Πρόσωπα «Αν υπήρχε το Αλ Τζαζίρα πριν από 15 χρόνια…»

«Αν υπήρχε το Αλ Τζαζίρα πριν από 15 χρόνια, η 11η Σεπτεμβρίου δεν θα είχε
συμβεί». Αυτό, πράγματι, δεν το είχαμε ακούσει.

Αλί Μοχάμαντ Καμάλ: Το Αλ Τζαζίρα έφερε την επανάσταση στα αραβικά μέσα πληροφόρησης

Ανήκει βέβαια στα καθήκοντα ενός διευθυντή μάρκετινγκ να υπερασπίζεται το
προϊόν του, αλλά η παραπάνω δήλωση του Αλί Μοχάμαντ Καμάλ θα μπορούσε να
χαρακτηρισθεί ακόμη και επαναστατική. «Είναι η προσωπική μου γνώμη», σπεύδει
να διευκρινίσει ο διευθυντής μάρκετινγκ του αραβόφωνου δικτύου. «Δεν αποτελεί
την επίσημη θέση του σταθμού ή του ιδιοκτήτη του, του εμίρη του Κατάρ». Και το
επαναστατικό τής άποψης πιθανόν να βρίσκει την εξήγησή του στη φυσιογνωμία και
τη φιλοσοφία του σταθμού. Στα έξι χρόνια που το αραβόφωνο Αλ Τζαζίρα επιχειρεί
ως δορυφορικό κανάλι, μεταδίδοντας – όπως ισχυρίζονται τα στελέχη του – μη
λογοκριμένα θέματα, έχει φέρει πραγματική επανάσταση στον αραβικό κόσμο,
δεδομένου ότι το κοινό στο οποίο κυρίως απευθύνεται, στη Μέση Ανατολή, δεν
είχε συνηθίσει σε τέτοια συμπεριφορά για θέματα πληροφόρησης. Στον αραβικό
κόσμο, επισημαίνει ο Καμάλ, η λογοκρισία ήταν από τους παράγοντες που
υποδαύλισαν την ανάπτυξη του ισλαμικού φονταμενταλισμού. Το τηλεοπτικό δίκτυο
του Κατάρ έγινε ευρύτερα γνωστό τον τελευταίο χρόνο από τις «αποκλειστικές»
μεταδόσεις μαγνητοσκοπημένων μηνυμάτων του Οσάμα Μπιν Λάντεν, μετά την 11/9. Ο
τελευταίος και πολλά στελέχη της Αλ Κάιντα «ανδρώθηκαν» στο ίδιο καταπιεστικό
και άφιλο προς τα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης περιβάλλον.

Εξαιτίας αυτών των μεταδόσεων, το Αλ Τζαζίρα επικρίθηκε. Η Κοντολίζα Ράις, ο
Ντόναλντ Ράμσφελντ, αλλά και ο Τόνι Μπλερ δεν αποστασιοποιήθηκαν. «Είμαστε
συνηθισμένοι σε επικρίσεις που προέρχονται από τον αραβικό κόσμο, όχι όμως και
από τη Δύση», λέει ο Καμάλ. «Δεν είναι δίκαιο ο συνηθισμένος στη δημοκρατία
και την ελευθερία δυτικός κόσμος να επικρίνει τον σταθμό για την επίδειξη
παρόμοιας ελευθερίας». Λίγο μετά τις πρώτες μεταδόσεις των μηνυμάτων, τα
πράγματα άλλαξαν: «Αρχικά οι πολιτικοί δεν γνώριζαν τη φύση του Αλ Τζαζίρα
ούτε και το ότι λειτουργούσαμε αμερόληπτα… Λίγο μετά, το γραφείο μας στο
Λονδίνο έλαβε ένα τηλεφώνημα από τον κ. Μπλερ. Μας ρωτούσαν αν θα θέλαμε μια
συνέντευξη».

«Χερσόνησος» ή «νησί» αυτό σημαίνει Αλ Τζαζίρα. Εξέπεμψε πρώτη φορά το 1996,
όταν η αραβική τηλεοπτική υπηρεσία του BBC έκλεισε, επειδή η σαουδαραβική
εταιρεία με την οποία συνεργαζόταν επιχείρησε να λογοκρίνει ένα προϊόν εχθρικό
προς το καθεστώς του Ριάντ. Τότε ήταν που ο εμίρης του γειτονικού Κατάρ,
σεΐχης Χαμάντ μπιν Χαλίφα αλ-Θάνι, αποφάσισε να χρηματοδοτήσει με 150
εκατομμύρια δολάρια έναν ανεξάρτητο αραβικό σταθμό «για να προάγει τον διάλογο
μεταξύ των πολιτισμών». Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του σταθμού, το τακτικό
κοινό του φθάνει τα 35 εκατομμύρια – το 99% των 310 εκατ. αραβόφωνων του
κόσμου. Κανένας άλλος αραβικός σταθμός δεν έχει την εμβέλειά του.