Διαστάσεις Το τραγούδι δεν είχε τελειώσει

«Ως Εβραίος επιχειρηματίας είμαι πολύ χαρούμενος. Πιστεύω ότι (η νίκη του
Ερντογάν) είναι η καλύτερη λύση, γιατί βρισκόμαστε στον σωστό δρόμο για τη
δημοκρατία». Ιτσχάκ Άλατον, πρόεδρος της τουρκικής εταιρείας Alarko

Το τζίνι (σκίτσο από τη «Μοντ»)

Όταν ήταν μικρός, ο Ταγίπ Ερντογάν ασχολιόταν βασικά με δύο πράγματα. Πουλούσε
κουλούρια για να συμπληρώσει το εισόδημα της οικογενείας του. Και στον
ελεύθερο χρόνο του έπαιζε ποδόσφαιρο. Ήταν μάλιστα τόσο καλός που ήθελε να
γίνει επαγγελματίας ποδοσφαιριστής, αλλά δεν τον άφησε ο πατέρας του. Στα 16
του χρόνια άρχισε να ανακατεύεται με τα πολιτικά μέσα από τον Εθνικό Δρόμο,
την οργάνωση που διηύθυνε τότε ο Ερμπακάν. Τον ισλαμιστή ηγέτη τον ακολούθησε
ο Ερντογάν και στα επόμενα βήματά του. Και παρουσίαζε πάντα ένα
εκσυγχρονιστικό προφίλ. Όσοι τον γνώριζαν, βέβαια, έλεγαν ότι στην
πραγματικότητα ήταν (και παραμένει) ένας σκληρός ισλαμιστής, ένας άνθρωπος που
δεν έχει σε καλή εκτίμηση τη δημοκρατία, το κοσμικό κράτος ή την Ευρώπη, αυτό
το «κλαμπ των σταυροφόρων». Είναι όμως ρεαλιστής. Και κάποια στιγμή (την οποία
πολλοί τοποθετούν στο «μεταμοντέρνο πραξικόπημα» της 28ης Φεβρουαρίου 1997)
συνειδητοποίησε ότι δεν είχε νόημα να αντιπαρατίθεται στο κράτος. Το καλύτερο
θα ήταν να σχηματίσει ένα κόμμα που θα έμπλεκε τις παραδοσιακές αξίες με τα
ανοίγματα στον έξω κόσμο. Ένα «μουσουλμανοδημοκρατικό» κόμμα, ανάλογο με τις
χριστιανοδημοκρατίες της Δύσης.

Τι θα είχε συμβεί αν ο μικρός Ρετζέπ δεν είχε ακούσει τη συμβουλή του μπαμπά
του; Το πολύ-πολύ να είχε κάνει μια λαμπρή καριέρα στη Γαλατά Σαράι ή στη
Φενέρ Μπαχτσέ. Πού θα ήταν σήμερα αν είχε επιμείνει στις φανατικές ισλαμικές
θέσεις; Το πολύ-πολύ να ηγείτο ενός κομματιδίου σαν αυτό της Αρετής, που έλαβε
προχθές 2,5% των ψήφων. Δικαιούται ένας πολιτικός που δεν μιλάει αγγλικά, δεν
έχει σπουδάσει στο εξωτερικό και απαγγέλλει ποιήματα για μιναρέδες και
ξιφολόγχες, να ασκήσει την πρωθυπουργία της χώρας του; Σε αυτό το ερώτημα
απάντησε με τον πιο καθαρό τρόπο ο κυρίαρχος τουρκικός λαός. Που αποδοκίμασε
τους φαύλους και τους διεφθαρμένους, καθώς κι εκείνους που δεν έχουν επαφή με
το λαϊκό αίσθημα (όπως ο Ισμαήλ Τζεμ), και εμπιστεύτηκε το μέλλον του σ’
εκείνους που σε τοπικό επίπεδο έχουν δώσει ενθαρρυντικά δείγματα γραφής.

«Το τραγούδι δεν τελειώνει εδώ», είχε πει ο Ερντογάν το 1999, μπαίνοντας στη
φυλακή για εκείνο το μοιραίο ποίημα. Και δικαιώθηκε. Υπάρχει περίπτωση η νέα
κυβέρνηση να στρέψει την Τουρκία σε έναν ισλαμικό δρόμο, να αναγκάσει τις
γυναίκες να φορέσουν μαντίλες, να επιβάλει τη σαρία, να εκπαιδεύσει καμικάζι
για να κτυπήσουν δυτικά συμφέροντα; Όλοι οι αναλυτές που γνωρίζουν την
Τουρκία, και δεν αναζητούν προσχήματα για να της κλείσουν τον δρόμο προς την
Ευρώπη, απαντούν αρνητικά. Οι πιο σφοδρές επικρίσεις προς τον Ερντογάν
προέρχονται από τους σκληρούς ισλαμιστές της χώρας του: τον κατηγορούν ότι
είναι φιλοαμερικανός.