Λάθος το κυνήγι των συγχωνεύσεων στην Ευρώπη

Ο Μάριο Μόντι, ο επίτροπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για θέματα ανταγωνισμού,
βρίσκεται συχνά στην επικαιρότητα, καθώς, εδώ και αρκετά χρόνια, έχει πετύχει
σημαντικές νίκες. Ανάμεσα στις μεγάλες επιτυχίες του είναι ο περιορισμός της
χορήγησης κρατικής βοήθειας σε διάφορες επιχειρήσεις, που είναι ένα από τα
μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζει η Ευρώπη.

Σήμερα, όμως, έπειτα από μια σειρά από ήττες στο δικαστήριο που είναι αρμόδιο
για θέματα ανταγωνισμού, η φήμη του βρίσκεται σε κίνδυνο. Ο επίτροπος Μόντι θα
πρέπει να ξαναβρεί τη χαμένη του δύναμη γρήγορα, σε μια χρονική στιγμή,
μάλιστα, που ετοιμάζεται να τα βάλει με την εταιρεία γίγαντα στον χώρο του
λογισμικού, τη Μάικροσοφτ.

Οι αποφάσεις των δικαστηρίων που εκδόθηκαν εις βάρος του Μόντι, ήταν
καταστροφικές. Στην υπόθεση της συγχώνευσης των εταιρειών χάλυβα, Σνάιντερ και
Λεγκράντ, η απόφαση σημείωνε ότι «υπάρχουν σημαντικά και προφανή λάθη,
παραλείψεις και αντιφάσεις» στα επιχειρήματα του επιτρόπου. Ακόμη, ανέφερε ότι
υπάρχει «ασυνέχεια στο διαδικαστικό μέρος, που παραβιάζει το δικαίωμα
υπεράσπισης» των εταιρειών. Σε άλλες υποθέσεις, οι αποφάσεις του δικαστηρίου
έκαναν λόγο για «ανεπαρκή στοιχεία και λάθη κρίσεως».

Στην υπόθεση της εταιρείας Airtours, το δικαστήριο απεφάνθη ότι η Ευρωπαϊκή
Επιτροπή Ανταγωνισμού έλαβε λανθασμένες αποφάσεις.

Και το χειρότερο ήταν ότι, τουλάχιστον σε μια περίπτωση, αδικήθηκαν εταιρείες,
καθώς η απόφαση του δικαστηρίου άργησε τόσο να εκδοθεί, που οι εταιρείες οι
οποίες είχαν παραπεμφθεί, δεν κατόρθωσαν να υλοποιήσουν τα σχέδιά τους.

Σοβαρά ερωτήματα

Ο Alberto Alesina είναι Καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ

Οι περιπτώσεις αυτές δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα για τις διαδικασίες που
ακολουθεί η Επιτροπή σε θέματα ανταγωνισμού. Ας αρχίσουμε από την ουσία: Οι
αποφάσεις του δικαστηρίου δίνουν την εντύπωση πως η Επιτροπή Ανταγωνισμού
κυνηγά τις εταιρείες με υπερβάλλοντα ζήλο. Στην περίπτωση της Airtours και της
First Choice, το δικαστήριο αποφάσισε πως η Επιτροπή Ανταγωνισμού απέτυχε να
αποδείξει ότι, σε περίπτωση που συγχωνεύονταν οι τρεις μεγάλες ταξιδιωτικές
εταιρείες, «θα σταματούσαν να λειτουργούν ανταγωνιστικά μεταξύ τους». Το
δικαστήριο απέρριψε το συμπέρασμα αυτό, στο οποίο είχε καταλήξει η Επιτροπή
Ανταγωνισμού, με το σκεπτικό πως η συγχώνευση θα επέτρεπε στις εταιρείες «να
ερμηνεύουν καλύτερα η μια τη στρατηγική της άλλης και να υιοθετούν αυτές τις
στρατηγικές οι ίδιες». Επιπλέον, στην απόφαση αναφέρεται ότι η Επιτροπή
Ανταγωνισμού «απέτυχε να επισημάνει ή να δείξει με ξεκάθαρο τρόπο» με ποιον
τρόπο η συγχώνευση των εταιρειών αυτών θα τις οδηγούσε στο να ακολουθούν
«κοινή πολιτική», αντίθετη με τις διατάξεις περί μονοπωλίων.

Είμαστε σίγουροι ότι το γραφείο του Μόντι θα μπορέσει να δώσει τις κατάλληλες
απαντήσεις στην κριτική που δέχεται από το αρμόδιο δικαστήριο, μέσω των
αποφάσεών του. Όμως, εκείνο που θέλουμε να πούμε, είναι κάτι άλλο: Αντί να
βάζει τις προτεινόμενες συγχωνεύσεις διαφόρων επιχειρήσεων στο μικροσκόπιο, ο
Μόντι θα πρέπει να επικεντρώσει την προσοχή του στο να εξασφαλίσει ότι η
πολιτεία δεν θα παρεμβαίνει, χορηγώντας κρατική βοήθεια σε εταιρείες. Με άλλα
λόγια, ο επίτροπος Μόντι θα πρέπει να σκεφτεί καλά πώς μπορεί να διοχετεύσει
τους περιορισμένους πόρους του στο σωστό «μέτωπο».

Εισαγγελέας και δικαστής

Ο Francesco Giavazzi είναι καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Bocconi του Μιλάνου

Δεν προσπαθούμε να πούμε ότι ο επίτροπος Μόντι θα πρέπει να ξεχάσει τη μάχη
που δίνει, προκειμένου να κάνει τις ευρωπαϊκές αγορές προϊόντων πιο
ανταγωνιστικές. Αυτές είναι σημαντικές μάχες, που ενδιαφέρουν πολύ και τους
πολίτες.

Όμως, αυτές οι μάχες δίνονται ενάντια στον κρατικό παρεμβατισμό και όχι
ενάντια στις εταιρείες. Επίσης, τίθεται και ένα διαδικαστικό θέμα: Στον τομέα
του ανταγωνισμού, η Επιτροπή φαίνεται – τουλάχιστον εκ πρώτης όψεως – να είναι
και εισαγγελέας και δικαστής.

Η Επιτροπή Ανταγωνισμού έχει την εξουσία να κινεί τις διαδικασίες για να
σταματήσει μια συγχώνευση, αλλά και να λαμβάνει την τελική απόφαση. Οι
εμπλεκόμενες εταιρείες μπορούν να κάνουν έφεση στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Αυτό,
όμως, χρειάζεται χρόνο και, ακόμη και στην περίπτωση που η απόφαση της
Επιτροπής Ανταγωνισμού ανατραπεί, οι εταιρείες δεν κερδίζουν τίποτε άλλο παρά
ηθική ικανοποίηση, καθώς η συγχώνευση έχει ήδη «φρενάρει». Αυτό ακριβώς συνέβη
και στην υπόθεση των ταξιδιωτικών εταιρειών Airtours και First Choice.

Ο διαχωρισμός των αρμοδιοτήτων εισαγγελέα και δικαστή είναι ένα κρίσιμο σημείο
για τη διαδικασία. Οι πολιτικές που ακολουθούνται στις ΗΠΑ για θέματα
ανταγωνισμού βασίζονται ακριβώς σε αυτή την αρχή. Και είναι ένα παράδειγμα το
οποίο θα έπρεπε να ακολουθήσουν και οι Ευρωπαίοι.

© Project Syndicate, Νοέμβριος 2002

Επιμέλεια διεθνών οικονομικών θεμάτων: Γ. Κανελλόπουλος