Νέα τάξη δακρύων

Φαινόμενα

«Με πόνεσαν, δεν κοιμόμουνα τα βράδια, εγώ τους τιμώ όλους και εκείνοι με πλήγωσαν». Ποτέ πολιτικό επιχείρημα δεν είχε τόσο θεαματικά αποτελέσματα όσο το «ξέσπασμα ψυχής» του κ. Ψωμιάδη, ο οποίος εγκαινίασε χθες μαζί με την κ. Παναγιωταρέα τη νέα εποχή όπου καταργείται το πολιτικό υπέρ του προσωπικού

Εκτυφλωτικό το βούρκωμα ενός πολιτικού σε κοντινό πλάνο, το δάκρυ που είναι
έτοιμο να κυλήσει, η παύση της συγκίνησης που του κλείνει τον λαιμό. Να,
λοιπόν, το απόλυτο «πολιτικό» επιχείρημα που αναδεικνύεται από το τηλεοπτικό
θέαμα: η εξομολόγηση του ψυχικού πόνου που προκάλεσαν στον πολιτικό τα
επιχειρήματα των αντιπάλων. Άνοιξε τον δρόμο ο κ. Παναγιώτης Ψωμιάδης, χθες το
πρωί, απέναντι από μια Άννα Παναγιωταρέα έτοιμη να συγκινηθεί μαζί του, να τον
κανακέψει, σαν άνθρωπο που τον πλήγωσαν. «Με πόνεσαν, με πλήγωσαν, έκλαιγα τις
νύχτες» έλεγε με κατακόκκινα μάτια και γέμιζε η εικόνα παράπονο. «Ο Θεός να
τους συγχωρέσει και να μου δώσει κι εμένα δύναμη να τους συγχωρέσω». Υπέροχη
εικόνα μάρτυρα, μοναδική, ιδανική για τον αχόρταγο φακό που κατανάλωνε
συναίσθημα.

Φυσικά και δεν έκρυψε τον ενθουσιασμό της η κ. Παναγιωταρέα για την
αποκλειστικότητα, για το γεγονός ότι εκεί μπροστά της, στην εκπομπή της, και
με την παρότρυνσή της, την απόλυτη συνενοχή της εξανεμίστηκε ο πολιτικός λόγος
από την καυτή λάμψη ενός ανθρώπινου μαρτυρίου, που ξεδιπλώθηκε με
θεατρικότητα, την οποία θα ζήλευε ο μεγαλύτερος ηθοποιός. Το θέμα δεν είναι αν
ήταν ειλικρινής ο κ. Ψωμιάδης. Είναι ότι το συναισθηματικό ξέσπασμα στον φακό
είναι εξ ορισμού θεατρικό.

Ενδεχομένως εγκαινίασε μια νέα σχολή με τα δάκρυα. Στην Αμερική για παράδειγμα
εδώ και πάρα πολλά χρόνια πολιτικοί παίρνουν μαθήματα από δασκάλους
υποκριτικής αν δεν έχουν έμφυτο ταλέντο. Έλεγαν πως κορυφαίος στη θεατρικότητα
ήταν ο Ρούσβελτ, ο οποίος εγκαινίασε και τη θεατρική παράδοση στον πολιτικό
λόγο. Ο ιστορικός Leo Braudy, μάλιστα, περιγράφει ως εξής το ταλέντο του: «Δεν
είναι ότι υποδυόταν κάποιον άλλον, αλλά ότι έπαιζε μια εκδοχή του εαυτού του
μεγαλύτερη και από την ίδια τη ζωή». Ο Ναπολέων έπαιρνε μαθήματα από τον
ηθοποιό Τάλμα για να ελέγχει από τις πόζες του ώς τις εκφράσεις του.

Ωστόσο η θεατρικότητα στην έκφραση δεν οδήγησε στην κατάργηση του
πολιτικού επιχειρήματος. Αυτό το είδαμε προχθές στην εκπομπή της Άννας
Παναγιωταρέα να συμβαίνει, όπου το υποτιθέμενο αυθεντικό ανθρώπινο συναίσθημα
ξεχύθηκε σαρωτικό, με τους μύχιους και πανίσχυρους για την ψυχή συμβολισμούς
του. Ήρθε να συμπληρώσει με τρόπο, αλήθεια τόσο φυσικό, το καθημερινό θέαμα
των μαρτύρων, των πονεμένων, των αδικημένων, των ψυχικών ξεσπασμάτων που
χαζεύουμε και καταναλώνουμε στα ριάλιτι.

Αυτός που μοιάζει αυθεντικός, εκθειάζεται σαν ιδανικός πρωταγωνιστής
της βίρτσουαλ καθημερινότητας, αυτός που ξεφλουδίζει με ταλέντο την ψυχή του
μπροστά στους προβολείς είναι ο «άνθρωπός» μας, το ιδανικό μας. Να ένας
σύγχρονος και ακαταμάχητος τρόπος να επιβληθούν οι νέες εξουσίες. Ακολουθώντας
τους όρους τής μιας και μοναδικής, του θεάματος. Εδώ δεν υπάρχει σκέψη και
λογική, υπάρχει μόνον η ψυχή και η γοητεία που ασκεί ο πόνος της. Αν η
σημαντικότερη εκδοχή του ολοκληρωτισμού είναι η κατάργηση κάθε αντίπαλου
δέους, αυτή η συναισθηματική πανδαισία που δεν έχει αντίλογο, που είναι η ίδια
το απόλυτο δέος, πώς θα μπορούσε να χαρακτηριστεί, λοιπόν; Η νέα τάξη των
δακρύων.

Ο λόγος του κ. Ψωμιάδη – εγώ όλους τους τιμώ, τους αγαπώ, πάω στις πολιτικές
συγκεντρώσεις όλων (και αραδιάζει ονόματα πολιτικών φίλων και κυρίως πολιτικών
αντιπάλων), εγώ με όλους μπορώ να συνεργαστώ, εμένα δεν με ενδιαφέρουν τα
κόμματα, με ενδιαφέρει η πόλη και οι Θεσσαλονικείς – ο λόγος που θυμίζει
κήρυγμα χριστιανικής ταπεινοφροσύνης και αγάπης έχει την ιδανική φωτογένεια.
Στο κάτω κάτω η πολιτική πραγματικότητα είναι βαρετή για το θέαμα. Πώς να
συναγωνιστεί το συναρπαστικό ξέσπασμα ψυχής;

Ζούμε στη νέα εποχή, λοιπόν, του πολιτικού λόγου που συντονίζεται με το
τηλεοπτικό θέαμα. «Πολύ σημαντική η συνέντευξη του κ. Ψωμιάδη» είπε η κ.
Παναγιωταρέα. Ίσως θα ‘πρεπε να τρομάξει για το πόσο σημαντική στιγμή είναι
για τη Δημοκρατία όταν ανατρέπεται η ουσία της, ο διάλογος, η πολιτική
αντιπαράθεση – έστω και η σκληρή, με χτυπήματα που μπορεί να κριθούν ως
λανθασμένα – μπροστά στο θέαμα των συναισθημάτων. Είναι κρίσιμες στιγμές αυτές
και όσοι εμπιστεύονται ακόμη τον πολιτικό λόγο θα πρέπει να σκεφτούν αν θα
επιμείνουν και αυτοί να ερεθίζουν υποτιθέμενες «δημοκρατικές ευαισθησίες», που
πρέπει να έχουν ρίζες σε ένα παρελθόν, το οποίο άλλους τιμά, άλλους ντροπιάζει
και άλλους εξυπηρετεί. Κι αν στην πολιτική είναι ενδεχομένως χρήσιμο να
αναπτύσσονται θύλακοι ιδεολογικοπολιτικής θολούρας, που μπορεί να ευνοήσουν
εκλογικούς σκοπούς ορισμένων πολιτικών χώρων, η διάβρωση της πολιτικής
κουλτούρας από τηλεοπτικές αξίες έχει τον κίνδυνο να υποθηκεύσει το μέλλον της
Δημοκρατίας υπέρ μακιαβελικών σκηνοθετών.