Αποσύρουν φυτοφάρμακα

Σε απόσυρση οδηγούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση 320 χημικές ουσίες
φυτοφαρμάκων, με στόχο να γίνουν πιο… πράσινα. Από αυτές, τουλάχιστον 80
κυκλοφορούν και στην Ελλάδα (από τη δεκαετία του ’70) και 13 δυσκολευόμαστε να
τις… αποχωριστούμε, με το επιχείρημα ότι θα επιβαρυνθούν οικονομικά οι
αγρότες.

Είναι η πρώτη φορά που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητεί από τις εταιρείες παραγωγής
φυτοφαρμάκων να αναθεωρήσουν και να αναπροσαρμόσουν τις πρώτες ύλες των
προϊόντων τους.

Όχι όλες, αλλά αρκετές χημικές ουσίες είναι επικίνδυνες, ύποπτες για
καρκινογενέσεις και βλαπτικές για το περιβάλλον. Η δραστική ουσία Ethion είναι
άκρως τοξική. Υπολείμματά της έχουν βρεθεί στα περισσότερα επιφανειακά νερά
της χώρας, όπου υπάρχουν καλλιέργειες στις οποίες χρησιμοποιείται, ενώ έχει
ανιχνευθεί στο λάδι και στις ελιές.

Η Ελλάδα έχει ζητήσει να μην αποσυρθούν 13 από τις 320 ουσίες, καθώς
αναμένεται να δημιουργηθούν προβλήματα (οικονομικά, κυρίως) στους
καλλιεργητές. Είναι η πρώτη φορά που Κομισιόν ζητεί από τις εταιρείες
αναλυτικά στοιχεία για τις ιδιότητες και τη δράση των χημικών ουσιών που
χρησιμοποιούνται ως πρώτες ύλες στα φυτοφάρμακα. Το ξεκαθάρισμα αυτό θεωρείται
ευκαιρία ώστε να αποσυρθούν επικίνδυνες ουσίες και να βγουν στην αγορά νέα
φυτοφάρμακα, πιο φιλικά προς το περιβάλλον και λιγότερο βλαπτικά για την υγεία
των καταναλωτών.

Θετικό βήμα

Η απομάκρυνση τους από την αγορά είναι σίγουρα ένα θετικό βήμα, αρκεί οι νέες
ουσίες που θα τις αντικαταστήσουν να είναι πράγματι πιο… πράσινες. Όπως λέει
στα «ΝΕΑ» ο αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Χημείας του Πανεπιστημίου
Ιωαννίνων και υπεύθυνος στο Εργαστήριο Τεχνολογίας Ελέγχου και Προστασίας του
Περιβάλλοντος κ. Τριαντάφυλλος Αλμπάνης, η εν λόγω διαδικασία αφήνει περιθώρια
για ανησυχίες και αμφιβολίες.

«Συχνά οι εταιρείες αναθέτουν σε γραφεία, τα μεγαλύτερα από τα οποία
βρίσκονται στην Ελβετία, να φτιάξουν τις μελέτες για την έγκριση των νέων
χημικών ουσιών. Αυτά με τη σειρά τους συνεργάζονται με εξειδικευμένα
εργαστήρια. Κάποιες φορές δεν γίνεται ο εργαστηριακός έλεγχος, αλλά
προβλέπονται οι επιπτώσεις ανάλογα με τον χημικό τύπο και τις γνωστές εκ των
προτέρων ιδιότητες της κάθε ουσίας. Έτσι, καταλήγει η συμπεριφορά των
φυτοφαρμάκων στο περιβάλλον να είναι τελείως διαφορετική από εκείνη που
περιγράφεται από την εταιρεία».

Κυρίως εμπορικοί λόγοι

«Η απόσυρση τόσων εκατοντάδων χημικών ουσιών δεν υπαγορεύεται από την
επικινδυνότητά τους», λέει η κ. Φραντζέσκα Υδραίου, διευθύντρια του Ελληνικού
Συνδέσμου Φυτοπροστασίας (ΕΣΥΦ). Εξηγεί ότι «οι λόγοι είναι κυρίως εμπορικοί
και οικονομικοί. Προφανώς, δεν συνέφερε τις εταιρείες να φτιάξουν τις
εκθέσεις, που ζητούσε η Κομισιόν οι οποίες κοστίζουν εκατομμύρια». Όπως όμως
λέει ο κ. Αλμπάνης, «κάποιες έπρεπε να αποσυρθούν». Ο ίδιος σημειώνει πως «για
10 τουλάχιστον από τις ουσίες αυτές έχουν κατά καιρούς διατυπωθεί επιφυλάξεις
και τα πειράματα που έχουν γίνει παρέχουν ισχυρές ενδείξεις ότι προκαλούν
μεταλλάξεις ή καρκινογενέσεις. Ανάμεσα στις 320, υπάρχουν ουσίες, κυρίως όσες
είναι οργανοχλωριωμένες, που παρουσιάζουν ιδιαίτερα υψηλή τοξικότητα,
ανιχνεύονται συχνά στα νερά και στο έδαφος, ενώ υπάρχουν σοβαρές υπόνοιες ότι
προκαλούν ενδοκρινικές διαταραχές, διαταραχές στο κεντρικό νευρικό σύστημα και
καρκίνο».

Σκληρή διαπραγμάτευση με την Ευρώπη

Το ελληνικό υπουργείο Γεωργίας έχει ήδη υποβάλει στην Ευρωπαϊκή Ένωση αίτημα
να συνεχίσει να χρησιμοποιεί 13 από τις 320 υπό απόσυρση δραστικές ουσίες
φυτοφαρμάκων, με το επιχείρημα ότι «δεν υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις» για τις
καλλιέργειες στις οποίες χρησιμοποιούνται. Οι 13 δραστικές ουσίες
χρησιμοποιούνται κυρίως σε καπνά, βαμβάκι, αμπέλια, δημητριακά, μποστάνια,
τεύτλα κ.λπ.

«Η διαπραγμάτευση με την Ευρωπαϊκή Ένωση θα είναι σκληρή», σημειώνει ο κ.
Κώστας Καραμήτρος, προϊστάμενος στο Τμήμα Γεωργικών Φαρμάκων του υπουργείου.
«Η Ελλάδα έχει κατ’ εξοχήν πολλές και μικρές καλλιέργειες (όπως ο μαϊντανός,
το σέλινο, η λεβάντα, το σπαράγγι). Σε αυτές χρησιμοποιούνται ουσίες τις
οποίες οι εταιρείες δεν ενδιαφέρονται να υποστηρίξουν», εξηγεί.

Ανεπίσημα, στελέχη του υπουργείου εκτιμούν πως πίσω από τη θέση της Ελλάδας
κρύβεται ο φόβος πως θα επιβαρυνθεί οικονομικά μερίδα του αγροτικού πληθυσμού.
Κι αυτό γιατί ακόμη και στις περιπτώσεις που κυκλοφορούν εναλλακτικές ουσίες
στην αγορά, η τιμή τους είναι συχνά διπλάσια και η αποτελεσματικότητά τους
μικρότερη. «Για παράδειγμα, η Ελλάδα ζητεί να κρατήσει το metolachlor -η
εναλλακτική λύση είναι η χημική ουσία alachlor, η οποία έχει μεν τις ίδιες
ιδιότητες όμως τα σκευάσματα που κυκλοφορούν στην αγορά είναι ακριβότερα κατά
25%», λέει ο κ. Τριαντάφυλλος Αλμπάνης, αναπληρωτής καθηγητής στο τμήμα
Χημείας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.

LINKS:

* www.esyf.gr

* www.agrotypos.gr

* www.minagric.gr/greek/2.2.5.8.1a.html

* europa.eu.int/comm/enviroment/ppps/history.htm