Αδικαιολόγητος ο πόλεμος

«Οποτεδήποτε, στην εποχή μας, κληθεί κανείς να επιλέξει ανάμεσα στον πόλεμο
και στον μη πόλεμο, θα πρέπει να δώσει κάθε δυνατή ευκαιρία στην ειρήνη προτού
καταφύγει στο ξίφος». Τζορτζ Κέναν, ο άνθρωπος που εμπνεύστηκε, πριν από 56
χρόνια, το δόγμα της ανάσχεσης.

Τζορτζ Φ. Κέναν

Η κομψή αυτή έννοια, η οποία έχει καθιερωθεί παγκοσμίως με τον αγγλικό της όρο
(«containment») κρατούσε την ασφάλεια του κόσμου σε μια εύθραυστη ισορροπία
εδώ και περισσότερο από μισό αιώνα. Σκοπός της ήταν να διατηρεί τις
υπερδυνάμεις του κόσμου σε μία μόνιμη απόσταση, περιορισμένη η κάθε μία στη
δική της σφαίρα επιρροής, με την απειλή ενός πυρηνικού πολέμου να επιβάλλει
την ειρήνη. Και ξαφνικά, το δόγμα του Κέναν, του πατέρα της μεταπολεμικής
αμερικανικής πολιτικής όπως έχει χαρακτηριστεί, βρέθηκε να κινδυνεύει.
Αντίπαλός του, η νέα πολιτική προληπτικής αυτοάμυνας του Τζορτζ Μπους. Βάσει
της οποίας, συντάχθηκε και η νέα πρόταση ψηφίσματος για το Ιράκ που
παρουσίασαν χθες επισήμως οι ΗΠΑ στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Οι κίνδυνοι

Ο Τζορτζ Κέναν, ιστορικός και διπλωμάτης, πρεσβευτής των ΗΠΑ στη Σοβιετική
Ένωση τη δεκαετία του 1950, κατόπιν στη Γιουγκοσλαβία τη δεκαετία του 1960,
είναι σήμερα 98 ετών και ζει στο Πρίστον των ΗΠΑ, από όπου και εξακολουθεί να
συνεργάζεται με το Ινστιτούτο Προηγμένων Ερευνών. Μιλάει σπάνια στον Τύπο.
Δέχθηκε, όμως, να σχολιάσει στο περιοδικό «New Yorker», και για πρώτη φορά, το
νέο δόγμα του Μπους. Κατ’ αρχάς, ξεκαθάρισε ότι «δεν του αρέσουν» τα δόγματα,
καθώς «φιλοδοξούν να ορίσουν τη συμπεριφορά μας σε μελλοντικές καταστάσεις
στις οποίες μπορεί να αρμόζουν ή όχι». Και κατόπιν εξέφρασε την άποψη ότι το
προτεινόμενο από την κυβέρνηση Μπους προληπτικό πλήγμα εναντίον του Ιράκ
εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους χωρίς να είναι επαρκώς δικαιολογημένο.

«Θα μπορούσα να το θεωρήσω δικαιολογημένο», δήλωσε, «μόνο αν η απουσία του
σήμαινε μείζονα και άμεσο κίνδυνο για τη χώρα μας ή, στη χειρότερη των
περιπτώσεων, για τους πιο στενούς και παραδοσιακούς μας συμμάχους. Δεν βλέπω
καμία απόδειξη για αυτά».

Όχι στον πόλεμο. «ΗΠΑ Νο1 Τρομοκράτες» γράφει το πανό που κρατά η διαδηλώτρια στη Μανίλα

Και επιπλέον «φοβάμαι ότι οποιαδήποτε απόπειρα από μέρους μας να
αντιμετωπίσουμε το ιρακινό ζήτημα με αποκλειστικά στρατιωτικά μέσα θα μπορούσε
εύκολα να επιδεινώσει την κατάσταση».

Τραγική συναίσθηση

Πολλοί, σχολιάζει η Τζέιν Μάγιερ στο «New Yorker», θεωρούν τον Κέναν γεράκι
λόγω της έγκαιρης και σκληρής του έκκλησης για αντίσταση στον σοβιετικό
επεκτατισμό. Ο ίδιος, ωστόσο, μοιάζει να έχει τραγική συναίσθηση των κινδύνων
μιας υπερβολικής αντίδρασης. Είχε αντιταχθεί στον πόλεμο του Βιετνάμ. Είχε
εκφράσει επιφυλάξεις για την αμερικανική επέμβαση στο Κόσοβο. Και σήμερα
τάσσεται ανεπιφύλακτα υπέρ του Αλ Γκορ, ο οποίος αμφισβήτησε, την περασμένη
εβδομάδα, την ταυτόχρονη καταδίωξη του Ιράκ και της Αλ Κάιντα.

«Θα ήθελα πραγματικά κι εγώ να μας πει ο πρόεδρος αν είναι δύο πόλεμοι,
εναντίον διαφορετικών εχθρών και για διαφορετικό σκοπό, που προτείνουμε να διεξάγουμε».

Αν η ανάσχεση ήταν επαρκής για τον Στάλιν, μοιάζει να πιστεύει ο Κέναν, τότε
είναι επαρκής και για τον Σαντάμ – ο οποίος δεν έχει, κατά την άποψή του, ούτε
την παγκόσμια επιρροή ούτε τους πόρους του πρώτου.