Επιστρέφονται και τα μηνύματα για παροχές

Μεταξύ των πολλών μηνυμάτων που – όπως φαίνεται – αντηλλάγησαν την περασμένη
Κυριακή στις δημοτικές εκλογές, αυτά που αφορούσαν την οικονομία είχαν την
τιμητική τους και ο αρμόδιος υπουργός έσπευσε να ανταποκριθεί.

Έτσι, μετά τη συνάντησή του, την περασμένη Τρίτη, με τον Πρωθυπουργό, ο
υπουργός Οικονομίας Νίκος Χριστοδουλάκης τοποθέτησε την «ελληνική ύπαιθρο» και
τους «Έλληνες αγρότες» στο επίκεντρο της αναπτυξιακής προσπάθειας της
κυβέρνησης. Ο ίδιος ανέδειξε, επίσης, τους ανέργους, αλλά και τις μικρομεσαίες
επιχειρήσεις, σε πρωταγωνιστές των κυβερνητικών επιδιώξεων.

Το ερώτημα, όμως, είναι με ποιον τρόπο θα μεταφρασθούν σε μέτρα πολιτικής οι
δηλώσεις αυτές για τις κοινωνικές ομάδες που αντιμετωπίζουν πρόβλημα και…
δημιουργούν με τη σειρά τους πρόβλημα στην κυβέρνηση με την ψήφο τους.

Η αλήθεια είναι ότι τα περιθώρια άσκησης μιας πολιτικής παροχών, όπως συνήθως
εννοείται αυτή, δηλαδή με αύξηση των δαπανών του προϋπολογισμού προς όφελος
ορισμένων κατά τεκμήριο ασθενών κοινωνικών στρωμάτων, είναι πολύ περιορισμένα,
αν δεν είναι ανύπαρκτα.

Ο κ. Χριστοδουλάκης και το επιτελείο του θα βρεθούν από την ερχόμενη εβδομάδα
ενώπιος ενωπίω με τον προϋπολογισμό, του οποίου τα μεγέθη θα χρειαστεί να
οριστικοποιήσουν, εν όψει της κατάθεσής του στη Βουλή, στο μέσο του Νοεμβρίου.

Το προσχέδιο του προϋπολογισμού είχε βασιστεί στην αισιόδοξη πρόβλεψη για
ρυθμό ανάπτυξης 4,1% το 2003. Επίσης, υπήρχε η εκτίμηση, με αρκετή δόση
αισιοδοξίας, ότι οι δαπάνες θα μπορέσουν να συγκρατηθούν στο 5,3%, παρά το
γεγονός ότι το 2003 αρχίζει η χρηματοδότηση του Ασφαλιστικού και κορυφώνονται
οι επενδύσεις σε έργα για την Ολυμπιάδα του 2004. Αντίθετα, οι προβλέψεις ως
προς τα έσοδα ήταν μετριοπαθείς, καθώς το 2003 θα είναι η πρώτη χρονιά της
φορολογικής μεταρρύθμισης, δηλαδή των φορολογικών απαλλαγών. Έτσι, το
προσχέδιο που κατατέθηκε στη Βουλή για μια πρώτη συζήτηση, πριν από λίγες
ημέρες, κατέληγε στην εξασφάλιση ενός μικρού πλεονάσματος, ίσου με το 0,5% του
ΑΕΠ.

Ο ρυθμός ανάπτυξης

Στο οριστικό σχέδιο του προϋπολογισμού εκτιμάται ότι η βασική αλλαγή θα αφορά
τον ρυθμό ανάπτυξης. Η νέα πρόβλεψη θα βλέπει το ΑΕΠ να αυξάνεται, το πολύ
κατά 3,8%. Και αυτό γιατί τα στοιχεία στο διεθνές περιβάλλον που προκαλούν
αβεβαιότητα είναι υπερβολικά πολλά, ξεκινώντας από την πιθανή επέμβαση στο
Ιράκ και φτάνοντας στη συμπεριφορά των χρηματιστηρίων. Ακόμη και αν ληφθεί υπ’
όψιν η τόνωση της ανάπτυξης, η οποία σίγουρα θα έρθει μέσω των έργων της
Ολυμπιάδας και του Γ’ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης, το 4,1% δείχνει σήμερα
ανέφικτο.

Μια προσαρμογή, όμως, προς τα κάτω των προβλέψεων για την ανάπτυξη θα οδηγήσει
αυτόματα και σε προβλέψεις προς τα κάτω για τα φορολογικά έσοδα, αφού αυτά
είναι συνάρτηση του εισοδήματος. Η κρίσιμη απόφαση έρχεται στο σημείο αυτό: Θα
προχωρήσει ο κ. Χριστοδουλάκης σε αντίστοιχη περικοπή και των δαπανών, ώστε να
διατηρηθεί αναλλοίωτο το προβλεπόμενο μικρό πλεόνασμα του προϋπολογισμού κατά
0,5% του ΑΕΠ, ή όχι;

Στενά περιθώρια

Στην πρώτη περίπτωση, προφανώς εξανεμίζονται τα όποια περιθώρια για παροχές.
Αλλά και στη δεύτερη, δηλαδή σε περίπτωση που αφήσει αναλλοίωτες τις
προβλέψεις για δαπάνες, δεν υπάρχουν περιθώρια παροχών. Μόνο αν προχωρήσει σε
αυξήσεις δαπανών, δημιουργώντας δημοσιονομικό έλλειμμα, θα μπορέσει να
εξασφαλίσει πόρους για κοινωνική πολιτική. Ο κ. Χριστοδουλάκης, όμως, δεν
δείχνει διατεθειμένος να κάνει το βήμα αυτό, όχι μόνο γιατί θα δεχθεί τη
σκληρή κριτική και τις συστάσεις των Βρυξελλών, αλλά και γιατί θα ανατρέψει
την πορεία μείωσης του δημόσιου χρέους, που ήδη εξελίσσεται αργά και με
δυσκολίες.

Τα περιθώρια θα στενέψουν ακόμη περισσότερο, αν τις επόμενες ημέρες, όπως
πιθανολογείται, προχωρήσει η Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία σε αναθεώρηση προς
το χειρότερο των μεγεθών του προϋπολογισμού του 2001, οπότε θα επηρεαστούν
αντιστοίχως τα μεγέθη των επόμενων προϋπολογισμών.

Το ΚΠΣ

Επομένως, τα μόνα περιθώρια που έχει στο άμεσο μέλλον η κυβέρνηση για να
ανταποκριθεί στα εκλογικά μηνύματα για την οικονομία είναι να αξιοποιήσει
επικοινωνιακά τα προγράμματα του Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης, ώστε να
αναδείξει τη σημασία τους για την ελληνική ύπαιθρο. Αλλά και αυτή η πολιτική
έχει μία προϋπόθεση: Να προχωρήσουν τα προγράμματα του Γ’ ΚΠΣ. Όπερ έδει δείξαι…