γίνει ένας από
σας», μου εξομολογείται αργότερα Ιρακινός φίλος του.

Έχει κοντά του φίλους, Ιρακινούς και Έλληνες, αλλά κανέναν δικό του άνθρωπο,
κανέναν συγγενή. Και δεν θέλει κανένας να ειδοποιήσει την οικογένειά του.
Έφυγε νύχτα από την πατρίδα της, ορκισμένος εχθρός του καθεστώτος και ανήκει
σε εκείνους που αν ψήφιζαν «θα έβρισκε και κάποια όχι ο Σαντάμ στα ψηφοδέλτια
της κάλπης»! Πίσω του άφησε φτωχούς γονείς και φτωχότερα αδέρφια και μια
κοπέλα, την Μαριάμ, που υπεραγαπούσε και ήθελε να κάνει γυναίκα του: «Γυναίκα
του έτσι κι αλλιώς την αποκαλούσε», μου εξηγεί η Δήμητρα Καλαμπόγια, ένας
γλυκός άνθρωπος, φίλη του Ρεζά και σύντροφος του Ιρακινού φίλου του Μοσλέμ.

Τους καταδίωκε. «Είναι τερατώδες αυτό που έχει συμβεί, δεν το χωράει το
μυαλό μου », λέει συγκλονισμένη η Δήμητρα. «Ο Ρεζά είναι ένας άνθρωπος με
δυνατά πιστεύω και δεν θα έμπαινε ποτέ ανάμεσα σ’ ένα ζευγάρι. Μέχρι και πριν
από δύο μήνες ετοίμαζε το μέλλον του με τη Μαριάμ, προσπαθούσε να της βγάλει
χαρτιά να έρθει εκείνη στην Ελλάδα, όπως είχαν συμφωνήσει, και να παντρευτούν.
Για άγνωστο λόγο η Μαριάμ μετάνιωσε και δεν ήθελε πια να έρθει…».

Ο Ρεζά το πήρε κατάκαρδα. Ήταν σιωπηλός, απογοητευμένος. Και κάπου εκεί η ζωή
τον ενέπλεξε σε ένα απίστευτο παιχνίδι. Συναπαντήθηκε με την Σαντσέκα, που
ήταν κι εκείνη πικραμένη. Ερωτεύθηκαν παράφορα ο ένας τον άλλον. Ήθελαν να
ενώσουν τις μοναξιές τους και να ζήσουν μαζί…

Αγνοούσαν αυτή την κατατρεγμένη σχέση ο Μοσλέμ και η Δήμητρα. Είχαν να δουν
τον Ρεζά ένα μήνα. Σ’ αυτόν τον τελευταίο μήνα του Νοεμβρίου έγιναν όλα:
«Μαθαίνουμε τώρα ότι ζούσαν καταδιωκόμενοι. Ο σύζυγος απειλούσε να τους
σκοτώσει. Λίγες μέρες πριν από το συμβάν, πήγαν μαζί στο σπίτι μιας κοινής
φίλης και την παρακάλεσαν να τους βάλει κάπου να κοιμηθούν γιατί τους
κυνηγούσε ο Φασλή. Εκείνη αρνήθηκε, φοβήθηκε, είχε στο σπίτι ένα παιδί…».

Έτσι δρομολογήθηκε το ραντεβού τους με τον θάνατο. «Ίσως ήταν προτιμότερος ο
θάνατος και για τον Ρεζά, συγκριτικά με αυτό που τον περιμένει», λένε με βαριά
καρδιά οι φίλοι. «Στην Εντατική θα χρειασθεί να μείνει δέκα, άντε δεκαπέντε
μέρες ακόμα. Μετά τι κάνουμε; Τι θα απογίνει ο Ρεζά;», αναρωτιέται με απόγνωση
και ο διευθυντής της Μονάδας, κ. Ν. Φίλιας. «Τον περιμένει τέτοια ζωή που
καλύτερα να είχε άμεσο αποτέλεσμα η σφαίρα! Δεν ξέρω, λόγω τιμής, μήπως είναι
προτιμότερο να τον “πυροβολήσουμε” εμείς παρά να τον πετάξουμε με ένα
“εξιτήριο” στον δρόμο ή στα σκουπίδια. Γιατί αν δεν βρεθεί λύση, ο Ρεζά είναι
χαμένος. Αν δεν έχει υποστήριξη και βοήθεια σε 24ωρη βάση, θα ζήσει, όσο
ζήσει, όχι μια μίζερη, αλλά μια άθλια ζωή, πέραν του καλού και του κακού,
πέραν κάθε φαντασίας…».

«Χειρουργοί “πουλάνε” τα κρεβάτια τής Μονάδας»

«Αν δεν βρεθεί αξιοπρεπής λύση για τον Ρεζά, θα τον κρατήσουμε στην Εντατική εβδομάδες, μήνες, χρόνια…», λέει ο διευθυντής τής ΜΕΘ του «Αγίου Σάββα», Νίκος Φίλιας

Ο Ρεζά έχει την κάρτα του πολιτικού πρόσφυγα. Είναι ασφαλισμένος και στο ΙΚΑ:
«Του οφείλουμε, του χρωστάμε όπως σε κάθε εργαζόμενο, δεν χρειάζεται να
ζητιανέψει. Θα το κάνουμε εμείς για λογαριασμό του, έχουμε ηθική και κοινωνική
υποχρέωση. Γιατί o Ρεζά δεν έχει προστάτες και είναι άφραγκος, άρα δεν μπορεί
να λαδώσει…», καταγγέλλει ο κ. Φίλιας, που είναι και πρόεδρος στην Ελληνική
Εταιρεία Εντατικής Θεραπείας και προχωρά σε μία ακόμα σοβαρότερη καταγγελία
στα «ΝΕΑ»: «Δυστυχώς, έχουμε και ακραίες περιπτώσεις, να “πουλάνε” χειρουργοί
του νοσοκομείου, μέσα στην “αμοιβή” τους, και κρεβάτι της… Μονάδας Εντατικής
Θεραπείας, όπως πουλάνε και την αμοιβή του αναισθησιολόγου. Μας έρχονται κατά
διαστήματα συγγενείς ασθενών του νοσοκομείου που επιμένουν να μεταφερθεί ο
άνθρωπός τους στη Μονάδα μας. Κι όταν τους λέμε ότι δεν υπάρχει ελεύθερο
κρεβάτι, μας λένε οργισμένοι: “Μα, πώς; Εμείς πληρώσαμε στον χειρουργό και για
κρεβάτι στην… Εντατική”. Κάποιοι, μας πουλάνε “πακέτο”, το καταλαβαίνετε; Θα
αλωθούν οι Μονάδες, όπως αλώθηκαν όλα σχεδόν τα τμήματα των νοσοκομείων. Και
με τη νέα πρακτική που από κάποιους επιχειρείται, να κοπούν στη μέση οι
Εντατικές και από μεικτές που είναι τώρα να γίνουν ξεχωριστές παθολογικές και
χειρουργικές, οι κρατικές Εντατικές θα καταλήξουν να είναι ιδιωτικά τμήματα
και να εξυπηρετούν την πελατεία κάποιων χειρουργών, που θα θησαυρίζουν με
κρατικά κονδύλια…».

Περιπτώσεις σαν του Ρεζά πρέπει να καταγράφονται περίπου 20, σε ετήσια βάση,
στις κρατικές Εντατικές. Άνθρωποι ολομόναχοι στον κόσμο, αλλά και κάποιοι που
εγκαταλείπονται στην πορεία από το συγγενικό τους περιβάλλον λόγω της
σοβαρότητας του προβλήματός τους. Το κόστος της απώλειας της ανθρώπινης ζωής
αποτιμάται – κατά την Ευρωπαϊκή Ένωση – σε 1.000.000 ευρώ. Όταν η ανθρώπινη
ζωή είναι ζωή φτωχού, αποτιμάται τραγικά λιγότερο – κάποιες φορές και καθόλου.
Υπάρχουν κρατικές Εντατικές στην Αθήνα – τουλάχιστον 20 με 30 κρεβάτια, κατά
τον κ. Φίλια – που χρησιμοποιούνται «αποκλειστικά για ιδιωτικούς σκοπούς.
Τέσσερα δημόσια μεγάλα νοσοκομεία δεν παίρνουν καθόλου περιστατικά τού ΕΚΑΒ –
φροντίζουν να έχουν στα κρεβάτια δικούς τους ασθενείς, δικούς τους πελάτες.
Μονάδες μικρές, σαν τη δική μας, παίρνουν τα περιστατικά του δρόμου – τα
τροχαία, τα εργατικά ατυχήματα, τους 18άρηδες που τσακίζονται με τις μηχανές.
Μονάδες σαν τη δική μας διεκπεραιώνουν το 95% των περιστατικών του δρόμου…».

«Θα τον κρατήσουμε εδώ και για χρόνια, αν χρειαστεί»

Οι άνθρωποι της Εντατικής είναι τώρα οι κηδεμόνες του Ρεζά. Σ’ αυτό το
πολύβουο μικρό εργοτάξιο διάσωσης της ανθρώπινης ζωής, περισσεύει το
συναίσθημα και οι ανθρωπιά. Κανείς δεν αποδέχεται τη μοιραία λύση – να πάρει
εξιτήριο ο Ρεζά και να πάει στο καλό του… Γιατί εκείνοι ξέρουν τι μάχη
δίνουν κάθε φορά για να βρεθεί ένα κρεβάτι, «για κάθε Μήτσο και κάθε Ρεζά»,
όπως επισημαίνει ο κ. Φίλιας, σε ένα από τα τρία Κέντρα Αποκατάστασης – Άγιοι
Ανάργυροι, ΚΑΤ, Γενικό Κρατικό. «Αυτό που θα κάνουμε λοιπόν, θα είναι να
“πιέζουμε” και να χάνουμε τρεις με πέντε ώρες την ημέρα επί βδομάδες και
μήνες, τηλεφωνώντας και παρακαλώντας για το αυτονόητο. Όλοι θα μας δηλώνουν
ότι τα τμήματα είναι υπερπλήρη. Αλλά εμείς θα κρατάμε τον Ρεζά στην Εντατική.
Για όσο χρειαστεί – εβδομάδες, μήνες, χρόνια. Γιατί αν τον στείλουμε σε ένα
απλό τμήμα του νοσοκομείου μας, θα λιμνάσει και θα χαθεί και εκεί. Ποια
νοσοκόμα, από αυτές που έχουν σαράντα κρεβάτια, θα ασχοληθεί με τον Ρεζά 24
ώρες το 24ωρο; Θα πεθάνει από πνιγμό στο κρεβάτι του… Έχει συμβεί στην
περίπτωση ενός Αιγυπτίου που μόλις τον βγάλαμε από την Εντατική και τον
στείλαμε σε τμήμα, πέθανε από αναρρόφηση πάνω στην πολυθρόνα που τον είχαν βάλει!».