Δρόμοι

Το πρόβλημα…

… της Τουρκίας βρίσκεται άραγε στο κεφάλι των γυναικών της; Ίσως. Τα
τελευταία χρόνια, περισσότερες από 25.000 γυναίκες αποκλείστηκαν από τα
τουρκικά πανεπιστήμια επειδή αρνήθηκαν να βγάλουν τις παραδοσιακές
μουσουλμανικές μαντίλες από το κεφάλι τους. Εκατοντάδες δημόσιοι υπάλληλοι
απολύθηκαν, καθαιρέθηκαν ή μετατέθηκαν για τον ίδιο λόγο. Συγγραφείς και
δημοσιογράφοι διώχθηκαν με την κατηγορία της ισλαμικής προπαγάνδας.

Η διατήρηση…

… του κοσμικού κράτους είναι δύσκολη σε μια περιοχή όπου μεγαλώνει η
ισλαμική επιρροή, όσο και αν ο τουρκικός ισλαμισμός είναι από τους πιο
μετριοπαθείς. «Αν δεν προσέξουμε, το πολιτικό Ισλάμ θα οδηγήσει την Τουρκία σε
έναν νέο Μεσαίωνα», λένε οι Τούρκοι στρατηγοί. Μα, βγήκε ποτέ από τον παλιό; Η
περίοδος που οι κεμαλιστές πολιτικοί ξεκαθάριζαν τους λογαριασμούς τους με την
αγχόνη, που η χούντα του Εβρέν έσφαζε αριστερούς στην Πόλη και που η κυβέρνηση
της Τσιλέρ διαπλεκόταν με τη μαφία δύσκολα μπορεί να χαρακτηριστεί εποχή του
Διαφωτισμού.

Η σύγχρονη…

… πολιτική ιστορία της Τουρκίας δεν είναι παρά μια ιστορία πραξικοπημάτων:
από το πραξικόπημα του Κεμάλ Ατατούρκ, που μέσα σε μια νύχτα θέλησε να
μετατρέψει τους βρακοφόρους Οθωμανούς σε εκσυγχρονισμένους ψαλιδόκωλους, μέχρι
το κοινοβουλευτικό πραξικόπημα του 1995 κατά του ισλαμιστή Ερμπακάν. Έκτοτε,
οι ισλαμιστές έκτιζαν λιθαράκι – λιθαράκι το κίνημά τους, εκεί που τους είχε
παραπετάξει το τουρκικό κατεστημένο, στους υπονόμους, στα σκουπίδια και στους
δρόμους των πόλεων, στους δήμους, εκεί που γίνεται η πραγματική πολιτική, σε
άμεση επαφή με τον λαό. Για να επιβεβαιώσουν στις πρόσφατες εκλογές εκείνο που
ξέρανε όλοι εδώ και πολλά χρόνια: πως μολονότι δεν τους άφησαν να κυβερνήσουν
τη χώρα, ήταν και είναι το πρώτο κόμμα.

Τι θα γίνει…

… από εδώ και πέρα; Μια ιδέα μπορούν ίσως να μας δώσουν οι περιπέτειες της
μαντίλας. Όσο οι κοσμικές κυβερνήσεις της Τουρκίας απαγόρευαν στις γυναίκες να
φορούν μαντίλες ακόμη και στις φωτογραφίες για τις άδειες οδήγησης, τα
διαβατήρια και τα σχολικά έγγραφα, κάποιοι έσπευδαν να εκμεταλλευτούν τις
ευκαιρίες που τους έδινε η εποχή της ψηφιακής φωτογραφίας. Μερικά φωτογραφεία
κάνουν χρυσές δουλειές. Επεξεργάζονται ψηφιακά τις φωτογραφίες: κάθεται η
γυναίκα μπροστά στον φακό με τη μαντίλα και η φωτογραφία της τυπώνεται χωρίς
μαντίλα και με ψεύτικα μαλλιά. Κάτι σαν τραβεστί, δηλαδή, όπως και η τουρκική
δημοκρατία. Όμως, το πρόβλημα δεν βρίσκεται στο κεφάλι των γυναικών της
Τουρκίας, αλλά στο κεφάλι της κεμαλικής ηγεσίας. Δεν στέκεται καλά στους ώμους
της. Θα κάνει τα πάντα για να το γλιτώσει, αλλά τι ακριβώς; Δεν μπορεί να
κρύβει επ’ άπειρον τα κεφάλια των ισλαμιστών κάτω από πολιτικές περούκες. Και
αν επιχειρήσει να τα κόψει, ίσως ο επόμενος Μπιν Λάντεν να είναι Τούρκος.