Έφηβοι, έκπτωτοι άγγελοι

Οι συμμορίες παιδιών έκαναν την εμφάνισή τους μετά τις βορειοευρωπαϊκές πόλεις και στην Αθήνα, στις υποβαθμισμένες συνοικίες, εκεί που ο αποκλεισμός οδηγεί στην απόγνωση και τότε η βία είναι τρόπος για την αναζήτηση μιας ταυτότητας

Χορεύουν μπρέικ ντανς στους δρόμους της αθηναϊκής υποβαθμισμένης συνοικίας.
Μερικά ανήκουν σε συμμορίες. «Κολόνες», «Γέφυρα», είναι τα ονόματα που δίνουν
στις ομάδες τους, καθεμία από τις οποίες έχει κοινό τρόπο ντυσίματος, σύμβολα,
τρόπο συμπεριφοράς. Το σαββατόβραδο χορεύουν στο συνοικιακό κλαμπ – αίθουσα
τεράστια, κατάμεστη – και τσακώνονται. «Πέφτει ξύλο, μέχρι να τρέξει αίμα»,
λέει ένας πιτσιρικάς με καθαρό πρόσωπο και ψυχραιμία που παγώνει.

Ο φακός της εκπομπής «Στριπ τιζ» (ΝΕΤ, Τρίτη, Τάσος Τέλλογλου, Γιώργος
Κουβαράς) σηκώνει το σεντόνι του εφησυχασμού, με σεβασμό στο πρόβλημα, χωρίς
καταγγελίες, με τη συστηματική επιμονή, όμως, που επιβάλλει η σοβαρότητά του.
Παιδιά που ζουν στην κόψη του ξυραφιού, που αντιδρούν βίαια στον αποκλεισμό,
μην έχοντας πού να διοχετεύσουν την ορμή των νιάτων τους. Η ταινία του Χρήστου
Γιάνναρη «Στην άκρη της πόλης» αποκαλύπτει το πρόβλημα στις συνοικίες της
Αθήνας και γίνεται η αφορμή για να ερευνήσει η εκπομπή τις κοινωνίες των
έκπτωτων αγγέλων, των εφήβων εκείνων, που αντί να αποτελούν την ελπίδα του
μέλλοντος, μοιάζουν να γίνονται η απειλή.

Εκεί δίπλα στις κοσμικές πλατείες του κέντρου των Αθηνών έφηβοι ζουν
μια σκληρή καθημερινότητα. Κάνουν μικροκλοπές, επιτίθενται στους συνομηλίκους
τους, έχουν τους δικούς τους νόμους, ενήλικοι κιόλας μέσα στην ατμόσφαιρα της
δικής τους βίας, που είναι ο τρόπος να αναζητούν την ταυτότητά τους. Αν
κάποιος από άλλη ομάδα πειράξει δική τους κοπέλα, πέφτει ξύλο. Και οι εγχώριες
συμμορίες μπορεί να μην έχουν τα ίδια χαρακτηριστικά με τις ομάδες παιδιών που
δρουν στη Βόρεια Ευρώπη και που ασκούν τη βία για τη βία, αλλά οι συνθήκες της
φτώχειας, της απομόνωσης, της περιορισμένης ζωής, της σιωπής, μοιάζουν ίδιες.

Η εκπομπή μαζί με τα ρεπορτάζ από τις εγχώριες γειτονιές της παιδικής
βίας πρόβαλε και ρεπορτάζ από παρόμοιες γειτονιές βορειοευρωπαϊκών πόλεων.
Σκληρή φτώχεια, παιδιά παράνομων σχέσεων που ζουν σε γκέτο, γιατί «δεν τους
θέλουν στις καλές γειτονιές», παιδιά που αγριεύουν από την αίσθηση της
απόρριψης και αντιδρούν με βία. Στις φτωχογειτονιές του Νιουκάσλ συμμορίες
παιδιών τρομοκρατούν τους πάντες. Δημοσιογράφος που έχει ερευνήσει την περιοχή
διηγείται: «Με περικύκλωσαν παιδιά και ένιωσα να απειλούμαι. Ένιωσα να με
απειλεί ένα πεντάχρονο παιδί».

Πώς να πούμε πια, σαν τον Ντοστογιέφσκι, ότι τα «αναμάρτητα» παιδιά
«υπάρχουν για να συγκινούν, να εξαγνίζουν τις καρδιές μας»! Κυκλοφορούν
απειλητικά σαν τις ενοχές μας, μας τρομάζουν σαν τις αμαρτίες μας. Γιατί τα
μεγαλώσαμε πρόωρα. Όπως τον Νικόλα στη Θεσσαλονίκη που βρέθηκε στο
αναμορφωτήριο για κλοπές. Στο σχολείο δεν τα κατάφερνε, έμαθε να δέρνει για να
μην τον κοροϊδεύουν, μετά να κλέβει «φτωχούς ανθρώπους, αλλά δεν ήταν και τόσο
τρομερό να τους παίρνουμε μερικά, να τα δίνουμε σε δικούς μας που δεν είχαν».
Ε, να, αυτό είναι. Ορισμένοι έχουν, έστω και λίγα, άλλοι όμως καθόλου ή
προτιμούν εύκολους τρόπους να βρουν. «Με τα χρήματα τα κάνεις όλα», λέει ο
Νικόλας. Ο Ντέμης, που έπαιξε στην ταινία του Γιάνναρου, έφηβος Πόντιος, δεν
κατάφερε να πάει ραντεβού με μια κοπέλα που του άρεσε. Τον αρνήθηκε, γιατί δεν
είχε αυτοκίνητο. Μερικοί συνομήλικοί του προτιμούν, λοιπόν, να τα κλέβουν.

Ναρκωτικά; Υπάρχουν ελεύθερα. Αγόρια που για λίγα χρήματα
εκπορνεύονται; Εδώ θυμώνουν οι νεαροί. Είμαστε μάγκες εμείς εδώ στο Μενίδι,
δεν υπάρχουν αυτά. Η σκηνή της ταινίας του Γιάνναρη, που αναφέρεται σε
παρόμοιο γεγονός, τούς εξαγριώνει. Κι όμως, θα πει ο πορτιέρης του συνοικιακού
κλαμπ, μερικοί έφηβοι το κάνουν για τα χρήματα.

Χορεύουν χτυπώντας το σώμα τους στο έδαφος, εκτονώνονται με το μπρέικ ντανς,
Μενίδι – Χάρλεμ – Νιουκάσλ, η παγκοσμιοποίηση του αποκλεισμού, της απόγνωσης
των παιδιών. Αυτό το «Στριπ Τιζ» αποκάλυψε την ντροπιαστική γύμνια μιας
κοινωνίας που κυνηγά την ψεύτικη νιότη με νυστέρια αισθητικής χειρουργικής,
μην μπορώντας να τιμήσει την αληθινή.