ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Πλησιάζει η ώρα μηδέν

Για την επίλυση του Κυπριακού πλησιάζει η ώρα μηδέν, καθώς όλες οι
μετριοπαθείς και νηφάλιες φωνές εντός και εκτός της περιοχής επιζητούν επίλυση
και μετά ένταξη ή ταυτόχρονη επίλυση και ένταξη.

Μέχρι πρότινος όμως (ως πέρσι τέτοια εποχή) επικρατούσε ο λόγος των
απορριπτικών στις δύο κοινότητες στην Κύπρο αλλά και στην Τουρκία και στην
Ελλάδα: τάσσονταν κατά της λύσης της χαλαρής ομοσπονδίας, της μόνης βιώσιμης
μη διχοτομικής λύσης.

Ο γ.γ. του ΟΗΕ Κόφι Ανάν φαίνεται ότι θα υποβάλει πριν από τη Σύνοδο Κορυφής
της Ε.Ε. στην Κοπεγχάγη, σχέδιο λύσης του Κυπριακού. Το σχέδιο προβλέπει τη
δημιουργία δύο ομόσπονδων κρατών αλλά ένα ανεξάρτητο κυρίαρχο κράτος,
επιστροφή περίπου 10%-12% των εδαφών που κατέχουν οι Τουρκοκύπριοι, με μόνο το
25% του εδάφους υπό τον έλεγχο του ομόσπονδου τμήματός τους.

Εξυπακούεται ότι θα επιστραφούν η Μόρφου και η Αμμόχωστος, που σημαίνει ότι
σχεδόν τα 2/3 των Ελληνοκυπρίων προσφύγων (και κανένας Τουρκοκύπριος!) θα
επιστρέψουν στα σπίτια τους.

Το σχέδιο προβλέπει την αλλαγή των εγγυητριών δυνάμεων με τη συμμετοχή και των
ΗΠΑ. Πρόκειται για μία μέση λύση που ναι μεν δεν θα ικανοποιεί τις δύο πλευρές
απόλυτα, αλλά θα είναι πολύ καλύτερη από το συνεχιζόμενο αδιέξοδο που οδηγεί –
και σχεδόν οδήγησε – στην οριστική διχοτόμηση.

Και διερωτάται κανείς, αν το σχέδιο γίνει δεκτό ως βάση για λύση (κάτι που δεν
είναι βέβαιο), γιατί δεν είχε βρεθεί τέτοια λύση προφανής παλιότερα; Μήπως
ξεχνάμε ότι λύσεις παρεμφερείς κυκλοφορούν από επίσημα χείλη ήδη από το 1977
(και ήδη το 1968, ακόμη και το 1974, μεταξύ της πρώτης και της δεύτερης
τουρκικής εισβολής) με κανένα όμως ουσιαστικό αποτέλεσμα. Γιατί άραγε;

Ενατενίζοντας πενήντα χρόνια Κυπριακού στις αρχές του 21ου αιώνα, έξι
ερμηνείες μπορούν από μόνες τους ή συνδυαστικά να δώσουν πειστική απάντηση στο
«γιατί» του κυπριακού αδιεξόδου από το 1964 μέχρι και σήμερα: (α) ο
μισαλλόδοξος εθνικισμός, με πρώτο ιστορικά τον κυπριακό ελληνικό εθνικισμό,
ειδικά από το 1948 και έπειτα, (β) η δαιδαλώδης σύγκρουση αρχών που
καθιστά και τις δύο πλευρές, για διαφορετικούς λόγους, απόλυτα πεπεισμένες για
το δίκιο τους, (γ) η αντιπαράθεση ως σύγκρουση «μηδενικού αθροίσματος»,
με μόνο κερδισμένο και χαμένο, (δ) το τεράστιο ψυχολογικό φράγμα μεταξύ
των δύο κοινοτήτων (εχθρικά στερεότυπα, αμοιβαία δαιμονοποίηση, παντελής
έλλειψη εμπιστοσύνης κ.λπ.), (ε) η αμοιβαία μη αποδοχή του Άλλου ως
ισότιμου και άξιου σεβασμού και (στ) η επικράτηση ανένδοτων εθνικιστών
ηγετών στις δύο κοινότητες (Μακάριος, Ντενκτάς) και η ανευθυνότητα των
κυρίαρχων πολιτικών κομμάτων, ειδικά των ελληνοκυπριακών (ακόμη και σήμερα),
συμπεριλαμβανομένου και του ΑΚΕΛ (βλ. πρόσφατη πρωτοφανή υποστήριξη της
υποψηφιότητας του πάγια απορριπτικού Τάσου Παπαδόπουλου για πρόεδρο της
Κύπρου!).

Το ερώτημα όμως παραμένει ειδικά για τους Ελληνοκυπρίους, τι προτιμούν κατά
βάθος: μία εδαφικά ακέραιη Κύπρο ως ένα ενωμένο κράτος στην Ε.Ε. και τις δύο
κοινότητες να συνυπάρχουν ειρηνικά στο νησί; Ή μήπως τώρα που έφθασε η μεγάλη
στιγμή διστάζουν; Πάντως αν απορρίψουν ένα λογικό σχέδιο Ανάν (όπως είχαν
κοντόφθαλμα απορρίψει τα παρεμφερή σχέδια Ντε Κουεγιάρ και Μπούτρος Γκάλι) η
Κύπρος θα διχοτομηθεί οριστικά.

Ο Α. Ηρακλείδης είναι αναπληρωτής καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Τμήμα
Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου.