Δομική συμπολίτευση

Τα πρόσφατα αποτελέσματα στη Γερμανία και τη Σουηδία διέψευσαν όσους βιάστηκαν
να γράψουν τον επικήδειο της ευρωπαϊκής Κεντροαριστεράς. Στην ελληνική
πραγματικότητα είναι πλέον καιρός από έναν εναλλασσόμενο δικομματισμό να
περάσουμε σε έναν δημιουργικό διπολισμό ανάμεσα στους δύο πόλους (Αριστερά –
Δεξιά).

Συζητάμε για ένα ανώτερο επίπεδο λειτουργίας του πολιτικού μας συστήματος
περισσότερο συλλογικό και συμμετοχικό, περισσότερο αποτελεσματικό. Είναι
ουτοπία να πιστεύουμε πως η ανασύνθεση θα προκύψει από νέους, άγνωστους,
πολιτικούς σχηματισμούς που θα εμφανιστούν ως διά μαγείας στη χώρα. Θα είναι
σίγουρα μια συνύπαρξη παλιού και καινούργιου.

Η ανασύνθεση είναι μια βαθιά προγραμματική, πολιτική και οργανωτική διαδικασία
που βοηθά τις ομάδες επαφής των συγγενών πολιτικά χώρων να ξεπεράσουν τη
χρόνια δυσπιστία και να χτίσουν μια συμμαχία ανανέωσης που πατά στην κοινωνική
βάση.

Το πολιτικό σκηνικό της μεταπολίτευσης χτίστηκε κυρίως γύρω από βιώματα και
πρόσωπα, και λιγότερο γύρω από θέματα και προγράμματα. Ήρθε η ώρα των θεμάτων.
Τα θέματα κρύβουν απρόβλεπτες δυνάμεις στο εσωτερικό τους. Προσεγγίζω την
ανασύνθεση ως μια επανάσταση του συγκεκριμένου, που αναδιατάσσει πλειοψηφίες
και μειοψηφίες γύρω από τα θέματα-προβλήματα. Η διακυβέρνηση, δηλαδή η
διεύθυνση της χώρας, είναι ένα περισσότερο σύνθετο ζήτημα από διανομή και
ισορροπία των δυνάμεων εξουσίας. Η διακυβέρνηση είναι ένα σχέδιο συνολικής
προσέγγισης και μετρήσιμων στόχων. Είναι μια συλλογική προσπάθεια που ξεκινά
με την εκλογή της κυβέρνησης και αναπτύσσεται σε όλη τη χώρα με τη συμμετοχή
όλων των κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων. Την κύρια ευθύνη φέρει η εκλεγμένη
κυβέρνηση, κανείς ωστόσο δεν έχει μηδενικό μερίδιο ευθύνης.

Σ’ αυτό το σχέδιο είναι παρούσα η κοινωνία των πολιτών, είτε ως δύναμη ελέγχου
είτε ως δύναμη προώθησης των μεταρρυθμίσεων. Ο κάθε πολίτης πρέπει να
αναγνωρίζει τον εαυτό του σ’ αυτό το σχέδιο.

Όταν ο Κ. Σημίτης στο τέλος της δεκαετίας του ’70 εισήγαγε τον όρο δομική
αντιπολίτευση, ουσιαστικά άνοιγε τον δρόμο για τη δομική συμπληρωματικότητα
αντιπολίτευσης – συμπολίτευσης και από τις δύο πλευρές του ζεύγους. Έτσι
προσεγγίζουμε τον όρο δομική συμπολίτευση έπειτα από μια πλούσια εμπειρία
αντιπολίτευσης – συμπολίτευσης στη διάρκεια της μεταπολίτευσης. Με βάση αυτήν
την εμπειρία, αναφέρομαι σε ένα μοντέλο διακυβερνητικού κόμματος που προωθεί
συνθετικές λύσεις, είτε συμπολιτεύεται είτε αντιπολιτεύεται, πάντα με τη
σχετική έκθεση οικονομικής αποτίμησης στα όρια ενός συνολικού προϋπολογισμού.

