ΓΝΩΜΗ Σωφρονιστική πολιτική

Σύμφωνα με τις προδιαγραφές του νόμου, στις υπάρχουσες ελληνικές φυλακές
μπορούν να κρατούνται 4.825 άτομα. Σήμερα, στις φυλακές αυτές κρατούνται 8.400
άτομα. Θα μπορούσε κανείς να σημειώσει, προσφυώς, ότι περίπου οι μισοί
κρατούμενοι φιλοξενούνται σε «ράντζα». Είναι προφανές ότι με αυτές τις
συνθήκες δύσκολα μπορεί να ασκηθεί σωφρονιστική πολιτική.

Για την αντιμετώπιση αυτού του καυτού προβλήματος, η κυβέρνηση έχει ήδη θέσει
σ’ εφαρμογή ένα φιλόδοξο πρόγραμμα ανέγερσης 17 νέων καταστημάτων κράτησης,
χωρητικότητας 4.760 νέων θέσεων και τριών κέντρων απεξάρτησης τοξικομανών, 900
θέσεων, με ισόρροπη γεωγραφική κατανομή, σύμφωνα με το δημοσιευμένο από
28-11-2001 ειδικό χωροταξικό σχέδιο. Το πρόγραμμα αυτό έχει χρονικό ορίζοντα
ολοκλήρωσης το 2006 και προϋπολογισμό 386 εκατ. ευρώ. Οι φυλακές θα ανεγερθούν
σε οικόπεδα 80 στρεμμάτων, θα είναι διώροφες, με κτισμένη επιφάνεια 15.000 μ²,
σε δέκα πτέρυγες των 28 ατόμων και αίθουσες άθλησης, ψυχαγωγίας και
κατάρτισης.

Ωστόσο, με το σημείωμα αυτό δεν σκοπεύω να προβάλω τις κυβερνητικές
πρωτοβουλίες αντιμετώπισης του προβλήματος των σωφρονιστικών καταστημάτων. Θα
ήμουν ευτυχέστερος αν προέβαλλα μέτρα καταπολέμησης της ανεργίας ή άλλα
παρεμφερή.

Ας σκεφθούμε ότι από τους 8.400 κρατουμένους, το 45%, δηλαδή σχεδόν οι μισοί,
είναι αλλοδαποί, ενώ πριν από δέκα χρόνια που άρχισε η άναρχη, ασχεδίαστη και
ανεξέλεγκτη είσοδος μεταναστών στην Ελλάδα το ποσοστό των αλλοδαπών
κρατουμένων δεν ξεπερνούσε το 2%-3%. Συνεπώς, παρατηρείται ένα συγκυριακό
φαινόμενο υπερφόρτωσης των φυλακών, που νομοτελειακά θα επανέλθει σταδιακά σε
φυσιολογικά επίπεδα. Ας σκεφθούμε, επίσης, ότι ποσοστό 40% των κρατουμένων
είναι παραβάτες της νομοθεσίας για τα ναρκωτικά. Τέλος, το 27% των κρατουμένων
είναι υπόδικοι, εκ των οποίων το μεγαλύτερο ποσοστό (80%) τελικά αθωώνεται ή
εισπράττει ποινές μετατρέψιμες ή αναστελλόμενες.

Συνεπώς, υπογραμμίζω με έμφαση ότι θα προτιμούσα μεγάλο μέρος του κονδυλίου
των 386 εκατ. ευρώ, που προανέφερα, να διετίθετο σε παραπέρα χρηματοδότηση
μέτρων αναχαίτισης της λαθρομετανάστευσης, δράσεων καταπολέμησης της μάστιγας
των ναρκωτικών και πολιτικών επιτάχυνσης απονομής της δικαιοσύνης.

Τέλος, επιθυμώ να σημειώσω ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται στο πώς θα
διαμορφώσουμε κατάλληλες συνθήκες διαβίωσης, κατάρτισης και επανένταξης των
κρατουμένων. Θεωρώ μείζον και σημαντικότερο θέμα την απάντηση στο ερώτημα πώς
μπορεί να περιορισθεί ο αριθμός των κρατουμένων, πώς διαμορφώνεται ένα πλαίσιο
κοινωνικής συνοχής, όπου η παραβατικότητα δεν θα βρίσκει έδαφος άνθησης, αλλά
θα αποτελεί περιθωριακό φαινόμενο. Με άλλα λόγια, η πολιτική μεταχείρισης των
κρατουμένων δεν μπορεί να είναι αποκομμένη από την αντεγκληματική πολιτική.

Ο Σωκράτης Κοσμίδης είναι γραμματέας του Υπουργικού Συμβουλίου.