ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Ημέρες Αρχιτεκτονικής

Η Παγκόσμια Ημέρα της Αρχιτεκτονικής γιορτάζεται κάθε χρόνο, σύμφωνα με την
απόφαση του 1996 της Διεθνούς Ενώσεως Αρχιτεκτόνων (UIA) την πρώτη Δευτέρα του
Οκτωβρίου, φέτος την 7η Οκτωβρίου, με θέμα «Αρχιτεκτονική και πολιτιστική
κληρονομιά».

Στα πλαίσια του εορτασμού, το Δίκτυο Αρχιτεκτονικής – Επικράτεια Πολιτισμού
του υπουργείου Πολιτισμού, οργανώνει τον μήνα Νοέμβριο μια σειρά
δράσεων-εκδηλώσεων με τίτλο: διαβά-ΖΩΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΟΛΗ. Οι εκδηλώσεις θα
πραγματοποιηθούν με την ευθύνη του Ελληνικού Ινστιτούτου Αρχιτεκτονικής για
την Αθήνα, του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων ΣΑΘ για τη Θεσσαλονίκη και του Κέντρου
Αρχιτεκτονικής Μεσογείου για τα Χανιά.

Στόχος των εκδηλώσεων είναι η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού
σε θέματα που αναφέρονται στη σημασία και το περιεχόμενο της
αρχιτεκτονικής.

Μέσα στην παγκόσμια πραγματικότητα και στην κλίμακα των γεγονότων που μας
ξεπερνούν, η αγωνιώδης ερώτηση επανέρχεται: υπάρχουν ακόμα περιθώρια για τους
αρχιτέκτονες, ώστε να κρατήσουμε και να συνεχίσουμε με έναν τρόπο δημιουργικό
το πνεύμα που παραλάβαμε από τη φύση, τους ανθρώπους, την πόλη και τον
πολιτισμό, το πνεύμα του τόπου;

Η μετάβαση από τη μια κατάσταση στην άλλη – από τη μια εποχή στην άλλη, καθώς
τα μέσα εξελίσσονται και οι ανάγκες διαφοροποιούνται – απαιτεί ένα χρόνο
αφομοίωσης, συνειδητοποίησης, αλλιώς η σύγχυση μεταξύ σκοπών και μέσων έχει
συνέπειες καταστροφικές. Τεχνολογία και συνείδηση είναι οι δύο πόλοι που θα
πρέπει να κινούν την αρχιτεκτονική του μέλλοντος, είχε γράψει προφητικά ο Le
Corbusier.

Ο «λόγος», με το νόημα της επιλογής των προτεραιοτήτων, οι στοχαστικές
προσαρμογές των Ελλήνων, όπως τις αναγνωρίζει ο Καβάφης, ολοένα
απομακρύνονται από τις κοινότητες των ανθρώπων και από τη μηχανική παραγωγή
και αναπαραγωγή άψυχων κτιρίων.

«Τώρα που ο τριγυρινός μας κόσμος μοιάζει να θέλει να μας κάνει τροφίμους
ενός οικουμενικού πανδοχείου θα την απαρνηθούμε άραγε αυτή τη μνήμη; θα
γίνουμε απόκληροι;» αναρωτιέται ο Σεφέρης. «Παράδοση δεν σημαίνει,
γράφει, απαρίθμηση τίτλων, αλλά έργα που ζουν και
γονιμοποιούν τη δημιουργική φαντασία των σημερινών ζωντανών ανθρώπων».

Η ουσιαστική συνέχεια της παράδοσης, μακριά από τον στενό ιστορικισμό και την
επιπόλαιη αντιγραφή περιβλημάτων ζωής και αρχιτεκτονικών μορφών, απαιτεί
αναγνώριση των χαρακτηριστικών, τα οποία οδηγούν στον ίδιο πολιτισμικό πυρήνα.

Σ’ αυτό τον δύσκολο δρόμο η αρχιτεκτονική βάλλεται από παντού, από
πληθωρισμούς και στερήσεις: χιλιάδες βουβές εικόνες να καταβροχθίζουν το
ποικιλόμορφο τοπίο, απειρία υλικών, βουλιμία και άμετρη επιδεικτικότητα,
υπεροψία ή ραθυμία της εξουσίας που μόνο σε ελάχιστες περιπτώσεις έχει
πρόσωπο, αμείλικτη γραφειοκρατία, σχολαστικότητα, ευθυνοφοβία και το πιο
επώδυνο, αδιαφορία και επιθετικότητα στα σώματα των κτιρίων που σχεδιάστηκαν
με αγάπη.

Το κλίμα αβεβαιότητας και η αλαζονεία των ισχυρών, κυριεύουν την υφήλιο και
δεν συμβάλλουν καθόλου στην ανάπτυξη του πολιτισμού, του οποίου το κύριο
χαρακτηριστικό είναι μια διαδικασία εξανθρωπισμού και ανάπτυξης των
πνευματικών ικανοτήτων του ανθρώπου.

Η αυξανόμενη σύγχυση οδηγεί νομοτελειακά στην εξαφάνιση της ποιητικής
διάστασης από τους χώρους της καθημερινής ζωής. Το καίριο πλήγμα το υφίσταται
η κατοικία και η διάβρωση διαχέεται σε όλες τις περιοχές της ανθρώπινης
δραστηριότητας.

Η επιθυμία ταλαντεύεται ανάμεσα στην αναγνωσιμότητα και στην πολυπλοκότητα για
τον σχεδιασμό αφηγηματικών και ποιητικών χώρων ζωής.

Κι αν σκεφτεί κανείς ότι κατοικούμε αυτόν τον μαγικό τόπο, την Ελλάδα, και
μιλάμε μια γλώσσα που έχει αποδείξει την αφομοιωτική της αυτοπεποίθηση
και έχει συγκρατήσει καθώς γράφει ο Μ. Κοπιδάκης, τη συνέχειά της και το
στημονολογικό της λεξιλόγιο από τα χρόνια του Ομήρου. Λέξεις όπως
θάλασσα και πληγή έχουν μείνει ανέπαφες από τότε, αλλά και η λέξη
ονειροπόλος. Γι’ αυτό εξακολουθούμε να ελπίζουμε και να
ονειρευόμαστε…

Η Σουζάνα Αντωνακάκη είναι αρχιτέκτονας.