Η μετεξέλιξη των σημερινών κομμάτων θα βασισθεί στη φόρμα των διακυβερνητικών
κομμάτων που θα έχουν αποδεχθεί τις αρχές της κυβερνητικής επιστήμης,
εκπαιδεύοντας σ’ αυτήν την κατεύθυνση και τα στελέχη να αναλάβουν
εξειδικευμένους ρόλους με εξατομικευμένες ευθύνες. Σημαντική θα πρέπει να
θεωρηθεί η αλληλεπίδραση στις διεργασίες μέσα και ανάμεσα στην Κεντροαριστερά
και στην Κεντροδεξιά, με ιδιαίτερη έμφαση στον χώρο του κοινωνικού κέντρου.
Βασικός ιδεολογικός συντελεστής και της Κεντροαριστεράς και της Κεντροδεξιάς
είναι ο εκσυγχρονισμός ως διαρκής διεύρυνση της δημοκρατίας.

Το αν η διακυβέρνηση θα είναι μονοκομματική ή πολυκομματική υπόθεση εξαρτάται
τόσο από την ανάγκη σταθερής κυβέρνησης στη χώρα όσο και από την ανάγκη
ευρύτερων συσπειρώσεων γύρω από τις θέσεις που απαντούν στα σύγχρονα
προβλήματα. Μαζί με τους όρους της αντιπαράθεσης ή της συνύπαρξης, αλλάζουν εκ
των πραγμάτων και οι κανόνες του πολιτικού παιχνιδιού. Αναγνωρίζοντας την
ανάγκη της πολιτικής σταθερότητας στη διακυβέρνηση, θα πρέπει να αναζητήσουμε
τις ιδιότητες που θα επιτρέψουν τη συνεργασία ανάμεσα σε συγγενείς πολιτικά
δυνάμεις. Η κοινή ιδιότητα της συνάφειας θα αφορά περισσότερο προγραμματικές
συμφωνίες και λιγότερο προσωπικές συμπάθειες. Το κοινό ερώτημα που αφορά και
την Κεντροαριστερά και την Κεντροδεξιά είναι αν οι απόπειρες ανασύνθεσης του
πολιτικού τοπίου οδηγούν σε σχήματα κυβερνητικά περισσότερο αποτελεσματικά.
Θεωρώ ισχυρές τις αποφάσεις που εδράζονται σε μία όσο γίνεται πιο πλατιά
πολιτική και κοινωνική βάση, λέγοντας όχι σε απόπειρες ιδιοτελούς ανασύνθεσης.

Η Ελλάδα χρειάζεται μία σύγχρονη Αριστερά και μία σύγχρονη Δεξιά που στην
κυβερνητική τους μορφή θα είναι ικανές να εκφράσουν κοινωνικές πλειοψηφίες
κεντροαριστερής και κεντροδεξιάς κοινωνικής σύνθεσης, αφού πιο πριν τολμήσουν
η κάθε μια τη δική της μορφωτική επανάσταση. Στο εσωτερικό του κάθε πόλου
μπορούν να υπάρχουν περισσότερα του ενός κόμματα κυβερνητικής προοπτικής που
θα εκπαιδεύουν στελέχη για τη διακυβέρνηση της χώρας, ικανά να παράγουν
πολιτική, αλλά και να προχωρήσουν σε συμφωνίες αρχών και στόχων.

Η Κεντροαριστερά ως πολιτική και κοινωνική συμφωνία αρχών και στόχων έρχεται
και επανέρχεται άλλοτε ως θετική βούληση και άλλοτε ως αναγκαστική κίνηση που
εκδηλώνεται είτε προεκλογικά είτε μετεκλογικά. Από το 1990, υποστηρίζω την
ανάγκη μιας προγραμματικής σύγκλισης ανάμεσα σε συγγενείς πολιτικά δυνάμεις.
Όμως, άλλης ποιότητας ζήτημα είναι η Κεντροαριστερά ως συνειδητή συμφωνία με
ιδεολογική ωριμότητα και προγραμματικό βάθος και άλλο ζήτημα είναι η
Κεντροαριστερά ως ευκαιριακή συνάντηση αμυντικού χαρακτήρα. Υποστηρίζω την
εκδοχή της Κεντροαριστεράς ως συνειδητής προγραμματικής συμφωνίας από τα
χρόνια της πολιτικής αυτάρκειας του ΠΑΣΟΚ και με το ίδιο σκεπτικό επιμένω και
σήμερα.

Ο Γιώργος Πασχαλίδης είναι υπουργός Μακεδονίας – Θράκης