Βλέμμα βίαιο και… αρπακτικό

Δέκα λεπτά αφιέρωσαν τα κανάλια για την τραγωδία της Μόσχας, ένα τέταρτο για τον γάμο Τσαλίκη (φωτογραφία) και είκοσι λεπτά για την εγχώρια τρομοκρατία με τα συνήθη τηλεπαράθυρα των ειδημόνων

Παντρεύτηκε ο Τσαλίκης; Να του ευχηθούμε βίον ανθόσπαρτον. Να του αφιερώσουμε
και μια απ’ ευθείας σύνδεση για τα συχαρίκια, να κουτσομπολέψουμε και τους
καλεσμένους. Τι άλλο να κάνουμε; Να, αίφνης η σύζυγος Τζώρτζογλου καταφθάνει
χωρίς τον σύζυγο, συνοδευόμενη από νεαρό αγνώστων στοιχείων, πλην όμως κάτοχο
αστραφτερής Λαμποργκίνι. Ένα τέταρτο και πλέον πήρε το σκάνδαλο και ένα ακόμη
οι λεπτομέρειες για το πώς γνωρίστηκαν και πώς έφθασαν ώς τον γάμο ο αοιδός
και η σύντροφός του. Μάθαμε λεπτομέρειες για το νυφικό, φυσικά από ακριβό
οίκο, και για την κόμμωση η οποία συνοδευόταν από τον κομμωτή.

Μια μικρή επαρχία η χώρα, μίζερη, αυτιστική, που ξεπατικώνει τα πανηγύρια του
Χόλιγουντ για να νιώσει τη θέρμη της στιγμιαίας ψευτολάμψης. Χαζεύουμε εμείς
το φιλοθέαμον κοινό και τέτοιες ώρες εθνικής μνήμης και ανάτασης, λόγω 28ης
Οκτωβρίου, χαιρόμαστε για την τήρηση των παραδόσεων. Δεν φοβάται το έθνος,
παντρεύεται με γκλαμουριές και ονειρεύεται αστραφτερά αυτοκίνητα και
δεξιώσεις.

Είναι μακριά, πολύ μακριά η Ρωσία και η τραγωδία των 120 και πλέον
νεκρών από την επίθεση των κομάντος στο θέατρο που είχαν καταλάβει Τσετσένοι
τρομοκράτες. Τα πλάνα κόβουν την ανάσα, σε όσους την διαθέτουν ακόμη. Τα
έστειλε η ρωσική τηλεόραση στα κανάλια του κόσμου, να προβάλουν τον θάνατο των
κακών και να καθηλώσουν οποιονδήποτε έχει την πρόθεση να επαναλάβει παρόμοια
πράξη. Ο φακός ζουμάρει στα παραμορφωμένα κορμιά των τρομοκρατών που έχουν
μείνει σαν να κοιμούνται με τα κεφάλια γερτά. Όχι φυσικά στα κορμιά των απλών
πολιτών – που έμειναν και εκείνα εκεί δίπλα, θύματα ενός άγριου πολέμου – τα
οποία για το τηλεοπτικό θέαμα αξίζουν μόνο τη συγγνώμη του Ρώσου ηγέτη.

«Συγχωρέστε μας», λέει ο Πούτιν, κοιτώντας τον τηλεοπτικό φακό με έκφραση
συντριβής. Δεν υπήρχε άλλη λύση, λέει στους συγγενείς και στον κόσμο που
κοιτάει παγωμένος, σε απόγνωση. Αντιμέτωπος με το παράλογο, με τον θάνατο, που
τον αποστειρώνει ο τηλεοπτικός φακός και τον αναμεταδίδει, εικόνα καθαρή και
διδακτική. Έναν θάνατο που για λίγους, τους συγγενείς των χαμένων, έχει όνομα.
«Αφήνω λίγα λουλούδια για την Όλγα», λέει μια κυρία δακρυσμένη στον φακό. «Εγώ
δεν θέλω να πιστέψω ότι ο γιος μου πέθανε. Αλλιώς δεν θα μπορέσω να ζήσω». Ένα
βιαστικό μνημόσυνο για τα θύματα, η απαραίτητα ανθρώπινη πινελιά της
τραγωδίας, τα δάκρυα εκείνων που πονούν. Έχει καθιερωθεί αυτή η καταγραφή
συναισθημάτων αμέσως μετά την τραγωδία. Σαν οφειλή του αποξηραντικού
φακού-των-γεγονότων στα ανθρώπινα. Το ιδιωτικό επιδεικνύεται μανιασμένα,
βρικολακιασμένα, για να αποδείξει την ύπαρξή του, για να επιβεβαιωθεί από την
αντανάκλασή του στη γυάλινη οθόνη.

Εγχώριοι γάμοι, μακρινές κηδείες, πανηγύρια απ’ ευθείας συνδέσεων για
να χορτάσει το βλέμμα που έχει πάρει έκφραση αρπακτική, καταβροχθίζει και
κατάσχει, δεν φτάνει ώς τη διάγνωση, δεν του χρειάζεται. Δέκα λεπτά για την
τραγωδία της Μόσχας, ένα τέταρτο για τον γάμο Τσαλίκη, είκοσι λεπτά για την
εγχώρια τρομοκρατία με τα συνήθη τηλεπαράθυρα των ειδημόνων, με τον Τσακαλία
σε ανανεωμένο ρόλο, γιατί εκτός από θείος των Ξηρών είναι και φίλος του Γιάννη
Σερίφη, που συνελήφθη και αυτός. Δεν υπάρχει αντίδοτο, γράφει ο Αντόρνο στα
«Minima moralia», για την ψυχρή έκφραση του βλέμματος του θεατή εκτός από την
προσπάθεια μέσω της συνείδησης – τουλάχιστον αυτή να του αφαιρέσει τη μοιραία
σφοδρότητα, τη βία της τύφλας.