Σενάριο-βόμβα κατά της ένταξης της Κύπρου

Έγγραφο-βόμβα, στο οποίο δεν προβλέπεται η ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή
Ένωση εάν προηγουμένως δεν έχει επιλυθεί το Κυπριακό, κυκλοφόρησε στις
αντιπροσωπείες των χωρών – μελών των «15» στις Βρυξέλλες.

Το έγγραφο, που προκαλεί μεγάλη ανησυχία στην Αθήνα και την Λευκωσία διότι επί
της ουσίας αγνοεί τις προειδοποιήσεις των κ.κ. Σημίτη και Παπανδρέου για
μπλόκο στην διεύρυνση εφόσον δεν ενταχθεί τον Δεκέμβριο η Κύπρος, συνετάχθη εν
όψει των αποφάσεων της Κοπεγχάγης για τη διεύρυνση, και περιλαμβάνει τέσσερα
εναλλακτικά σενάρια – δύο για την Κύπρο και δύο για την Τουρκία.

Το έγγραφο εργασίας της Ε.Ε., που σε πρώτη φάση αναμένεται να συζητηθεί σε
επίπεδο μονίμων αντιπροσώπων και στη συνέχεια τη Δευτέρα, στο Συμβούλιο
Υπουργών Εξωτερικών, προβλέπει ως δεύτερο σενάριο να μην έχει υπογραφεί από
τους κ.κ. Κληρίδη και Ντενκτάς η κατ’ αρχήν συμφωνία μέχρι τις 12 του μηνός.
Στην περίπτωση αυτή – προβλέπει το έγγραφο – οι «15» θα εκφράσουν την
απογοήτευσή τους για το γεγονός και θα ενθαρρύνουν τα δύο μέρη να συνεχίσουν
τις διαπραγματεύσεις έως την υπογραφή των συμφωνιών προσχώρησης, τον Απρίλιο
του 2003, «έτσι ώστε να ενταχθεί μια ενωμένη Κύπρος».

Πριν από την Κοπεγχάγη

Το πρώτο σενάριο για την Κύπρο προβλέπει να έχει υπογραφεί πριν από την
Κοπεγχάγη η κατ’ αρχήν επίλυση του Κυπριακού από τους κ.κ. Κληρίδη και
Ντενκτάς. Στην περίπτωση αυτή, η Κύπρος θα ενταχθεί στο σύνολό της, γίνονται
προβλέψεις για την επέκταση του κοινοτικού κεκτημένου στα νυν κατεχόμενα και
αποφασίζεται άμεση βοήθεια προς τους Τουρκοκύπριους 90 εκατομμυρίων ευρώ.

Για την Τουρκία, το ένα σενάριο προβλέπει να μην πάρει τίποτε απολύτως η
Άγκυρα πέραν της ενθάρρυνσης να συνεχίσει την πορεία των μεταρρυθμίσεων. Το
δεύτερο προβλέπει την εξέταση της προόδου της «εντός του 2004» και στην
περίπτωση που υπάρξει συμφωνία να ορισθεί η ημερομηνία των ενταξιακών της
διαπραγματεύσεων.

Πολλά ερωτηματικά

Το ότι το Συμβούλιο δεν περιέλαβε ως σενάριο την ένταξη της Κύπρου στην
Κοπεγχάγη μαζί με τις άλλες εννέα χώρες, εάν δεν έχει λυθεί το Κυπριακό,
δημιουργεί πολλά ερωτηματικά, κυρίως, διότι ουδείς (πλην των Ολλανδών) δεν
έχει μιλήσει ευθέως για σύνδεση του Κυπριακού με την ένταξη. Επίσης, το
έγγραφο αυτό προωθείται για υιοθέτηση την ώρα που η Αθήνα έχει προειδοποιήσει
ότι θα προχωρήσει μέχρι και στην άσκηση βέτο στο σύνολο της διεύρυνσης, εφόσον
η Κύπρος δεν είναι μέσα στις χώρες του πρώτου κύματος.

Διπλωματικές πηγές τόνιζαν ότι το αρνητικό σενάριο για την Κύπρο βασίζεται
προφανώς σε αυθαίρετη ερμηνεία της φράσης «λαμβάνοντας υπόψη όλους τους
συναφείς παράγοντες» στην απόφαση του Ελσίνκι για την Κύπρο.

Τότε, οι «15» είχαν μεν αποφασίσει την ένταξη της Κύπρου ανεξαρτήτως επιλύσεως
ή μη του Κυπριακού, αλλά είχαν προσθέσει και αυτήν τη φράση.

Η ύπαρξή της είναι που υποχρέωσε Λευκωσία και Αθήνα τα τελευταία τρία χρόνια
να καταβάλουν κάθε προσπάθεια για να προχωρήσει η λύση του Κυπριακού, ώστε
ουδείς να μπορεί να την επικαλεστεί στην Κοπεγχάγη.

Σκέψεις και για βέτο

Κύκλοι του υπουργείου Εξωτερικών εξέφραζαν όλο το τελευταίο διάστημα την
αισιοδοξία τους πως «η φράση αυτή έχει πεθάνει, έπαψε να ισχύει από την ώρα
που ο πρόεδρος Κληρίδης απάντησε στον κ. Ανάν ότι δέχεται το σχέδιο ως βάση
διαπραγμάτευσης».

Ωστόσο, το κοινοτικό έγγραφο αποδεικνύει πως η αισιοδοξία αυτή δεν έχει βάση
και ότι ενδέχεται πράγματι η ελληνική κυβέρνηση να υποχρεωθεί να απειλήσει με
βέτο για να ανατρέψει τους σχεδιασμούς των εταίρων.

Διπλωμάτες που γνωρίζουν το παρασκήνιο των Βρυξελλών έλεγαν ότι υπεύθυνοι γι’
αυτού του τύπου πιέσεω προς Αθήνα και Λευκωσία είναι οι Βρετανοί και προσωπικά
ο διαμεσολαβητής για το Κυπριακό Ντέιβιντ Χάνεϊ, που προσεταιρίστηκε τη δανική
προεδρία.

Σήμερα, ο Γιώργος Παπανδρέου αλλά και ο Κώστας Σημίτης θα έχουν συναντήσεις με
τον προερχόμενο από την Άγκυρα Δανό υπουργό Εξωτερικών κ. Μόελερ, στον οποίο
αναμένεται να ξεκαθαρίσουν ότι με πρακτικές όπως αυτή του εγγράφου η προεδρία
κινδυνεύει να τινάξει στον αέρα ολόκληρο το εγχείρημα της διεύρυνσης.

Πάντως, η δανική προεδρία με επιστολή της προς τον κ. Κληρίδη τού συνιστά να
εκμεταλλευτεί την ευκαιρία που προσφέρει το σχέδιο Ανάν.